Belgische Senaat

ZITTING 2012-2013

30 APRIL 2013

Voorstel van begroting voor het jaar 2013 van de Bestuurlijke commissie belast met de controle op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Commissie BIM — C-BIM)

VERSLAG

NAMENS DE COMMISSIE BELAST MET DE PARLEMENTAIRE BEGELEIDING VAN HET VAST COMITÉ VAN TOEZICHT OP DE INLICHTINGEN- EN VEILIGHEIDSDIENSTEN (VAST COMITÉ I) UITGEBRACHT DOOR

DE HEER MAHOUX

I. INLEIDING

Dit voorstel van begroting werd in de Senaat ingediend op 23 januari 2013. De begeleidingscommissie heeft het voorstel van begroting bestudeerd tijdens haar vergadering van 30 april 2013.

II. INLEIDING DOOR DE VOORZITTER VAN DE BESTUURLIJKE COMMISSIE BELAST MET DE CONTROLE OP DE SPECIFIEKE EN UITZONDERLIJKE METHODEN VOOR HET VERZAMELEN VAN GEGEVENS DOOR DE INLICHTINGEN- EN VEILIGHEIDSDIENSTEN

De heer Van Santvliet herinnert er aan dat de Bestuurlijke commissie belast met de controle op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (C-BIM) werd opgericht bij wet van 4 februari 2010 betreffende de methoden voor het verzamelen van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Artikel 43/1, § 1, van de wet van 30 november 1998 houdende regeling van de inlichtingen- en veiligheidsdienst bepaalt tevens : « De Senaat bepaalt jaarlijks, op voorstel van de commissie, haar begroting, die wordt ingeschreven op de begroting van de dotaties, opdat de commissie zou kunnen beschikken over de menselijke en materiële middelen die nodig zijn voor de goede werking ervan. »

De Bestuurlijke commissie belast met de controle op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (C-BIM) heeft dus bij de Senaat een voorstel van begroting ingediend voor haar werking in 2013.

De heer Van Santvliet verduidelijkt dat het voorstel van begroting weinig verschilt van de begroting voor 2012. C-BIM heeft de begroting voor 2013 geschat op 622 100 euro (607 844 euro in 2012). Hij voegt eraan toe dat de C-BIM, overeenkomstig het protocolakkoord dat in 2012 is ondertekend met de Veiligheid van de Staat, de kosten van zijn aanwezigheid in de lokalen van de Veiligheid van de Staat zal vergoeden. Die kosten worden berekend op basis van de bijdrage voor de oppervlakte die de C-BIM gebruikt en vastgelegd op 2,38 % van de totale kosten (en niet 3,57 %, zoals foutief staat aangegeven op bladzijde 7 van het voorstel van begroting). In de begroting 2013 is een bedrag van 43 500 euro ingeschreven.

III. BESPREKING

A. Rekeningen 2011

Na controle van de rekeningen door het Rekenhof, toont de rekening van uitvoering van de begroting 2011 een totaal bedrag van 266 454,94 euro.

B. Voorstel van begroting voor het jaar 2013 en aanwending van de boni 2011

Rubriek « A » — Uitgaven van de leden van de C-BIM

Een lid vraagt of de voorgestelde begroting voor 2013 een weddetoeslag bevat voor de voorzitter van de C-BIM in zijn hoedanigheid van onderzoeksrechter.

De heer Van Santvliet herinnert eraan dat de wedde van de leden van de C-BIM berekend is op basis van de wedde van de federale magistraten, overeenkomstig artikel 43/1, § 1, van de wet van 30 november 1998. Hij merkt op dat het voorstel van begroting dit jaar geen weddetoeslag voor de onderzoeksrechters bevat, overeenkomstig de beslissing terzake van de begeleidingscommissie. Hij wenst wel dat dit punt, zoals vermeld in de toelichting bij de begroting, mogelijk zou worden herbekeken in het kader van een breder debat over de herziening van de wet van 4 februari 2010. Spreker pleit trouwens voor een evaluatie op korte termijn van die wet en blijft in dit verband ter beschikking van de begeleidingscommissie.

