5-98 | 5-98 |
M. le président. - Je vous propose de joindre ces demandes d'explications. (Assentiment)
Mme Christine Defraigne (MR). - L'auditorat du travail de Bruxelles souhaite renvoyer quinze organisateurs d'une vaste fraude devant le tribunal. En effet, il semble que quelque deux mille faux chômeurs aient perçu indûment pendant des années des allocations, en achetant notamment de faux C4 auprès de sociétés fantômes. Le réseau de criminalité organisée vendait également de fausses attestations d'invalidité, mais il est aussi question de fraudes aux allocations familiales et aux allocations de vacances annuelles. Le montant d'allocations indûment versé s'élèverait à dix millions d'euros au moins.
La période infractionnelle a duré plusieurs années jusqu'à 2011.
La Justice fera son travail évidemment.
Toutefois, monsieur le secrétaire d'État, dans le respect de la séparation des pouvoirs, pouvez-vous nous donner des informations complémentaires sur ce type de fraude et sur la manière de fonctionner de ces sociétés fantômes ?
Ce commerce ayant quand même pu fonctionner pendant plusieurs années, quelles mesures avez-vous pu ou comptez-vous prendre pour mieux détecter l'utilisation de ce type de faux documents et réduire ainsi à néant ce type de sociétés nuisibles ?
Mevrouw Nele Lijnen (Open Vld). - Ik deel de verontwaardiging van mevrouw Defraigne. In 2009 bracht de regering een rapport uit rond uitkeringsfraude met diverse verwezenlijkingen, waaronder het oprollen van 561 bedrijven die valse C4-attesten uitschreven. Het ging om 20 000 afnemers. Uit eerdere vragen blijkt dat in 2009 151 bedrijven tegen de lamp zijn gelopen en dat er 603 afnemers van attesten rond C4-fraude waren. In 2010 ging het om respectievelijk 133 bedrijven en 490 fraudeurs en in 2011 respectievelijk 166 bedrijven en 196 fraudeurs. Vandaag vernemen we dat bij een netwerk van 40 bedrijven, dat in 2006 werd opgerold, 2000 valse C4-attesten werden afgeleverd en in het totaal 3000 valse attesten. Het gerecht is geschrokken van het hoge aantal afnemers van deze attesten. Dit aanvoelen lijkt terecht. Ik vrees dat in het licht van die informatie het totaal aantal fraudeurs veel hoger zal liggen dan de 20 000 die in het rapport van 2009 werden vermeld.
Ik ben zeer verontwaardigd, vooral over de zogenaamde sanctie, of veeleer het gebrek aan sancties ten aanzien van de nepwerklozen en nepinvaliden. Zij moeten het onterecht uitgekeerde bedrag terugbetalen en als ze nu nog werkloos zijn, worden ze voor 52 weken geschorst. Deze zogenaamde zware sancties zijn veel te laag, temeer daar deze fraude zeer bewust werd gepleegd. Ik bepleit dan ook, naar het Nederlandse voorbeeld, dat fraudeurs naast het terugbetalen van de uitkering hetzelfde bedrag aan boete opgelegd krijgen. Bovendien moet de boete worden verrekend met de uitkering, waardoor zij tijdelijk minder of geen uitkering ontvangen. Deze fraude ondermijnt immers het solidariteitsmechanisme.
Kan de staatssecretaris gedetailleerd aangeven in hoeverre zijn diensten deze georganiseerde C4- fraude en invaliditeitsfraude sneller detecteren? Kan hij de recentste cijfers geven wat betreft het totaal aantal bedrijven, het totaal aantal nepwerklozen die hiervan gebruik maakten, alsook het totaalbedrag aan onterecht uitgekeerde werkloosheidsgelden?
