5-151

5-151

Belgische Senaat

Handelingen

DONDERDAG 24 APRIL 2014 - NAMIDDAGVERGADERING

(Vervolg)

In memoriam, de heer Jos Chabert, minister van Staat

De voorzitster. - Op 9 april jongstleden overleed Jos Chabert.

Jos Chabert was een geboren redenaar, een studentenleider, een geëngageerd advocaat, jarenlang parlementslid en minister. Engagement, charisma, jovialiteit, eloquentie en een feilloos gevoel voor de media waren de ingrediënten van zijn rijk gevulde carrière als politicus.

Jos Chabert was een geboren en getogen Brusselaar. Op de terugweg van de Russische campagne van Napoleon had een van zijn voorvaders zich in de Marollen gevestigd. Jos Chabert werd geboren in de Louis Hapsstraat in Etterbeek en bracht zijn kinder- en jeugdjaren door in de Vogelzangwijk in Sint-Pieters-Woluwe waar zijn vader - een zelfstandige - schepen was. Hij genoot samen met zijn zus en drie broers van een onbezorgde jeugd. De politieke microbe was van jongs af aanwezig. Jos Chabert organiseerde reeds op vijftienjarige leeftijd de campagne van zijn vader. Mede dankzij zijn vader vond hij inspiratie in het christendemocratisch gedachtegoed. De passie voor de politiek zou hem nooit meer loslaten. Na het volgen van de klassieke humaniora bij de paters-jezuïeten in het Sint-Jan Berchmanscollege, studeerde Jos Chabert aan de Katholieke Universiteit Leuven en promoveerde er tot doctor in de rechten. Aan de universiteit werd hij voorzitter van het Katholiek Studentencorps en van het Faculteitenconvent. Hij won ook overtuigend het interuniversitair welsprekendheidstornooi. Ondanks zijn politieke interesse startte Jos Chabert zijn actieve loopbaan als advocaat in Brussel. Hij pleitte ook meerdere assisenzaken en maakte aldus kennis met de minder fraaie kant van onze maatschappij, wat zijn drang om iets ten goede te veranderen en de gemeenschap te dienen alleen maar heeft versterkt. Zijn passie voor de civitas zou hem blijvend voortstuwen. Hierbij bleef hij streven naar meer solidariteit en rechtvaardigheid. De overstap naar de politiek lag dan ook voor de hand.

Jos Chabert oeuvra à la création de ponts entre les communautés linguistiques de notre pays, entre autres par la création à Meise d'un laboratoire de langues, ce qui était une première à l'époque. Stimuler l'apprentissage des langues plutôt que le combat entre les langues était pour ce parfait bilingue - et même plurilingue - une façon de concrétiser un modèle harmonieux.

C'est en 1968, à l'áge de trente-cinq ans, que Jos Chabert entama sa carrière politique au niveau national, nous dirions aujourd'hui fédéral, à la Chambre des représentants. Il décrocha son premier portefeuille ministériel en 1973 : la Culture néerlandaise et les Affaires flamandes. Au cours des années qui suivirent, il fut à la tête de divers départements et assura la fonction de vice-premier ministre, couronnement de sa carrière.

En tant que ministre de la Mobilité et des Communications, des PTT, de la RTT, du Tourisme et de la Politique portuaire, Jos Chabert concrétisa l'introduction des limitations de vitesse, le port obligatoire de la ceinture de sécurité et la limitation du taux d'alcoolémie à 0,8 gramme d'alcool par litre. Si aujourd'hui tout cela nous paraît évident, cela ne l'était pas du tout alors et il se heurta à de nombreux obstacles. Cependant, il tint bon et fit ainsi baisser sensiblement le nombre de tués sur les routes belges.

L'influence de Jos Chabert s'étendit, bien plus qu'on ne le pense, à de multiples aspects de la vie quotidienne. Je citerai simplement la seule station de métro bruxelloise baptisée du nom d'une personne toujours en vie : Eddy Merckx.

Il fut également l'un des acteurs majeurs de la réforme de l'État de 1980, jetant ainsi les bases du développement des trois régions.

L'époque était en effet marquée par de vives turbulences politiques : Jos Chabert fut d'ailleurs membre de non moins de dix gouvernements fédéraux en un laps de temps de neuf ans.