Een ander lid merkt op dat de post A1000 van de rekeningen 2012 meer details bevat dan dezelfde post in de begroting 2013. Hoe komt dat ?

Dit jaar voorziet de begroting 2013 ook in een bedrag van 5 000 euro voor « activiteitgebonden kosten » (rubriek A5000). Wat houdt dit in ?

De heer Van Santvliet verduidelijkt dat er op vraag van het Rekenhof niet teveel wordt ingegaan op de verschillende rubrieken van de loonmassa. Er zijn in het verleden immers verschillen vastgesteld tussen de bedragen die ingepland waren voor de verschillende posten van de loonmassa en de effectief betaalde bedragen, wat soms tot overschrijding van de kredieten leidt. Het Rekenhof heeft bij het nazicht van de rekeningen 2011 een opmerking gemaakt inzake de overschrijding van de kredieten. Er is dan ook voor gekozen om de post A1000 niet te detailleren, ook al heeft de C-BIM van de FOD Justitie wel het detail ontvangen van de salarissen van alle leden van de C-BIM.

Wat de post A5000 betreft, denkt de heer Van Santvliet dat het best is om ook collega's uit het buitenland te ontmoeten, om ervaringen en « best practices » uit te wisselen. Er is dus een bedrag van 5 000 euro gereserveerd voor missies.

Een ander lid merkt op dat post A6000 « opleiding » niet erg hoog is. Krijgen de leden van de C-BIM geen permanente vorming ?

Mevrouw Deckmyn, lid van de C-BIM, antwoordt dat de leden van de C-BIM inderdaad opleidingen volgen maar een deel hiervan worden gefinancierd door het Instituut voor gerechtelijke opleiding en zelfs door de Europese Unie. Het is dus niet noodzakelijk om hiervoor een groot bedrag uit te trekken. Bovendien dient benadrukt te worden dat er niet zoveel gespecialiseerde opleidingen zijn in verband met de methoden voor het verzamelen van gegevens.

Een lid van de begeleidingscommissie dringt aan dat de C-BIM voortaan zijn begroting in oktober zou indienen, zodat men die kan goedkeuren in december van hetzelfde jaar. Het is niet normaal dat de begroting voor 2013 pas in april wordt besproken.

De heer Van Santvliet antwoordt dat het aannemen van deze begroting voornamelijk vertraagd werd door de vragen in verband met de weddetoeslag voor de voorzitter van de C-BIM in zijn hoedanigheid van onderzoeksrechter, naast problemen met de agenda. Normaal gezien zal de begroting 2014 tijdig worden ingediend en zal erover gestemd worden voor het einde van 2013.

Aanwending van het boni 2011

Voorts stelt een lid zich vragen over de aanwending van het boni 2011, wat belangrijk is. De begeleidingscommissie beslist om het begrotingsoverschot aan te wenden voor de financiering van de begroting 2013.

De C-BIM is ook voorstander van deze oplossing. De heer Van Santvliet meldt trouwens dat de FOD Financiën bevestigd heeft dat de overschotten die in 2011 gerealiseerd zijn met de begroting van 2013 afgerekend zullen worden.

Bijgevolg bedraagt de toegekende dotatie 355 645,06 euro (622 100 euro — 266 454,94 euro).

IV. STEMMINGEN

Het voorstel van begroting 2013 (stuk Senaat nr. 5-2014/1) met inbegrip van de aanwending van het boni 2011 wordt eenparig goedgekeurd door de 5 leden.

Vertrouwen werd geschonken aan de rapporteur voor het opstellen van dit verslag.