Graag had ik vernomen of hij het er ook mee eens is dat frauderende uitkeringsontvangers de ten onrechte verkregen uitkering moeten terugbetalen én daarnaast hetzelfde bedrag aan boete opgelegd moeten krijgen, die wordt verrekend op de uitkering? Kan hij toelichten wat de wetgevende initiatieven zijn?
De heer John Crombez, staatssecretaris voor de Bestrijding van de sociale en de fiscale fraude. - Dat dit soort fraude verontwaardigdheid oproept, is logisch. Georganiseerde sociale fraude is pure diefstal. Degenen die het organiseren moeten streng gestraft worden.
De C4-fraude in Gent werd vaak als voorbeeld aangehaald bij het uitleggen van het actieplan fraudebestrijding. In eerste aanleg kregen de hoofdbeklaagden in deze zaak tot vijf jaar gevangenisstraf. Twee van hen zitten momenteel effectief achter de tralies. De mededaders kregen tot twee jaar effectief. De gebruikers kregen in sommige gevallen werkstraffen en straffen tot zes maanden.
Ik vind dit één van de meest verwerpelijke, maar ook één van de moeilijkst te detecteren vormen van fraude.
Le mécanisme frauduleux dont question dans la presse de ce matin remonte au milieu des années 2000. Vous comprendrez que, s'agissant d'un dossier judiciaire, il ne m'est pas possible de vous donner des détails sur les mécanismes frauduleux. Je ne veux pas mettre en péril l'action de la Justice. Sachez cependant qu'il s'agissait de réseaux d'entreprises fictives à ramifications multiples, utilisant divers procédés pour fournir à leurs clients de faux documents de différentes natures, leur permettant ainsi de prétendre, de manière frauduleuse, soit à un emploi régulier soit à des prestations et à des interventions de la sécurité sociale. Ces sociétés fictives sont constituées avec l'aide d'intermédiaires. Souvent elles ne possèdent aucune réalité physique. Les contrôleurs ne peuvent dès lors que constater par exemple qu'à l'adresse de leur siège, il y a un terrain mais pas de bátiment. Il est difficile d'identifier ce qui n'existe pas.
Les différents services concernés sont nombreux : l'ONSS, l'Inspection sociale, le Contrôle des lois sociales, l'ONEM, l'INAMI, l'ONVA et l'ONAFTS, mais aussi la police locale et d'autres administrations. Il est important dès lors de disposer de banques de données permettant de vérifier l'exactitude des documents.
In het algemeen, en niet alleen voor C4-formulieren en werkloosheid, worden steeds meer databanken aan elkaar gekoppeld omdat de regering, nu de budgettaire toestand moeilijk is, alle misbruiken wil voorkomen. Wat ik heb gezegd, geldt dus eveneens voor werkloosheids- en ziekte-uitkeringen en kinderbijslag. Door de koppeling van databanken wil de regering op zoek gaan naar gegevens die administratief niet juist kunnen zijn. Daardoor kunnen meer onterecht uitgekeerde bedragen worden opgespoord.
In samenspraak met het auditoraat werden de procedures voor de terugvordering van de onterecht ontvangen uitkeringen opgestart en werden bestaande administratieve sancties toegepast. Naar mijn mening mogen de sancties fors worden verhoogd. De prioriteit is echter de organisatoren van de fraude op te sporen en te sanctioneren. Als de organisatie van fraude zeer winstgevend blijft, en de pakkans klein is, zullen de fraudeurs blijven frauderen. Er kan niet worden gefraudeerd als dat soort verwerpelijke systemen niet wordt georganiseerd.
In de werkloosheid voorzien de bestaande administratieve sancties in een schorsing van de uitkering gedurende maximaal 52 weken. Dat is vaak efficiënter dan de toepassing van een geldelijke boete omdat de invordering van boetes niet altijd gemakkelijk is.
Wat de arbeidsongeschiktheid betreft, bestaat er eveneens een systeem van schorsing voor een periode van maximaal 200 dagen. In de gezondheidszorg bestaat er momenteel geen schorsingsmechanisme, maar er kunnen wel administratieve boetes van 50 tot 500 euro worden opgelegd.
