SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2011-2012 Zitting 2011-2012
________________
17 octobre 2011 17 oktober 2011
________________
Question écrite n° 5-3430 Schriftelijke vraag nr. 5-3430

de Sabine de Bethune (CD&V)

van Sabine de Bethune (CD&V)

au ministre de la Coopération au développement, chargé des Affaires européennes

aan de minister van Ontwikkelingssamenwerking, belast met Europese Zaken
________________
Egalité des chances - Mesures politiques - Actions - Dépenses - 2010 Gelijke kansen - Beleidsmaatregelen - Acties - Uitgaven - 2010 
________________
égalité de traitement
égalité homme-femme
intégration des questions d'égalité entre les hommes et les femmes
gelijke behandeling
gelijke behandeling van man en vrouw
gendermainstreaming
________ ________
17/10/2011 Verzending vraag
1/12/2011 Antwoord
17/10/2011 Verzending vraag
1/12/2011 Antwoord
________ ________
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3416
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3417
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3418
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3419
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3420
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3421
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3422
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3423
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3424
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3425
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3426
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3427
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3428
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3429
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3431
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3432
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3433
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3434
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3435
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3436
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3416
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3417
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3418
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3419
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3420
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3421
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3422
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3423
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3424
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3425
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3426
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3427
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3428
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3429
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3431
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3432
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3433
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3434
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3435
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 5-3436
________ ________
Question n° 5-3430 du 17 octobre 2011 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 5-3430 d.d. 17 oktober 2011 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

La politique en matière d'égalité des chances entre hommes et femmes est une mission horizontale, non seulement pour le ministre compétent mais également pour l'ensemble des départements.

J'aimerais recevoir une réponse aux questions suivantes :

1. Quelles mesures concrètes avez-vous prises et quelles actions avez-vous menées en 2010 pour promouvoir l'égalité des chances entre hommes et femmes, et avec quel résultat ?

2. Combien a-t-on effectivement dépensé (selon les comptes), globalement et par poste, pour promouvoir l'égalité des chances entre hommes et femmes dans le domaine de vos compétences ?

 

Het beleid inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen is een horizontale opdracht, niet enkel voor de bevoegde minister maar ook voor alle departementen.

Graag had ik het antwoord op de volgende vragen gekregen:

1) Welke concrete beleidsmaatregelen en acties hebt u in 2010 genomen ter bevordering van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen en met welk resultaat?

2) Hoeveel werd er in 2010 effectief uitgegeven (volgens de rekeningen), in globo en per post, ter bevordering van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen binnen uw bevoegdheidsdomein?

 
Réponse reçue le 1 décembre 2011 : Antwoord ontvangen op 1 december 2011 :

En réponse à la question posée par l’honorable membre, je peux lui communiquer les éléments suivants :

1. L’égalité entre les femmes et les hommes est un droit humain fondamental, une question de justice sociale. L’égalité des sexes et l’empowerment des femmes constituent une des clefs de voûte d’une croissance inclusive, de la réduction de la pauvreté et des inégalités, du développement durable et de l’atteinte de tous les objectifs de développement du millénaire.

Elle se trouve dès lors au cœur de la politique de coopération au développement.

L’année 2010 ayant marqué les quinze ans de la Conférence mondiale sur les femmes de Pékin et les 10 ans du Sommet du Millénaire, a été une année importante pour les questions d’égalité hommes-femmes. Cette même année, sur le plan européen, en réponse à la Communication et aux conclusions du Conseil sur l’égalité hommes-femmes et l’empowerment des femmes dans la Coopération au développement (2007), un plan d’action de l’Union européenne (2010-2015) a été adopté par le Conseil en juin 2010. La Belgique a activement contribué à ce plan d’action Union européenne (UE) et s’est attachée à sa mise en œuvre. Un premier rapport de suivi portant sur les années 2010-2011 a été transmis à la Commission européenne en septembre de cette année. Il reprend les différentes initiatives prises par la Belgique.

Quatre domaines d’action continuent à retenir en priorité notre attention :

- la santé et les droits sexuels et reproductifs;

- La Résolution 1325 du Conseil de Sécurité des Nations unies, intitulée « Les femmes, la paix et la sécurité » : le volet « Coopération au développement » du Plan d’action belge pour la mise en œuvre de cette résolution (2009), met l’accent sur (i) l’empowerment des femmes dans les situations de post-conflit et de reconstruction et (ii) la lutte contre les violences sexuelles ;

- l’éducation des filles et la formation des femmes (formation technique et professionnelle ; bourses) ;

- l’empowerment économique des femmes, en particulier dans le secteur agricole.