BIJLAGE

REKENHOF

Verslag betreffende de controle van de rekeningen 2011 van de Bestuurlijke commissie door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten belast met het toezicht op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens (BIM-commissie)

Verslag goedgekeurd in de algemene vergadering van het Rekenhof op 31 oktober 2012

1 Aanhef

De Bestuurlijke commissie door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten belast met het toezicht op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens (BIM-commissie) werd opgericht door de wet van 4 februari 2010 betreffende de methoden voor het verzamelen van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Artikel 43/1, § 1, van de wet van 30 november 1998 houdende regeling van de inlichtingen-en veiligheidsdiensten, ingevoegd door artikel 17 van de wet van 4 februari 2010, bepaalt dat « de Senaat jaarlijks, op voorstel van de commissie, haar begroting bepaalt, die wordt ingeschreven op de begroting van de dotaties, opdat de commissie zou kunnen beschikken over de menselijke en materiële middelen die nodig zijn voor de goede werking ervan ».

De BIM-commissie is op 3 januari 2011 met haar werkzaamheden van start gegaan.

Met brief van 18 april 2012 heeft de voorzitter van de Senaat het Rekenhof om bijstand gevraagd om de rekeningen van het boekjaar 2011 van de BIM-commissie te onderzoeken en in voorkomend geval aanbevelingen te formuleren. De voorzitter van de Senaat heeft daartoe als bijlage bij de brief een ontwerp van de rekeningen 2011 van de BIM-commissie meegezonden, Het Rekenhof heeft in zijn algemene vergadering van 9 mei 2012 beslist een gunstig gevolg te geven aan die vraag en heeft de voorzitter van de Senaat hiervan per brief op de hoogte gebracht (1) .

Met de brief van 14 september 2012, heeft de voorzitter van de BIM-commissie de rekeningen 2011 van de BIM-commissie aan het Rekenhof voor nazicht toegezonden.

2 Antecedenten

Nihil.

3 Begroting

3.1 Referenties van de parlementaire documenten met betrekking tot de begroting 2011

De begroting 2011 voor de BIM-commissie, voor een totaal bedrag van 665,67 duizend euro, werd op 29 maart 2011 goedgekeurd door de commissie belast met de parlementaire begeleiding van het Vast comité van toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van de Senaat (Doc. 5 — 792/2, blz. 8 en Doc. 5 — 792/3, blz. 7).

3.2 Kerncijfers van de begroting 2011

3.3 Beslissingen van de Senaat met betrekking tot de begroting, de uitvoering ervan en de toegekende dotatie

In het initiële voorstel was sprake van een uitgavenbegroting van 678 870 euro voor 2011 (Doc. 5-792/1 van 18 februari 2011, blz. 19).

De commissie belast met de parlementaire begeleiding van het Vast comité van toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van de Senaat heeft beslist in een dotatie van 680 000 euro in de Rijksbegroting te voorzien voor 2011 (Doc. 53-1348/001, blz. 164 en 165, van 15 april 2011).

Uiteindelijk heeft de commissie belast met de parlementaire begeleiding van het Vast comité van toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van de Senaat ingestemd met een voorstel van aangepaste begroting ten belope van 665 670 euro Doc. 5-792/2, blz. 8 en Doc. 5-792/3, blz. 7 van 29 maart 2011).

De in 2011 gerealiseerde boni zullen worden overgebracht naar de begroting 2013 (Doc. 5-1386/2, blz. 4 van 14 december 2011).

Rekening houdend met het feit dat de BIM-commissie zich in 2011 in de opstartfase bevond, werden een aantal in 2011 geplande uitgaven niet uitgevoerd. Die bedragen worden doorgeschoven naar 2012. De in de begroting 2011 ingeschreven kredieten die uiteindelijk niet zijn uitgeput, zullen van de begroting 2013 in mindering worden gebracht (Doc. 5-1386/1, blz. 2 van 7 december 2011 en Doc. 5-1386/2, blz. 4 van 14 december 2011).