In het kader van de strijd tegen dat soort fenomenen werden nieuwe werkprocedures ingevoerd bij de betrokken openbare instellingen voor de sociale zekerheid en werd een ad hoc-taskforce opgericht. Er werden nieuwe geïnformatiseerde gegevensuitwisselingen opgezet om de gegevens te kruisen.
À titre indicatif, le nombre de dossiers d'assujettissement fictif transmis par l'ONSS à l'INAMI s'élevait à 2 049 en 2008, à 2 678 en 2009, à 2 678 en 2010 et 2 676 en 2011.
Sur le plan législatif, les institutions publiques de sécurité sociale ont suggéré diverses adaptations de leurs législations. La dernière en date émane de l'ONAFTS puisque lors du contrôle budgétaire, le gouvernement s'est entendu sur la mise en place de nouveaux flux informatiques entre l'ONSS et l'ONAFTS ainsi qu'entre l'ONEM et l'ONAFTS. Il est également prévu - et ceci me semble très important - d'adapter les règles de prescription applicables dans ce secteur afin de pouvoir mieux appréhender ce type de mécanisme frauduleux. Enfin, la loi-programme de décembre contient une disposition générale anti-abus qui doit permettre de lutter contre ce type de phénomène mais aussi contre des variantes de ce dernier.
Ik geloof zeer sterk in het gebruik van databanken voor zeer moeilijk opspoorbare fenomenen. De fraude verloopt soms via fictieve bedrijven en tussenpersonen.
De straffen die worden uitgesproken zijn hoog, zeker voor de hoofdbeklaagden, maar ook voor de gebruikers van het systeem. Ik verwijs naar het recente geval van de C4-fraude in Gent.
De verwijzing naar de schattingen van 2009 illustreert het eeuwige probleem hoe de schade van fraude aan de economie te meten. Ik ben het ermee eens dat het probleem veel uitgebreider is dan momenteel uit de statistieken blijkt.
De aanpak van fraude moet een absolute prioriteit blijven voor de regering.
Mme Christine Defraigne (MR). - L'ampleur de ce phénomène, que je qualifie de criminalité organisée, est absolument énorme.
Lorsqu'une société ne paye pas de cotisations à l'ONSS mais délivre un C4, le croisement de données doit permettre de détecter la fraude.
Il faut réfléchir à l'allongement de la prescription, qui n'est certes pas une réponse automatique à ces délits un peu compliqués mais, face à une criminalité aussi internationale, il est difficile pour les parquets d'organiser les poursuites dans les délais.
Je pense que nous n'avons vu que la partie émergée de l'iceberg. Il n'est pas aisé de lutter contre cette pieuvre tentaculaire, mais nous pouvons le faire de plusieurs manières.
Mevrouw Nele Lijnen (Open Vld). - Ik ben het met de minister eens dat fraude een verwerpelijke manier is om centen te stelen van mensen die het vandaag in onze maatschappij moeilijk hebben.
Ik ben het niet helemaal eens met de keuze om zich in de eerste plaats te richten op de organisatoren van fraude. Het is inderdaad essentieel om de organisatoren heel zwaar te straffen, maar ook de gebruikers moeten zwaar worden gesanctioneerd. Dat zal ontradend werken. Als de vraag naar fraude niet meer bestaat, zullen fraudeurs hun systemen niet meer verkocht krijgen.
De verlenging van de verjaringstermijn voor ingewikkelde constructies is inderdaad noodzakelijk.
Aan ons heeft de minister een partner om de strijd tegen uitkeringsfraude aan te gaan.
M. Philippe Moureaux (PS). - J'espère qu'on sera aussi sévère avec les riches et qu'on ne fera pas comme avec la Kredietbank, qui n'a jamais été sanctionnée.