Des actions ont été menées à trois niveaux :

- L’action politique : les questions d’égalité entre les femmes et les hommes sont systématiquement abordées lors du dialogue politique avec nos pays partenaires (lors des commissions mixtes mais également lors des comités des partenaires), avec les organisations internationales partenaires, ainsi qu’avec les acteurs indirects belges et locaux (organisations non gouvernementales (ONG), institutions scientifiques, universités, etc).

- L’action de coopération : le rôle clé joué par les femmes au niveau de la croissance et de la lutte contre la pauvreté et les contraintes auxquelles elles doivent faire face, ainsi que les politiques nationales en la matière, sont prises en compte lors de l’élaboration, la mise en œuvre et le suivi des Programmes Indicatifs de Coopération conclus avec nos pays partenaires.

- Le renforcement des capacités institutionnelles de la DGD : des méthodologies et outils pour l’intégration du genre sont collectés et diffusés auprès du personnel - au siège et sur le terrain; et des formations ciblées sont conduites à l’occasion de la tenue des journées des Attachés de coopération, ainsi qu’auprès du personnel des différentes directions.

Conformément à ces lignes d’action, un effort majeur a été consenti ces dernières années en vue de renforcer l’intégration de la dimension du genre dans les politiques et stratégies sectorielles, ainsi que dans les différents canaux de coopération.

Ainsi, suite à tout un processus de consultation en 2010, l’égalité hommes-femmes et l’empowerment des femmes rurales, constituent le quatrième pilier de la nouvelle stratégie belge de coopération au développement dans le secteur de l’agriculture et de la sécurité alimentaire (2011). Cette stratégie, qui offre le cadre pour la réalisation efficace de l’engagement de la Belgique d’accroître la part de l’agriculture dans son aide publique en développement à 15% pour 2015, considère en effet les femmes rurales en tant qu’actrices du développement. Les interventions de la Belgique visent spécifiquement à renforcer l’autonomisation économique et les capacités des femmes rurales en veillant en particulier à leur accès aux ressources et moyens de production, ainsi qu’à la prise de décision à tous les niveaux.

Dans le cadre de la coopération gouvernementale.

- En 2010, de nouvelles instructions ministérielles pour la préparation des Programmes Indicatifs de Coopération (PIC) et des Commissions mixtes avec nos pays partenaires ont été élaborées. En février 2011, elles ont été adressées aux postes diplomatiques. Ces instructions mettent, davantage que par le passé, l’accent sur une intégration effective de l’égalité homme-femme dans le processus de préparation des PIC, en particulier dans l’analyse sectorielle. Elles confirment également l’objectif de réserver 50% des bourses bilatérales d’études et de stage à des candidates féminines et 50% des programmes de micro-interventions au bénéfice de communautés locales, à des activités visant à promouvoir l’empowerment des femmes. Enfin, le budget affecté à la « Coopération déléguée », sert en particulier à financer des programmes hors secteurs de coopération, notamment ceux qui répondent à des problématiques transversales, telle que l’égalité de genre, la violence envers les femmes etc. Sur base de ces nouvelles instructions, dans le cadre de la préparation des PICs, des workshops « genre » sont organisés localement pour une meilleure prise en compte du genre dans les secteurs de concentration. En 2011, l’intégration du genre dans les PICs conclus avec le Rwanda (mai 2011) et le Vietnam (juin 2011) a été basée sur une analyse et des recommandations formulées par des expertes genre locales, qui ont été validées lors d’un workshop spécifique impliquant les différentes parties prenantes. Par ailleurs, afin d’approfondir la prise en compte du genre dans les secteurs de concentration, la CTB a lancé une série d’analyses genre dans les secteurs de concentration (Maroc, Burundi, RD Congo). Enfin, plusieurs accords de coopération déléguée ciblent l’égalité hommes-femmes. Ainsi en 2010, un tel accord a été conclu avec ONU Femmes au Burundi pour un montant de 5,108 Mio $ visant à appuyer son programme national intitulé : “Soutenir le Burundi à traduire dans les faits les engagements qu’il a pris en matière d’égalité de genre, des droits humains des femmes et de leur autonomisation”.