4 Rekeningen

4.1 Documenten

De documenten die aan de eerste voorzitter van het Rekenhof werden overgezonden met het oog op de controle van de rekeningen van het begrotingsjaar 2011 omvatten een overzicht van de uitvoeringsrekeningen van de begroting (uitgaven en ontvangsten).

4.2 Kerncijfers

Uitvoeringsrekening van de uïtgavenbegroting

Uitvoeringsrekening van de ontvangstenbegroting

Begrotingsresultaat jaar 2011

Gecumuleerd begrotingsresultaat

Toestand van de beschikbare liquide middelen bij afsluiting van het werkingsjaar

De reconciliatie tussen het begrotingsresultaat en het financieel resultaat is een integraal deel van de controleverrichtingen. Zij vergt geen opmerkingen.

Overzicht van de evolutie van de belangrijkste uitgaven en ontvangsten (uitvoeringsrekening van de begroting) Zonder voorwerp omdat het om het eerste begrotings- en boekjaar gaat.

4.3 Kredietoverschrijdingen

Op het einde van het begrotingsjaar 2011 vertoont de uitvoeringsrekening van de uitgavenbegroting van de BIM-commissie bij de begrotingslittera verschillende overschrijdingen :

² Deze post omvat de uitgaven in verband met de wachtpremie, bepaald in artikel 357, paragraaf 2, van het Gerechtelijk Wetboek. De leden van de BIM-commissie dienen een wachtdienst te verzekeren net zoals de magistraten vermeld in artikel 357, paragraaf 2. Ze ontvangen bijgevolg dezelfde premie.

5 Nazicht van de rekeningen

Na :

— onderzoek van de financiële toestand op 31 december 2011;

— nazicht van de boeking van de ontvangsten;

— controle, via steekproeven en bij middel van gekruiste verificaties, van de uitgaven aangerekend op en/of vereffend in de loop van het begrotingsjaar,

stelt het Rekenhof vast dat bepaalde uitgaven in verband met het begrotingsjaar 2012 werden aangerekend op de begroting en in de rekeningen 2011. Het gaat om kapitaaluitgaven die in de begroting 2011 waren ingeschreven, maar die in de loop van dat begrotingsjaar niet werden gerealiseerd. Deze uitgaven werden uitgevoerd in de loop van het begrotingsjaar 2012 (bestelbon en factuur van 2012), maar aangerekend op het begrotingsjaar 2011 voor een bedrag van 32 960 euro.

Op die manier werd het principe van de annaliteit van de begroting voor de begrotingsjaren 2011 en 2012 niet nageleefd.

Niettegenstaande die vaststellingen is het Rekenhof van oordeel dat de voorgelegde rekeningen steunen op deugdelijke verantwoordingsdocumenten en een volledig, juist en getrouw beeld geven van de ontvangsten- en uitgavenverrichtingen en van de thesaurietoestand.

6 Vaststellingen en aanbevelingen

Boekhouddocumenten

De huidige boekhoudkundige organisatie is slechts adequaat in een opstartfase en voor zover de financiële transacties beperkt zijn.

Er bestaat thans geen overzichtsstaat van de relaties tussen het kalenderjaar en het begrotingsjaar.

Het bestand dat de boekhoudkundige verrichtingen in detail vermeldt, is niet automatisch gekoppeld aan de eigenlijke aanrekening van de uitgaven.

Voor de komende dienstjaren zal de BIM-commissie een gedetailleerd en geautomatiseerd bestand gebruiken waarmee de boekhoudkundige gegevens efficiënter kunnen worden beheerd.

Relaties met VSSE

De BIM-commissie is ondergebracht in de lokalen van de Veiligheid van de Staat (VSSE). VSSE neemt een aantal uitgaven van de BÏM-commissie ten laste, meer bepaald uitgaven voor energie, telefoon- en internetabonnementen, het onderhoud van het gebouw, en bepaalde andere kosten. Een protocolakkoord tussen de commissie en VSSE dat voorziet in een vergoeding voor de uitgaven is in 2012 gefinaliseerd. VSSE vroeg de BIM-commissie geen terugbetaling voor de uitgaven die in het jaar 2011 werden gedaan.

