5-110COM

5-110COM

Commissie voor de Binnenlandse Zaken en voor de Administratieve Aangelegenheden

Handelingen

DINSDAG 10 JANUARI 2012 - OCHTENDVERGADERING

(Vervolg)

Vraag om uitleg van de heer Karl Vanlouwe aan de vice-eersteminister en minister van Binnenlandse Zaken over «de toepassing van het systeem van gemeentelijke administratieve sancties» (nr. 5-1549)

De heer Karl Vanlouwe (N-VA). - Het systeem van de gemeentelijke administratieve sancties, of GAS, werd uitgewerkt bij wet van 13 mei 1999 door invoering van het artikel 119bis in de federale gemeentewet en is intussen ook al geregeld door een gemeentedecreet in Vlaanderen en een ordonnantie in Brussel.

De GAS-wet had tot doel de kleine criminaliteit, verstoringen van de openbare orde en ook de openbare overlast aan te pakken op lokaal niveau via burgerrechtelijke sancties. Via verschillende reparatiewetten werden belangrijke wijzigingen in de wet aangebracht, onder meer inzake de bevoegdheid om overtredingen vast te stellen, te sanctioneren, de termijnen...

Om GAS-sancties te kunnen toepassen, moeten lokale gemeentebesturen hun politiereglement of verordening aanpassen of een nieuw politiereglement goedkeuren. Er moeten ook gemeentelijke ambtenaren worden aangesteld die de inbreuken vaststellen, tenzij er een beroep wordt gedaan op politieambtenaren en/of hulpagenten. Voorts moet volgens artikel 119bis van de federale gemeentewet een gemeentelijke ambtenaar worden aangesteld die de administratieve boetes zal opleggen.

De gemeenten moeten dus een politiereglement of verordening uitvaardigen waarin een regeling voor die administratieve sancties is opgenomen. Zoals bekend, telt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 19 gemeenten en 6 politiezones. Artikel 119bis van de federale gemeentewet voorziet echter in een lokale autonomie voor de gemeenten die daarmee de vrijheid krijgen om al dan niet een systeem van gemeentelijke administratieve sancties uit te werken.

Gelet op de problematiek van de kleine criminaliteit, de verstoring van de openbare orde en de overlast in de Brusselse gemeenten die vallen onder de bovengemeentelijke politiezones, kan het nuttig zijn dat de politiereglementen in de gemeenten op elkaar worden afgestemd. Dit zowel in het belang van die gemeenten als in dat van de slachtoffers van de kleine criminaliteit.

Nu lees ik net vandaag in De Standaard dat de minister van plan is die GAS-regeling te hervormen en uit te breiden. De lijst met inbreuken, zoals graffiti, en met vormen van overlast waarvoor de gemeente een boete kan opleggen, zal langer worden. De minister heeft het in dat interview ook over een specifiek plan voor Brussel.

Graag kreeg ik een antwoord op volgende vragen.

Welke Brusselse gemeenten hebben al een politiereglement of verordening uitgevaardigd waarin administratieve boetes worden vastgelegd? Werden de politiereglementen in de Brusselse gemeenten die vallen onder dezelfde politiezones op elkaar afgestemd voor wat betreft de bevoegdheid om overtredingen vast te stellen en te sanctioneren, alsook de omvang of de grootte van de sancties? We moeten voorkomen dat de ene gemeente bijvoorbeeld graffiti bestraft met 50 euro en een andere met de wettelijke maximumboete van 150 euro.

Kan de minister bevestigen dat er sprake is van een gecoördineerd beleid inzake gemeentelijke administratieve sancties vanwege de Brusselse gemeenten die in dezelfde politiezones actief zijn?

Kan ze meedelen hoeveel gemeentelijke administratieve sancties sinds de invoering van de wet van 13 mei 1999 jaarlijks in de diverse Brusselse gemeenten werden uitgevaardigd, zo mogelijk opgedeeld per gemeente van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest? Heeft het systeem van burgerrechtelijke sancties het aantal strafrechtelijke inbreuken gunstig beïnvloed?

Kan de minister ten slotte wat meer uitleg verstrekken over de plannen die ze in het interview met De Standaard heeft aangekondigd?

M. le président. - Vous indiquez d'abord que, dès la mise en place des amendes administratives, par exemple dans la zone dans laquelle vous vivez et que je préside, on a immédiatement décidé de prévoir les mêmes règlements de police dans les cinq communes en vue de faciliter la tâche des policiers.

Aujourd'hui, l'accord de gouvernement prévoit qu'à l'initiative du ministre président, le même règlement de police sera appliqué pour ces amendes administratives dans les 19 communes et les 6 zones. Les mesures seront donc harmonisées dans l'ensemble des communes, et les quelques communes réticentes vont devoir s'aligner.