La naissance de la Région de Bruxelles-Capitale ouvrit également un nouveau chapitre ministériel dans la carrière de Jos Chabert : durant quinze ans, il allait faire partie du gouvernement bruxellois. L'une de ses réalisations au département des Travaux publics fut le réaménagement - qu'il préférait qualifier d' « humanisation » - de la rue de la Loi.

In de beginjaren van het nieuwe gewest gaf hij er mee bepalend vorm aan, in nauwe samenwerking met andere Brusselse politici. Zijn plaats in de Brusselse regering leverde hem ook een paar jaar lang een absolute unieke positie op en van 1999 tot 2004 was hij de enige CVP-minister van het land.

"Brussel is mijn leven" was ooit een van zijn verkiezingsslogans: als Vlaamse Brusselaar met een perfecte kennis van de Franse taal en zijn reputatie van gematigde Vlaming, geloofde hij rotsvast in de rijkdom van het multiculturele karakter van Brussel, maar zag hij er tegelijkertijd de gevaren van in. De noodzaak aan dialoog en wederzijds respect waren evidenties voor Jos Chabert.

Naast Brusselaar in hart en nieren was Jos Chabert ook een overtuigd Europeaan. Als jongeling maakte hij immers de Tweede Wereldoorlog mee en begreep hij als geen ander het belang van het vredesconcept in het Europese project. Als lid en ook als voorzitter van het Europese Comité van de Regio's ijverde hij onophoudelijk voor een versterking van de regio's in de Europese besluitvorming om het democratisch deficit van de Europese instellingen weg te werken en tot een Europa te komen dat dicht bij zijn burgers staat.

Omdat Jos Chabert in Brussel bekend stond als bruggenbouwer werd hij in het Comité van de Regio's gevraagd de werkgroep "Westelijke Balkan" voor te zitten, die de harmonische integratie van de landen uit die delicate en gevoelige regio in de Europese Unie moest voorbereiden. Ook die taak heeft hij met veel overtuiging en energie op zich genomen.

In 2009 benoemde Koning Albert II hem ter bekroning van zijn lange en vruchtbare loopbaan tot minister van Staat.

Trouw aan zijn principes is Jos Chabert zich ook na de politiek op verschillende fronten blijven inzetten voor zijn medemens in zijn geliefde Brussel. Zijn joviale en verzoenende aanpak zal worden gemist. Met hem verdwijnt een referentie in de Belgische politiek: iemand die de opeenvolgende institutionele hervormingen had meegemaakt en mee vorm gegeven, met het algemeen belang en een harmonieuze samenleving voor ogen.

Namens de Senaat wens ik de familie van Jos Chabert ons diep leedwezen en innig medeleven te betuigen.

De heer Pieter De Crem, vice-eersteminister en minister van Landsverdediging. - Met het overlijden van minister van Staat Jos Chabert op 9 april jongstleden hebben we op korte tijd opnieuw afscheid moeten nemen van een gedreven politicus en een gerespecteerd christendemocraat. Jos Chabert werd in 1933 geboren in Etterbeek en dat maakt van hem een man die in de loop van zijn leven enorme veranderingen zag plaatsvinden. Hij koos er echter al snel voor om niet vanaf de kantlijn toe te kijken naar een wereld die aan het veranderen was, maar wel om zelf een actieve rol te spelen en vernieuwingen te kunnen realiseren. Zijn vader was actief in de lokale politiek in Woluwe, maar Jos Chabert raakte pas echt gebeten door het politieke virus tijdens zijn studententijd in Leuven waar hij ook onder meer Mark Eyskens en Wilfried Martens leerde kennen. Wat volgde is zonder meer een indrukwekkende politieke carrière, waarmee hij een onuitwisbare indruk naliet op zowel zijn generatie als de volgende.

Zoals de Senaatsvoorzitster al zei, stond de mens bij hem steeds centraal. Dat kwam misschien het sterkst tot uiting toen hij minister van verkeerswezen en communicatie werd in 1974. Hij zette toen zwaar in op verkeersveiligheid en meer bepaald op de fysieke veiligheid van de weggebruiker, met de invoering van onder meer de snelheidsbeperking tot 120 kilometer per uur, de verplichte gordeldracht en versterkte controles.