Voor de uitgaven waarvoor geen protocolakkoord bestaat, beveelt het Rekenhof de BIM-commissie aan rechtstreeks met haar eigen leveranciers te werken, met inachtneming van de wet op de overheidsopdrachten, en zulks om ervoor te zorgen dat de commissie volledig onafhankelijk is van het orgaan dat ze controleert.

Relaties met de FOD Justitie

Sommige uitgaven van de leden van de BIM-commissie worden nog steeds door de FOD Justitie ten laste genomen. Het gaat om gsm-abonnementskosten en kosten voor hospitalisatieverzekeringen,

De loonkosten van een van de twee administratieve personeelsleden wordt bovendien nog steeds volledig door de FOD Justitie ten laste genomen. Tot nu toe heeft de FOD geen enkele schuldvorderingsverklaring naar de BIM-commissie gestuurd in verband met dit gedetacheerd personeelslid. In artikel 6 van het koninklijk besluit van 26 september 2010 betreffende het secretariaat van de bestuurlijke commissie belast met het toezicht op de specifieke en uitzonderlijke methoden voor het verzamelen van gegevens door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, is bepaald dat de BIM-commissie de bezoldiging van het personeelslid moet terugbetalen aan de dienst waar het vandaan komt.

Het Rekenhof is van oordeel dat de relaties met de FOD Justitie moeten worden uitgeklaard, opdat de BIM-commissie volledig autonoom zou werken. Eveneens wenst het Rekenhof de aandacht te vestigen op het risico dat een schuldvordering alsnog naar de BIM-commissie gestuurd wordt in verband met het niet aangerekende gedetacheerd personeelslid en of andere kosten voor de reeds afgesloten begrotingsjaar 2011, Dergelijke laattijdige doorrekeningen zouden in de toekomst tot belangrijke kredietoverschrijdingen kunnen leiden.

Weddebijslag

De leden van de BIM-commissie ontvangen krachtens artikel 43/1, paragraaf 4, van de wet van 30 november 1998 zoals gewijzigd door de wet van 4 februari 2010, de wedde die wordt toegekend aan de federale magistraten overeenkomstig artikel 355bis van het Gerechtelijk Wetboek. Artikel 357, paragraaf 1, 3º, bepaalt dat aan de onderzoeksrechters tijdens de duur van hun ambtsuitoefening een weddebijslag wordt toegekend.

De voorzitter van de BIM-commissie geniet thans die weddebijslag (2) .

De wedden van de leden van de BIM-commissie worden door de FOD Justitie berekend. De FOD heeft de bedragen meegedeeld die op de begroting van de commissie moesten worden ingeschreven. De FOD Justitie heeft bij zijn berekening, voor het bepalen van de wedde van de voorzitter van de commissie, rekening gehouden met de weddebijslag toegekend aan de onderzoeksrechters. De Senaat heeft overigens op 29 maart 2011 (Doc. 5-792/2 en 5-792/3) de begroting van de BIM-commissie goedgekeurd. Deze omvat in haar rubriek « A1100 Wedden » de weddebijslag die aan de onderzoeksrechters wordt toegekend. Tot slot werd de toekenning van de weddebijslag aan de voorzitter van de BIM-commissie bevestigd door de minister van Justitie, in zijn antwoord op een mondelinge vraag in de Senaat in een vergadering van 1 december 2011 in verband met de installatie van de BIM-commissie (Doc. 5-37).