- En vue de la bonne mise en œuvre de ces instructions, des formations « genre » sont organisées à intervalles réguliers à l’intention des Attachés et des gestionnaires pays. Par ailleurs, dans le cadre d’une Recherche en appui à la politique, intitulée « Improved aid architecture and aid effectiveness », l’Institute of Development Policy and Management de l’université d’Antwerpen, a développé en 2009 et 2010, des méthodologies pour une meilleure intégration du genre dans la préparation des PICs et des Commissions mixtes, en particulier dans le secteur agricole/développement rural. Se basant sur cette étude et sur les leçons apprises, un groupe de travail a été constitué pour élaborer des directives.

- Ces dernières années, un effort majeur a été consenti pour la prise en compte du genre dans les PICs conclus avec le Bénin, le Mali, le Niger, le Maroc, le Sénégal, le Burundi et la RD Congo et leur mise en œuvre.

- Sur le terrain, dans plusieurs pays partenaires, des réseaux genre ont été créés sur initiative de nos Attachés de coopération. Ainsi, par exemple, au Bénin, un tel réseau réunissant tous les acteurs de la coopération belge au développement a été créé en 2010 avec pour mission l’intégration du genre dans les projets de sécurité alimentaire. Au Sénégal également, où la Belgique assure le lead genre dans le secteur de l’eau et de l’assainissement, un tel réseau est établi.

- Dans le cadre de la Coopération multilatérale, depuis janvier 2009, les contributions du budget multilatéral de la coopération belge sont réservées au financement des ressources générales des organisations partenaires. La coopération belge ne finance donc plus de programmes spécifiques visant à l’égalité hommes-femmes.

Dans ce nouveau contexte de contribution maximale aux ressources générales des organisations multilatérales, la coopération veille à ce que la promotion de l’égalité hommes/femmes et de l’autonomisation des femmes fassent partie des objectifs des agences multilatérales onusiennes qu’elle finance et que la dimension du genre soit intégrée de façon transversale dans leurs politiques, stratégies et actions de développement, ainsi que dans la mesure de leurs résultats. La question du genre est abordée lors des consultations annuelles avec ces organisations et aux Conseils d’administration.

En 2010, la Belgique a apporté son soutien politique à la création d’ONU Femmes (Résolution 64/289) de l’AG des Nations unie et à son rôle de leader dans le domaine du genre, tant sur le plan normatif qu’opérationnel.

- Dans le cadre de la coopération indirecte, suite à l’accord qui a été signé le 8 mai 2009 entre le ministre de la Coopération au Développement et les ONG belges de développement, une nouvelle grille d’appréciation des programmes et projets des ONG a été élaborée. Le genre y est intégré comme critère d’appréciation transversal des nouveaux programmes pluriannuels et des projets et généralement abordé lors du « dialogue politique » avec ces organisations. Le genre est également pris en compte dans le travail des Groupes d’appui à la politique réunissant des chercheurs universitaires sur différentes thématiques, telles que l’agriculture et la sécurité alimentaire, la santé, l’efficacité de l’aide, la paix et la sécurité etc.

- Dans le cadre des interventions spéciales, à signaler en particulier le nouveau Fonds belge pour la sécurité alimentaire créé par la loi du 3 décembre 2009. Ce fonds place l’égalité de genre et l’empowerment des femmes au centre de sa stratégie multidimensionnelle de lutte pour la sécurité alimentaire en Afrique sub-saharienne. À noter également, la prise en compte du genre dans l’aide humanitaire, et dans ce cadre, la priorité accordée à la santé sexuelle et reproductive.

En 2010, la DGD a mené ou soutenu via des tiers de nombreuses actions de sensibilisation (campagnes d’information, publications, conférences, films, etc.) de l’opinion publique belge sur le thème de l’égalité hommes/femmes, notamment dans le cadre du Sommet du Millénaire + 10 et de la Conférence de Pékin + 15.

2.Budget ciblé sur l’égalité hommes/femmes et perspectives

Dans l’optique de « mainstreaming » du genre, la DGD ne dispose pas d’une ligne budgétaire spécifique en appui à l’égalité entre les femmes et les hommes.

Afin de pouvoir déterminer les progrès réalisés en matière de prise en compte de la dimension du genre, la DGD utilise le système de notification du Comité d’Aide au Développement (CAD) de l’OCDE (Organisation de Coopération et de Développement Économiques) qui comprend d’une part, un code sectoriel relatif à l’appui aux organisations et institutions féminines et d’autre part, un marqueur intitulé : « gender policy marker ».