Jos Chabert zetelde 40 jaar in het parlement en had een ministeriële carrière van zowat een kwarteeuw. Met een dergelijke staat van dienst kende hij natuurlijk hoogtepunten en tegenslagen, was hij getuige van de toppen en de dalen van het politieke bestaan, waardoor hij ook leerde relativeren, maar vooral ruim te denken. Als man van de wereld had hij ook een niet aflatende belangstelling voor wat er zich buiten onze landsgrenzen afspeelde en voerde hij als een envoyé spécial veel buitenlandse zendingen uit. Het maakte van Jos Chabert een echte ambassadeur van België in het buitenland. In feite kunnen we stellen dat hij in de praktijk vaak minister van buitenlandse zaken was zonder dat hij ooit die titel voerde. Die unieke carrière is vooral te danken aan het karakter van Jos Chabert.

Geboren in Brussel, lag het lot van de hoofdstad hem na aan het hart, net als de resultaten van paars-wit, trouwens, voor wie hij vurig supporterde. Dat kon men onmiddellijk horen aan de wijze waarop hij over zijn stad sprak en aan de warmte waarmee hij het woord Brussel in de mond nam. Hij koesterde een diepe liefde voor alle Brusselaars, van de Hoogstraat over het Vossenplein en de Zavel tot de Louisalaan.

Een andere van zijn grote verdiensten was dat hij steeds naar overleg heeft gestreefd, een rol die hij als feitelijke Vlaamse minister-president voor het Brusselse Gewest vanaf 1989 voortreffelijk vervulde. Iedereen die met hem mocht samenwerken, zal kunnen getuigen dat minister van Staat Chabert over een uniek charisma beschikte. Hij was een man die steeds bereid was om naar iedereen te luisteren, maar ook een sterk leidersfiguur met een grote bezorgdheid die problemen niet uit te weg ging.

Zijn nalatenschap is van grote betekenis voor ons allen. Namens de regering en tevens namens de Vlaamse christendemocraten wens ik ons oprecht medeleven aan te bieden aan de familie en de naasten van minister Jos Chabert, die hier vandaag aanwezig zijn, en in het bijzonder aan zijn echtgenote en zijn zoon.

M. Philippe Moureaux (PS). - Madame la présidente, c'est en tant qu'homme politique qui a peut-être fait le plus de travail avec Jos Chabert, mais aussi en tant que voix francophone dans cette assemblée, que je voudrais rendre hommage à cet homme d'État. Il est vrai qu'il était extrêmement jovial, extrêmement souriant, mais sous ces dehors de jovialité, derrière le sourire se cachait la fermeté dans la défense de ce qu'il considérait comme les intérêts des uns et des autres.

Le souvenir le plus important que je conserve de Jos, avec qui j'ai négocié je ne sais combien de fois, c'est la manière dont il a contribué à la vie de la Région, quand s'est installé le premier gouvernement régional bruxellois. Vous savez que Jean-Luc et moi-même avions beaucoup travaillé sur ce dossier et que nous avions créé un cadre pour cette Région. Mais un cadre ce n'est pas suffisant, il faut le faire vivre. Rappelez-vous, nous sortions de périodes ponctuées de marches sur Bruxelles et d'une certaine animosité entre les deux grandes communautés culturelles à propos du territoire bruxellois. Jos a su apporter une pierre fondamentale à la vie et à l'existence de cette Région. Il était à la fois un Flamand engagé, un néerlandophone défendant bien entendu les intérêts de sa communauté, mais il était aussi très bruxellois, avec ce que cela peut comporter de complexité, de multiculturalité dirait-on aujourd'hui. Il est du reste l'un de premiers à avoir perçu ce caractère de Bruxelles.

Ce fut une des personnalités à avoir marqué ma vie politique.

À titre personnel mais peut-être aussi au nom de beaucoup de francophones, je tenais à dire combien cet éminent homme politique flamand a été l'un de ceux qui auront permis à ce pays de vivre l'apaisement que je souhaite d'ailleurs voir se poursuivre.

Je présente à la famille sociale-chrétienne et à sa famille proche mes condoléances émues.

De voorzitster. - Dank u, mijnheer Moureaux. Ik verzoek de vergadering een minuut stilte in acht te nemen.

(De vergadering neemt een minuut stilte in acht.)