Rekening houdend met het feit dat :

— de wedde van de leden van de BIM-commissie enkel wordt gerechtvaardigd door artikel 43/1, paragraaf 4, van de wet van 30 november 1998 zoals gewijzigd door de wet van 4 februari 2010, dat bepaalt dat de leden van de BIM-commissie de wedde ontvangen die wordt toegekend aan de federale magistraten;

— artikel 357, paragraaf 1, 3º, van het Gerechtelijk Wetboek preciseert dat de weddebijslag toegekend aan de onderzoeksrechters enkel wordt toegekend tijdens de duur van hun ambtsuitoefening in die hoedanigheid;

— artikel 323bis van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat de magistraten die een opdracht vervullen, hun plaats op de ranglijst behouden en worden geacht het ambt waarin ze werden benoemd, te hebben uitgeoefend. Zij behouden de aan dit ambt verbonden wedde met de daaraan verbonden verhogingen en voordelen voor zover aan de opdracht geen wedde is verbonden,

is het Rekenhof van oordeel dat aangezien in casu een wedde is verbonden aan de functie van lid van de BIM-commissie, de weddebijslag die thans aan de voorzitter van de BIM-commissie wordt toegekend, geen wettelijke grondslag vindt in de bestaande wetgeving om die toekenning te rechtvaardigen. Die juridische leemte moet worden weggewerkt om de weddebijslag een wettelijke basis te verlenen.

Huishoudelijk reglement

In artikel 17, 43/1, van de wet van 4 februari 2010 tot oprichting van de BIM-commissie wordt bepaald dat « de commissie ook instaat voor het opstellen van haar huishoudelijk reglement ». Het Rekenhof herinnert eraan dat het huishoudelijk reglement moet worden gefinaliseerd om de werking en de interne organisatie van de commissie te formaliseren.

Opstellen van de begrotingen — begrotingsoverschrijdingen

Voor een aantal begrotingsposten zijn er kredietoverschrijdingen (cf. tabel in punt 4.3). Het Rekenhof dringt erop aan dat de begroting strikter en op een meer realistische wijze zou worden opgemaakt, rekening houdend met de eventuele indexeringen en alle voorzienbare parameters.

Wat de begroting 2012 betreft, dienen meer details te worden verstrekt, in het bijzonder in verband met de geplande uitgaven voor het gebouw (Doc. 5-1386/3 van 14 december 2011).

Maaltijdcheques

Deze post werd niet in de begroting 2011 opgenomen. De Senaat heeft ermee ingestemd dat maaltijdcheques in 2012 worden toegekend (Doc. 5-1386/2 blz. 3 en Doc. 5-1386/3, blz, 2 van 14 december 2011).

Activiteitenverslag

Thans is niet bepaald dat de BIM-commissie een activiteitenverslag moet opstellen dat aan de Senaat moet worden meegedeeld.

7 Conclusies

De verrichtingen van de BIM-commissie voor het jaar 2011 kunnen als volgt worden afgesloten (3)  :

Gerealiseerde ontvangsten : + 680,180,08 euro

— Dotatie : 680 000,00 euro

— Andere ontvangsten : 180,08 euro

Gerealiseerde uitgaven : - 413 725,14 euro

— Lopende uitgaven : 380 591,24 euro

— Kapitaaluitgaven : 33 133,90 euro

Begrotingsresultaat van het jaar 2011 : + 266 454,94 euro

Gecumuleerd begrotingsresultaat begin 2011 : 0,00 euro

Gecumuleerd begrotingsresultaat eind 2011 : + 266 454,94 euro

(1) Brief van het Rekenhof van 9 mei 2012, met kenmerk A 1-3 696 754 81, gericht aan mevrouw S. de Bethune, voorzitter van de Senaat en in kopij de heer A. Flahaut, voorzitter van de Kamer van volksvertegenwoordigers.

(2) Krachtens artikel 43/1, paragraaf 1, van de wet van 30 november 1998, gewijzigd door de wet van 4 februari 2010, wordt het voorzitterschap van de commissie uitgeoefend door de magistraat die de hoedanigheid van onderzoeksrechter heeft.

(3) Ter herinnering, een bedrag van 32 960 euro betreffende de uitgaven 2012 werd op de begroting 2011 verkeerdelijk geïmputeerd.