Tweetalige printerversie Eentalige printerversie

Schriftelijke vraag nr. 7-360

van Rik Daems (Open Vld) d.d. 7 februari 2020

aan de minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, belast met Buitenlandse Handel

Aandelenfraude - Boiler room-fraude - Waardeloze of valse aandelen - Aantal gevallen - Klachten - Bedragen - Aanpak

economisch delict
Financial Services and Markets Authority
aandeel
fraude
informatiebeveiliging
internet
bescherming van de consument

Chronologie

7/2/2020 Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 12/3/2020 )
12/3/2020 Antwoord

Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-358
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-359
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-361

Vraag nr. 7-360 d.d. 7 februari 2020 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Bij boiler room-fraude krijgen consumenten ongevraagd een telefoontje met een aanbod om weinig gekende aandelen of exotische financiële producten te kopen. Hoewel de bellers zich voordoen als erkende dienstverleners met website en professioneel ogende formulieren, gaat het dikwijls om oplichters en zijn de aandelen fictief of waardeloos. Tijdens het proces wordt de consument zwaar onder druk gezet, vandaar de benaming boiler room.

Sommige boiler rooms misleiden beleggers doordat zij de naam gebruiken van een bekende financiële organisatie of een naam die lijkt op die van een gerenommeerde financiële organisatie. Kopers van deze aandelen worden later vaak opnieuw opgelicht, doordat ze worden benaderd om hun stukken tegen een aantrekkelijke vergoeding aan buitenlandse instellingen te verkopen. Zij moeten daarvoor een vergoeding van enkele duizenden euro's betalen, waarna zij niets meer van hun «bemiddelaar» vernemen. Deze laatste vorm van oplichting wordt boiler room recovery-fraude benoemd.

Ik had graag gedetailleerde cijfers verkregen over de fraude die ook in ons land regelmatig voorvalt. Het is belangrijk om op te volgen of er een toename is van deze vormen van fraude gezien in onze buurlanden steeds meer mensen het slachtoffer zijn van deze fraudevorm.

Cybercrime en cybersecurity is één van de tien prioriteiten van het Nationaal Veiligheidsplan (NVP) 2016-2019. Dit document wordt om de vier jaar door de ministers van Veiligheid en Binnenlandse Zaken en van Justitie gepubliceerd en is de leidraad van de politiewerking. Daarnaast is één van de transversale thema's inzake het Veiligheidsplan het aanscherpen van de politionele aanpak van de informaticacriminaliteit, daarbij rekening houdend met de ontwikkelingen van het internet, innovatie en nieuwe technologieën. Het betreft dus een transversale aangelegenheid met de Gewesten. Zo heeft de Brusselse regering een gewestelijk Centrum voor cyberveiligheid opgericht.

Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:

1) Hoeveel meldingen kreeg de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA – Financial Services and Markets Authority) over aandelenfraude voor de jaren 2017, 2018 en 2019? Kan u deze gedetailleerde cijfers toelichten? Is er zoals in onze buurlanden sprake van een toename?

2) Hoeveel dossiers heeft de FSMA voor de jaren 2017, 2018 en 2019 medegedeeld aan de gerechtelijke autoriteiten voor de aangifte van strafrechtelijke misdrijven wat betreft boiler room-fraude? Hoeveel dossiers werden de jongste drie jaar gemeld aan de procureur des Konings?

3) Werden er in ons land reeds daders van boiler room-fraude in vervolging gesteld zoals vandaag in Nederland het geval is (invervolgingstelling van vierenveertig personen rond één dossier)? Kunnen deze cijfers worden geduid?

4) Hoeveel landgenoten gingen op jaarbasis in op deze vorm van aandelenfraude en dit voor de jongste drie jaar? Hoeveel geld (totaal op jaarbasis voor de jongste drie jaar) speelden de slachtoffers kwijt? Kan de geachte minister deze cijfers duiden?

5) De jongste jaren maakt de boiler room-fraude rond digitale munten opgang die volgens de fraudeurs werken met blockchaintechnogie. Vindt men dit terug in de cijfers? Welke stappen worden hieromtrent ondernomen?

6) Heeft men de jongste drie jaar reeds bedragen van slachtoffers van boiler room-fraude kunnen recupereren? Zo neen, hoe komt dit? Kan u dit duiden? Zo ja, kan u dit cijfermatig toelichten?

7) Kan u meedelen, gezien deze vormen van fraude dikwijls internationaal opereren, welke stappen worden gezet op het Europese niveau om deze fraude terug te dringen, de gelden te recupereren, enz.?

8) Vanuit welke landen deze vormen van fraude veelal worden opgezet? Via welke landen de opgevraagde bedragen van de gedupeerde spaarders transiteerden? Hoe wordt dit aangepakt?

Antwoord ontvangen op 12 maart 2020 :

1-2-3-4-5-6) Voor het antwoord op deze vragen verwijs ik naar de antwoorden op de schriftelijke vragen nummer 7-358, 7-359 en 7-361.

7) Op Europees niveau werd bij Europol het analyseproject APATE gecreëerd. Dergelijke projecten (voorheen waren dit de Focal Points) laten Europol toe om binnen een bepaald domein van de georganiseerde criminaliteit, bijstand te verlenen aan de LEA’s (Law Enforcement Authorities) van de Lidstaten en aan partnerorganisaties in de strijd tegen de georganiseerde misdaad, in het bijzonder door analysewerk en het verlenen van bijstand en expertise bij operationele zaken. Het project APATE (APATE = Griekse godin van de fraude) focust op de strijd tegen bepaalde types van georganiseerde fraude, zoals CEO-fraude, telemarketingfraude, advance fee fraude, investeringsfraude en andere. De manager van het analyseproject APATE is momenteel een Belg.

8) Een organisatie achter een boiler room is niet gebonden aan een bepaald land. Het is juist typisch dat een dergelijke organisatie zal opgesplitst worden over een aantal landen, dit om detectie te bemoeilijken. Land 1 voor het hoofdkwartier, land 2 voor de «bellers» (die de slachtoffers benaderen), land 3 voor het bankieren, enz. Ook typisch is dat de organisatie geen structuur zal huisvesten in de landen waar de slachtoffers benaderd worden.

De gelden van de slachtoffers worden snel weggesluisd via bankrekeningen in diverse landen. Ook hier geen verassingen, de «typische» banklanden worden gebruikt, zoals Zwitserland, Cyprus, Hong Kong, enz. Vaak worden Chinese rekeningen ingeschakeld in het financiële schema. De reden hiervoor is niet altijd duidelijk, maar mogelijks heeft dit te maken met het «compensatiebankieren», waar China voor gekend staat. Rogatoire opdrachten naar China zijn niet de gemakkelijkste om uit te (laten) voeren, wat uiteraard ook in de kaart speelt van de organisatoren.