5-267COM

5-267COM

Commissie voor de Sociale Aangelegenheden

Handelingen

DINSDAG 17 DECEMBER 2013 - OCHTENDVERGADERING

(Vervolg)

Vraag om uitleg van mevrouw Dalila Douifi aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid over ęhet achtergelaten medisch materiaal na heelkundige ingrepen en het gebruik van een checklistĽ (nr. 5-4344)

Mevrouw Dalila Douifi (sp.a). - In ons land zouden er volgens Het Laatste Nieuws vorig jaar bij 150 operaties kompressen, scharen en/of naalden achtergelaten zijn in het lichaam van patiŽnten; in elk van de gevallen moest de gedupeerde opnieuw een ingreep ondergaan om het achtergelaten materiaal te laten verwijderen.

Omdat wereldwijd een niet te verwaarlozen aandeel van de heelkundige ingrepen tot het overlijden van de patiŽnt of tot postoperatieve complicaties leidt, lanceerde de Wereldgezondheidsorganisatie in 2008 het programma Safe Surgery Saves Lives, met als doel de veiligheid van patiŽnten die een heelkundige ingreep ondergaan overal ter wereld te verbeteren. In het kader van dit programma heeft een internationale groep van deskundigen een checklist uitgewerkt. Uit een studie bleek dat de checklist de complicaties en sterfte met meer dan 30% verminderde. Voor meer details verwijs ik naar de nota die ik hierover indiende.

Ik had graag vernomen of het cijfer van 150 patiŽnten bij wie na een operatie materiaal werd achtergelaten in het lichaam, juist is. Op de website van de FOD Volksgezondheid kon ik de in de krant verschenen cijfers niet terugvinden.

Is er in vergelijking met 2010, 2011 en 2012 sprake van een daling of een stijging van het aantal gevallen waarbij achtergelaten materiaal met een nieuwe operatie moet worden verwijderd?

Hoe verloopt de nazorg of steun aan de patiŽnten die zich in zo'n situatie bevinden? Wordt een schadevergoeding toegekend aan de betrokkenen?

Worden de gevallen aan Volksgezondheid gerapporteerd? Is die rapportering verplicht? Is het mogelijk dat er in werkelijkheid meer gevallen bestaan dan de cijfers die bekend worden gemaakt?

Acht de minister het raadzaam het gebruik van de checklist of een variant ervan niet alleen te stimuleren, maar ook verplicht te maken?

Mevrouw Laurette Onkelinx, vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Beliris en de Federale Culturele Instellingen. - In 2011 heeft de FOD Volksgezondheid in het kader de verbetering van de zorgkwaliteit het gebruik van de Safe Surgery Checklist in het operatiekwartier aanbevolen. De checklist die de FOD Volksgezondheid aanbeveelt, is die van de Wereldgezondheidsorganisatie; de ziekenhuizen kunnen die checklist aan hun eigen noden aanpassen.

Het gebruik van een checklist wordt beschouwd als een instrument om fouten of functiestoornissen bij heelkundige ingrepen te voorkomen. De lijst moet worden opgevat als een ondersteuning voor het zorgteam om belangrijke punten - negentien volgens de WGO - op tegensprekelijke en mondelinge wijze te controleren. Met behulp van dit instrument kan bovendien essentiŽle informatie over de patiŽnt worden gedeeld en wordt de onderlinge samenwerking tussen de leden van een zorgteam versterkt, wat bijdraagt tot een gunstig veiligheidsklimaat en een echte veiligheidscultuur.

De federale overheid heeft, rekening houdend met de evolutie met betrekking tot de ziekenhuisaccreditering, het thema Safe Surgery opgenomen in haar meerjarenprogramma 2013-2017 CoŲrdinatie kwaliteit en patiŽntveiligheid.

De cijfers zijn juist en gebaseerd op een onderzoek van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu. De FOD wilde hiermee Patient Safety Indicators berekenen op basis van de minimale klinische gegevens voor de periode 2000-2007. Het onderzoek heeft geleid tot de publicatie van het rapport Feedback of the Patient Safety Indicators van juni 2011, dat aan alle ziekenhuizen werd bezorgd.

Voor de periode 2000-2007 was er een stijging van de indicatoren. Voor de jaren nadien kan geen uitspraak worden gedaan, aangezien die indicatoren niet opnieuw werden berekend.

In het kader van het tweede meerjarenprogramma Kwaliteit en patiŽntveiligheid 2013-2017 stimuleert de FOD Volksgezondheid de ziekenhuizen om zo duidelijk mogelijk te communiceren over elk incident en vraagt de FOD aan de ziekenhuizen een communicatieplan te ontwikkelen voor ernstige incidenten, ook ten opzichte van de patiŽnt.

Eveneens in het kader van het meerjarenprogramma Kwaliteit en patiŽntveiligheid moedigt de FOD Volksgezondheid ziekenhuizen aan om elk incident of bijna-incident te melden. Het is niet de bedoeling om sancties op te leggen, maar wel om te leren uit fouten en om systemen te implementeren die voorkomen dat dergelijke incidenten zich kunnen herhalen.

Er is geen centrale melding van incidenten en bijna-incidenten bij de FOD. De gegevens uit het rapport Feedback of the Patient Safety Indicators werden berekend op basis van minimale klinische gegevens die worden verzameld in het kader van de ziekenhuisfinanciering. Waarschijnlijk wordt de incidentie voor deze indicator onderschat.

Met het gebruik van een checklist in het operatiekwartier kunnen we dit soort van incidenten vermijden, maar niet uitsluiten. Het gebruik van de checklist kan ook een cultuurverandering tot stand brengen in het chirurgische team, waar de communicatie wordt versterkt en patiŽntveiligheid centraal staat. In het tweede meerjarenprogramma verbinden ziekenhuizen zich ertoe om de WGO-checklist aan te passen, ook aan het type interventie.

De evaluatie van de toepassing van de checklist en de communicatie over de resultaten van het gebruik van de checklist zijn ook vereist in het tweede meerjarenprogramma.

In het nieuwe nalevingstoezicht van de Vlaamse Zorginspectie wordt het perioperatief proces systematisch geŽvalueerd en dus ook het gebruik van de checklist. Het gebruik van de checklist is ook een belangrijk element voor de ziekenhuisaccreditatie.

Alle initiatieven dragen bij tot een grotere bewustwording en tot de algemene invoering van de checklist.

(De vergadering wordt gesloten om 12.15 uur.)