5-223COM

5-223COM

Commissie voor de Sociale Aangelegenheden

Handelingen

DINSDAG 21 MEI 2013 - NAMIDDAGVERGADERING

(Vervolg)

Vraag om uitleg van mevrouw Cindy Franssen aan de staatssecretaris voor Sociale Zaken, Gezinnen en Personen met een handicap, belast met Beroepsrisico's, en staatssecretaris voor Wetenschapsbeleid over ęeen statuut voor mantelzorgersĽ (nr. 5-3510)

Mevrouw Cindy Franssen (CD&V). - Mantelzorgers zijn personen die zich vrijwillig met hart en ziel inzetten voor een zieke of gehandicapte naaste die zich in een situatie van grote zorgafhankelijkheid bevindt. Aangezien momenteel ongeveer 4% van de bevolking hulpbehoevend is, zijn mantelzorgers dan ook zeer belangrijk, al was het maar in het kader van de vermaatschappelijking van de zorg. Bovendien draagt die vorm van vrijwillige zorg ook bij aan de betaalbaarheid van de zorg.

Mantelzorgers krijgen momenteel geen juridische erkenning voor de energie en kosten die zij vrijwillig spenderen. Op 23 maart 2013 kondigde de staatssecretaris op zijn website aan dat op zijn initiatief de Ministerraad op 22 maart 2013 een voorontwerp van wet betreffende de erkenning van de mantelzorger had goedgekeurd.

In die tekst wordt het begrip "mantelzorger" gedefinieerd en worden de personen die deel uitmaken van die specifieke groep geÔdentificeerd. Zo moet een persoon aan een aantal voorwaarden voldoen om te worden erkend. De mantelzorger zal per geholpen persoon een erkenning kunnen aanvragen bij zijn of haar ziekenfonds. Wanneer de erkenning wordt toegekend, zal het ziekenfonds een aantal rechten kunnen openen.

Om mantelzorg verder te stimuleren en zeker niet te gaan beperken, moeten de mantelzorgers efficiŽnt kunnen worden erkend. De criteria voor de erkenning moeten dan ook voldoende soepel zijn en ze mogen niet limitatief worden opgevat. Het voorontwerp ligt nu ter advies bij onder meer de Raad van de Gelijke Kansen, de Federale Adviesraad van Ouderen, de Raad van State en de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap.

Werd bij de opmaak van het voorontwerp rekening gehouden met het voorliggende wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van de vrijwilligers, teneinde het plafond van vrijstelling van socialezekerheidsbijdragen voor de onkostenvergoeding van het zorgend vrijwilligerswerk te verhogen? Zo ja, welke elementen werden opgenomen?

Welke zijn de krachtlijnen van het voorstel van statuut voor de mantelzorgers? Op welke wijze zal worden gecontroleerd of de criteria worden vervuld? Welke rechten zullen specifiek aan de erkenning als mantelzorger worden gekoppeld? Zal het mogelijk zijn een onkostenvergoeding voor mantelzorgers uit te betalen?

Heeft de staatssecretaris al een advies ontvangen van een van de geconsulteerde adviesorganen? Zo ja, hoe luidt dat advies? Kan de staatssecretaris me dat advies bezorgen? Met welke actoren is nog een overleg gepland om dit ontwerp verder af te toetsen? Welke overlegmomenten met het middenveld en betrokken actoren zijn nog gepland? In welke mate wordt over de materie met de gemeenschappen overlegd?

De heer Philippe Courard, staatssecretaris voor Sociale Zaken, Gezinnen en Personen met een handicap, belast met Beroepsrisico's, en voor Wetenschapsbeleid. - In het regeerakkoord van 6 december 2011 staat onder titel 3.3.2 "De integratie in de samenleving van personen met een handicap vergroten" het volgende: "De acties ten gunste van de grote zorgafhankelijkheid zullen in samenwerking met de deelstaten worden geoptimaliseerd. Zo zal de regering in samenwerking met laatstgenoemden de mantelzorg beter waarderen, in functie van de budgettaire mogelijkheden."

De moeilijkheden die zorgafhankelijke personen treffen, treffen ook hun omgeving en hun naaste familie. In de studie die in 2010 werd gemaakt door de universiteit van Namen (FUNDP) en de Vrije Universiteit Brussel (VUB), stond dan ook de aanbeveling dat eventuele maatregelen en procedures gebaseerd moeten zijn op een definitie van die categorie van personen. In het voorontwerp worden de mantelzorgers dan ook als categorie gedefinieerd.

Volgens schattingen zouden ongeveer 30 000 zwaar zorgafhankelijke personen niet in een instelling verblijven. Dat aantal zou stijgen naarmate de bevolking verder vergrijst en de geneeskundige zorg zich verder ontwikkelt.

Het voorontwerp van wet betreffende de juridische erkenning van het statuut van de mantelzorger is het resultaat van een denkoefening in samenwerking met de actoren op het terrein. Dat gebeurde via het platform "Aidants proches" dat meerdere malen is samengekomen met heel wat betrokken verenigingen, zowel Franstalige als Nederlandstalige. Ook de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap heeft een positief advies gegeven over de definitie van de mantelzorger.

Bij koninklijk besluit zal dan ook worden bepaald dat de mantelzorger iemand is uit de omgeving van een zwaar zorgbehoevende persoon die bij de betrokkene thuis en aansluitend op zijn levensproject, op niet-professionele basis en met de medewerking van professionele hulpverleners ononderbroken en/of regelmatig ondersteuning en hulp biedt. De voorgestelde definitie van de mantelzorger beantwoordt aan een herhaalde vraag van de sector die, vertegenwoordigd in het platform, uitvoerig werd geconsulteerd.

De erkenning is dus in geen geval bedoeld om het tekort aan opvangplaatsen weg te werken. Het blijft dan ook noodzakelijk om het netwerk van opvang- en huisvestingscentra en van de hulpvoorzieningen, zoals de gezinshulpdiensten en de diensten die hulp bieden bij het dagelijkse leven, te versterken. De keuze om de zorg voor iemand uit de omgeving op te nemen, mag niet worden bepaald door het feit dat onvoldoende professionele hulp beschikbaar is en, volgens de wens van de actoren op het terrein, ook niet omdat er eventueel een vergoeding aan gekoppeld is.

Een van de belangrijkste vragen van de vertegenwoordigers van de mantelzorgers is om zeker niet te worden beschouwd als vrijwilliger, zoals beschreven in de wet van 3 juli 2005. Hiertoe worden twee redenen naar voren geschoven. De betrokkenen gaan niet akkoord met de verplichting om aan een vzw te zijn gelieerd. Evenmin willen ze een vergoeding aanvaarden om zorg te dragen voor een dierbare.

Het voorontwerp van wet wordt momenteel geanalyseerd door de verscheidene experts en leden van adviesraden die bij de materie betrokken zijn. Op basis van die consultaties zullen een procedure en uitvoeringsbepalingen worden uitgewerkt.

Mevrouw Cindy Franssen (CD&V). - Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoord. Ik wil nogmaals wijzen op het belang van het overleg met de gemeenschappen. Ik meen niet dat de staatssecretaris in zijn antwoord daarop is ingegaan.

De heer Philippe Courard, staatssecretaris voor Sociale Zaken, Gezinnen en Personen met een handicap, belast met Beroepsrisico's, en voor Wetenschapsbeleid. - Het overleg is voor de komende weken gepland. We zoeken nog een datum voor een interministeriŽle conferentie.