Le « gender policy marker » comprend un système de notation à trois valeurs :

• Valeur 2 : Il s’agit d’une intervention dont l’objectif principal est l’égalité entre les femmes et les hommes.

• Valeur 1 : Il s’agit d’une intervention qui contribue à l’égalité hommes/femmes (objectif significatif) mais dont l’objectif principal n’est pas l’égalité hommes/femmes.

•Valeur 0 : Il s’agit d’une activité non orientée vers l’objectif d’égalité hommes/femmes.

L’absence de valeur (N) indique que l’activité n’a pas été examinée par rapport au marqueur.

Ce marqueur ne s’applique pas à certaines modalités de l’aide, telles que les prêts d'État à État et certaines actions relatives à la dette.

Une analyse de l’utilisation du gender policy marker au sein de la DGD a été effectuée en 2010 afin d’affiner les critères d’utilisation par les différents services et d’améliorer la qualité des résultats.

Comme dans les autres pays membres du CAD de l’OCDE, la coopération belge concentre ses efforts sur le mainstreaming du genre, ce qui se traduit en termes budgétaires par une large proportion d’interventions notifiées selon la valeur 1 (objectif significatif).

Ainsi, sur la base du « gender policy marker », il est estimé qu’en 2010, 62 594 millions d’euros (5,03 %) ont été dépensés par le budget fédéral de la Coopération au développement (APD) pour des interventions ciblant spécifiquement l’égalité hommes/femmes (objectif principal - valeur 2) par rapport à 75 987 millions d’euros en 2009, ce qui montre une légère diminution. En ce qui concerne les interventions qui contribuent à l’égalité hommes/femmes (valeur 1 - objectif significatif) le montant s’est élevé à 738 354 millions d’euros (59, 28 %) en 2010 par rapport à 652 502 millions d’euros en 2009 (56,09 %), ce qui montre une augmentation de plus de 3 % par rapport au total des dépenses.

En chiffres absolus, on constate une augmentation des dépenses d’un montant de 72 459 239 euros pour des interventions prenant en compte le genre (Valeur 1 et 2) de 2009 à 2010.


Genre

Dépenses 2009

Dépenses 2010

2009%

2010%






Total N1

18318289

14.617.323

1,57%

1,17%


Total 0

416.493.707

429.913.528

35,80%

34,52%


Total 1

652.501.994

738.354.270

56,09%

59,28%


Total 2

75.986.745

62.593.708

6,53%

5,03%


Total 1 et 2

728.488.739

800.947.978

62,62

64,31

Grand Total

1.163.300.736

1.245.478.829

100%

100%


1N = marqueur non utilisé

Ik kan het geachte lid, in antwoord op haar vraag, volgende elementen meedelen.

1. De gelijkheid tussen vrouwen en mannen is een fundamenteel mensenrecht, een kwestie van sociale rechtvaardigheid. Gendergelijkheid en empowerment van vrouwen behoren tot de hoekstenen van inclusieve groei, armoedebestrijding en vermindering van ongelijkheid en van duurzame ontwikkeling en is een van de pijlers voor de verwezenlijking van alle Millenniumontwikkelingsdoelstellingen. 

De gelijkheid tussen vrouwen en mannen vormt dan ook de kern van het ontwikkelingsbeleid.

Omdat het in 2010 15 jaar geleden was dat de Wereldvrouwenconferentie van Peking in het leven werd geroepen en 10 jaar geleden dat de Millenniumtop plaatsvond, werd dat jaar ook veel aandacht besteed aan de gendervraagstukken. In juni 2010 hechtte de Raad op Europees niveau zijn goedkeuring aan een actieplan van de Europese Unie (2010-2015), in antwoord op de mededeling en de conclusies van de Raad inzake gendergelijkheid en empowerment van vrouwen in de ontwikkelingssamenwerking (2007). België werkte actief mee aan dit actieplan van de EU en ijverde voor de tenuitvoerlegging ervan. In september van dit jaar werd een eerste opvolgingsverslag over 2010-2011 aan de Europese Commissie voorgelegd. Het verslag maakt melding van de verschillende initiatieven die door België werden genomen.

Onze aandacht gaat in de eerste plaats uit naar vier actiegebieden:

gezondheid en seksuele en reproductieve rechten;

de uitvoering van Resolutie 1325 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (2000) met als titel «Vrouwen, vrede en veiligheid» : het luik “Ontwikkelingssamenwerking” van het Belgisch nationaal actieplan voor de uitvoering van deze resolutie (2009) legt de nadruk op (i) empowerment van vrouwen in post-conflict- en wederopbouwsituaties en (ii) de bestrijding van seksueel geweld;

onderwijs voor meisjes en opleiding voor vrouwen (technische en beroepsopleiding);

–  deelname van vrouwen aan de economische ontwikkeling, meer in het bijzonder in de landbouwsector.

Er wordt in drie domeinen actie ondernomen:

Politieke actie: het gendervraagstuk komt systematisch aan bod in de beleidsdialoog met onze partnerlanden (tijdens gemengde commissies maar ook tijdens partnercomités), met de internationale partnerorganisaties en met de indirecte Belgische en lokale actoren (ngo’s, wetenschappelijke instellingen, universiteiten, enz.).

Ontwikkelingssamenwerking: de centrale rol die vrouwen vervullen op het gebied van groei en armoedebestrijding en de problemen waarmee ze te maken hebben, alsmede het nationale beleid ter zake, moeten systematisch in aanmerking worden genomen bij de opstelling, de uitvoering en de follow-up van de Indicatieve Samenwerkingsprogramma’s die met de partners worden gesloten.

Versterking van de institutionele capaciteit van de DGD: er worden methodologieën en instrumenten verzameld en ter beschikking gesteld van het personeel bij het hoofdbestuur en op het terrein.  Tijdens de dagen voor de attachés ontwikkelingssamenwerking worden aan de attachés alsmede aan het personeel van de verschillende directies gerichte opleidingen gegeven.

Rekening houdend met deze actielijnen werd de laatste jaren een grotere inspanning geleverd om de genderdimensie in het beleid, de sectorgerichte strategieën en de verschillende samenwerkingskanalen te integreren.

Nadat in 2010 heel wat overleg werd gepleegd, vormen gendergelijkheid en empowerment van vrouwen op het platteland nu de vierde pijler van de nieuwe strategie van de Belgische ontwikkelingssamenwerking inzake landbouw en voedselzekerheid (2011). Deze strategie zet de bakens uit voor de doeltreffende uitvoering van het Belgische engagement om het aandeel van de landbouw in de officiële ontwikkelingshulp tegen 2015 te verhogen tot 15% en ze rekent plattelandsvrouwen tot de ontwikkelingsactoren. De Belgische interventies dienen de economische verzelfstandiging en de capaciteit van de vrouwen op het platteland te versterken, in het bijzonder door hun toegang tot hulpbronnen, productiemiddelen en besluitvorming op alle niveaus te verbeteren.

In het kader van de gouvernementele samenwerking.

- In 2010 werden nieuwe ministeriële instructies opgesteld met het oog op de voorbereiding van de Indicatieve Samenwerkingsprogramma’s (ISP's) en van de gemengde commissies met de partnerlanden. In februari 2011 werden deze instructies naar de diplomatieke posten gestuurd. Ze leggen, meer dan voorheen, de nadruk op een daadwerkelijke integratie van gendergelijkheid in het voorbereidingsproces van de ISP's, meer bepaald in de sectoranalyse. Ze bevestigen eveneens het streefdoel 50% van de bilaterale studie- en stagebeurzen voor te behouden voor vrouwelijke kandidaten en 50% van de microkredietprogramma’s voor lokale gemeenschappen aan te wenden voor activiteiten ter bevordering van het empowerment van vrouwen. Het budget dat wordt uitgetrokken voor de “gedelegeerde samenwerking” is specifiek bestemd voor programma’s die buiten de sectoren van de ontwikkelingssamenwerking vallen en die gericht zijn op transversale vraagstukken zoals gendergelijkheid, geweld tegen vrouwen enz.. Op basis van deze nieuwe instructies worden in het kader van de voorbereiding van de ISPs ter plaatse « genderworkshops » georganiseerd waar aandacht wordt besteed aan een betere integratie van de genderdimensie in de concentratiesectoren. In 2011 was de integratie van de genderdimensie in de ISP's met Rwanda (mei 2011) en Vietnam (juni 2011) gebaseerd op de analyse en de aanbevelingen van lokale vrouwelijke genderdeskundigen. Deze analyse en aanbevelingen werden goedgekeurd tijdens een specifieke workshop waaraan door de verschillende stakeholders werd deelgenomen. Om de integratie van de genderdimensie in de concentratiesectoren grondiger te bestuderen, onderwierp de BTC de concentratiesectoren aan een aantal analyses (Marokko, Burundi, DR Congo). Daarnaast zijn een aantal overeenkomsten voor gedelegeerde samenwerking toegespitst op gendergelijkheid.  Zo werd in 2010 een overeenkomst gesloten met UNIFEM in Burundi voor een bedrag van 5.108 miljoen dollar dat bestemd is voor het nationale programma "Burundi ondersteunen om zijn verbintenissen op het gebied van gendergelijkheid, vrouwenrechten en empowerment in daden om te zetten”.

- Met het oog op een goede opvolging van deze instructies worden regelmatig “genderspecifieke” opleidingen georganiseerd voor de attachés ontwikkelingssamenwerking en voor de landenbeheerders. Daarnaast ontwikkelde het Institute of Development Policy and Management van de Universiteit Antwerpen in 2009 en 2010, in het kader van een beleidsondersteunend onderzoek onder de naam « Improved aid architecteure and aid effectiveness », methodologieën voor een betere integratie van de genderdimensie in de voorbereiding van de ISP's en de Gemengde Commissies, met name in de sector landbouw/plattelandsontwikkeling. Er werd een werkgroep opgericht om richtlijnen op te stellen op basis van dit onderzoek en van de daaruit getrokken lessen.

- De jongste jaren werden grote inspanningen geleverd met het oog op de integratie van de genderdimensie in de ISP's met Benin, Mali, Niger, Marokko, Senegal, Burundi en de DR Congo en met het oog op de uitvoering van de ISP's..

- Op het terrein werden in een aantal partnerlanden op initiatief van de attachés samenwerking gendernetwerken opgericht. Zo werd in 2010 in Benin bijvoorbeeld gestalte gegeven aan een netwerk bestaande uit alle actoren van de Belgische ontwikkelingssamenwerking. De taak van dit netwerk behelst de integratie van de genderdimensie in de projecten inzake voedselzekerheid. Ook in Senegal, waar België op gendergebied een voortrekkersrol vervult in de sector water en sanitaire voorzieningen, werd een soortgelijk netwerk in het leven geroepen.

- In het kader van de multilaterale samenwerking, gaan sinds januari 2009 de bijdragen van het budget van de Belgische multilaterale samenwerking naar de financiering van de algemene middelen van de partnerorganisaties. De Belgische samenwerking financiert dus geen genderspecifieke programma’s meer.

In deze nieuwe situatie waarin een maximale bijdrage bestemd is voor de algemene middelen van de multilaterale organisaties, ziet de Belgische samenwerking erop toe dat de bevordering van gendergelijkheid en empowerment van vrouwen wordt meegenomen in de doelstellingen van de multilaterale VN-agentschappen die ze financiert en dat de genderdimensie op transversale wijze geïntegreerd wordt in hun beleidsmaatregelen, ontwikkelingsstrategieën en –acties en mee in aanmerking wordt genomen bij het meten van de resultaten.  Het genderthema staat op de agenda van de jaarlijkse overlegbijeenkomsten met deze organisaties en komt ook aan bod in de raden van bestuur.

In 2010 verleende België politieke steun aan de oprichting van UNIFEM (Resolutie 64/289 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties) en aan haar leidende positie op gendergebied, zowel uit normatief als uit operationeel oogpunt.

- In het kader van de indirecte samenwerking werd naar aanleiding van de Overeenkomst die de Minister van Ontwikkelingssamenwerking en de Belgische ontwikkelingsngo’s op 8 mei 2009 ondertekenden, een nieuw beoordelingsrooster uitgewerkt voor de programma’s en de projecten van de ngo’s. De genderdimensie werd in het beoordelingsrooster als transversaal criterium geïntegreerd om de nieuwe meerjarenprogramma’s en projecten te beoordelen. Ze komt ook regelmatig aan bod in de “politieke dialoog” met voornoemde organisaties. De genderdimensie wordt ook meegewogen in de werkzaamheden van de beleidsondersteunende werkgroepen waarin universitaire onderzoekers zich buigen over verschillende thema’s zoals landbouw en voedselzekerheid, gezondheid, hulpdoeltreffendheid, vrede en veiligheid, enz.

- De genderdimensie is ook een aandachtspunt in het kader van speciale interventies, meer bepaald van het nieuwe Belgisch Fonds voor Voedselzekerheid dat bij wet van 3 december 2009 werd opgericht. Gendergelijkheid en empowerment van vrouwen bekleden een belangrijke plaats in de multidimensionale strategie betreffende de strijd voor voedselzekerheid in sub-Sahara Afrika van het Fonds. Daarnaast moet melding worden gemaakt van de integratie van de genderdimensie in humanitaire hulp, met name de voorrang die wordt gegeven aan de seksuele en reproductieve gezondheid.

De DGD organiseerde in 2010 acties om het Belgische publiek voor het thema gendergelijkheid te sensibiliseren of ondersteunde sensibiliseringsacties ter zake die door derden op touw werden gezet (informatiecampagnes, publicaties, conferenties, films, enz.). Deze acties hadden plaats in het kader van de Millenniumtop + 10 en de Conferentie van Peking + 15.

2. Gendergericht budget en vooruitzichten

Wat de « gendermainstreaming » betreft, beschikt de DGD niet over een aparte budgetlijn voor de ondersteuning van de gelijkheid tussen vrouwen en mannen.

Om de vooruitgang inzake integratie van de genderdimensie te meten, gebruikt de DGD het notificatiesysteem van het Ontwikkelingscomité (DAC) van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling).  Dit systeem omvat, enerzijds, een sectorcode betreffende de ondersteuning van vrouwenorganisaties en –instellingen en, anderzijds, een “gender policy marker”.

De “gender policy marker” is een beoordelingssysteem met drie waarden:

Waarde 2: De interventie is hoofdzakelijk op gendergelijkheid gericht.

Waarde 1: De interventie draagt bij tot gendergelijkheid (belangrijke doelstelling), maar gendergelijkheid is niet het hoofddoel.

Waarde 0 : De interventie is niet op gendergelijkheid gericht.

Wordt er geen waarde vermeld (N), dan werd de activiteit niet getoetst aan de“gender policy marker”.

De gender policy marker wordt bij bepaalde vormen van hulp niet toegepast: staatsleningen, sommige acties in verband met schuldkwijtschelding.

Het gebruik van de “gender policy marker” werd in 2010 binnen de DGD geanalyseerd met de bedoeling de criteria voor het gebruik ervan door de verschillende diensten te verfijnen en de kwaliteit van de resultaten te verbeteren.

Zoals in de andere lidstaten van het DAC van de OESO bevordert de Belgische samenwerking de gendermainstreaming.  Budgettair vertaalt zich dat door het zeer grote aandeel van interventies waaraan een waarde 1 wordt toegekend (belangrijke doelstelling).

Volgens ramingen aan de hand van de “gender policy marker” werd in 2010 ten laste van de federale begroting ontwikkelingssamenwerking (ODA) 62 594 miljoen euro uitgegeven (5,03 % van de begroting), voor interventies die hoofdzakelijk gericht zijn op gendergelijkheid (hoofddoelstelling – waarde 2), terwijl dat in 2009 nog 75 987 miljoen euro was, wat dus wijst op een lichte daling.  Met betrekking tot de interventies die bijdragen tot gendergelijkheid (waarde 1 – belangrijke doelstelling), gaat het in 2010 over 738 354 miljoen euro (59,28 % van de begroting) tegenover 652 502 miljoen euro in 2009 (56,09 %), zijnde een stijging met meer dan 3 % in verhouding tot het totaal van de uitgaven.

In absolute cijfers stijgt het aandeel van de interventies die rekening houden met de genderdimensie tussen 2009 en 2010 met 72  459 239 euro (waarde 1 en 2).



Gender

Uitgaven

2009

Uitgaven 2010

% in 2009%

% in 2010%






Totaal N1

18.318.289

14.617.323

1,57%

1,17%

Totaal 0

416.493.707

429.913.528

35,80%

34,52%

Totaal 1

652.501.994

738.354.270

56,09%

59,28%

Totaal 2

75.986.745

62.593.708

6,53%

5,03%

Totaal 1 en 2

728.488.739

800.947.978

62,62

64,31

Volledig totaal

1.163.300.736

1.245.478.829

100%

100%



1N = marker niet gehanteerd