Par ailleurs, la loi est d'interprétation complexe. Les amendes administratives ont explosé dans ma zone, par exemple, parce que le parquet nous a proposé d'abandonner toutes les infractions en matière de stationnement. Une telle infraction, généralement constatée par un policier, parfois aussi par un agent constatateur, est automatiquement transformée en amende administrative en vertu d'une mesure que nous avons mise au point avec le parquet de Bruxelles. Cette mesure est d'une efficacité redoutable car, à Bruxelles, le parquet était complètement dépassé par les amendes de roulage et finissait par en classer la plupart sans suite ; or le nouveau système facilite le suivi.

Dans ma commune, le petit service des amendes administratives a dû être renforcé car celles-ci arrivent par paquets. Contrairement peut-être à ce que pensent certains, les amendes administratives, notamment dans cette spécialité, sont en plein développement.

Aujourd'hui, on voudrait créer des amendes administratives pour tout, pour les graffitis, par exemple ; mais il est beaucoup plus difficile de prendre en flagrant délit quelqu'un qui fait un graffiti sur un mur.

Le nombre d'amendes administratives pour du parking sauvage est très élevé car ce dernier est facile à constater par un policier ou un agent constatateur. Le système fonctionne largement, à Bruxelles en tout cas. Nous avons été zone pilote avec le parquet de Bruxelles, et les mesures vont être étendues à l'ensemble de Bruxelles. Les conséquences sont très importantes pour les citoyens. Je commence d'ailleurs à voir défiler des gens qui protestent parce qu'ils ont eu des amendes administratives pour parking sauvage, double file etc.

Restons donc prudents et ne nous faisons pas d'illusion.

On prévoit aussi d'élargir les mesures aux mineurs. À ce jour, nous n'avons quasi aucun cas. Dans ma zone, centrée à Jette, on nous a même attribué un membre du personnel pour s'occuper des adolescents qui auraient reçu une amende administrative. Mais cette personne s'occupe d'autre chose. Il est très difficile de constater ce genre d'infraction. C'est la pratique qui nous l'apprend. La mesure n'est donc pas utile dans tous les domaines.

Le précédent procureur du Roi de Bruxelles était très opposé aux amendes administratives ; il considérait que l'administratif prenait en mains des tâches quasi judiciaires. Le procureur du Roi actuel y est au contraire très favorable car elles dégorgent son parquet. Mais il faut bien entendu trouver un équilibre entre les deux.

Mevrouw Joëlle Milquet, vice-eersteminister en minister van Binnenlandse Zaken en Gelijke Kansen. - In mijn beleidsnota heb ik al aangekondigd dat ik onder andere prioriteit wil geven aan de versterking van de strijd tegen onburgerlijk gedrag en de hervorming van het wettelijke kader van de administratieve sancties, met een verhoging van die sancties, een wijziging van de leeftijd van de personen op wie ze van toepassing zijn en eventueel een betere definitie van de verschillende vormen van onburgerlijk gedrag.

Ik beschik niet over een verslag van elk van de Brusselse gemeenten, maar bij mijn weten hebben ze allemaal het systeem van de gemeentelijke administratieve sancties geïmplementeerd. De toenmalige minister van Binnenlandse Zaken heeft er in de circulaire OOP30bis aangaande de uitvoering van de wetten van 13 mei 1999 tot invoering van gemeentelijke administratieve sancties in ieder geval op aangedrongen dat elke gemeente die deel uitmaakt van dezelfde zone, hetzelfde politiereglement zou aannemen omdat dit de taak van de vaststellers en de sanctionerende ambtenaren vergemakkelijkt.

De tweede vraag van de heer Vanlouwe is al grotendeels door de voorzitter beantwoord. In het regeerakkoord kondigen we aan dat de 19 gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in de nabije toekomst een gezamenlijk reglement zullen hebben. Dat is nodig om eenzelfde strafregeling te krijgen en een gecoördineerd beleid te kunnen voeren.

Mijn diensten hebben geen exacte cijfers over de sedert 1999 opgelegde administratieve sancties in de gemeenten die deel uitmaken van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Voor bepaalde gemeenten beschikt de POD wel over cijfers vanuit Grootstedenbeleid, afkomstig van de bemiddelaars in het kader van hun jaarlijkse rapporteringsverplichting. Deze cijfers dienen evenwel met de nodige omzichtigheid te worden benaderd, aangezien ze bij de ene gemeente slaan op het aantal gedane vaststellingen en bij de andere gemeenten op het aantal opgelegde sancties. Bovendien hebben deze cijfers niet allemaal betrekking op hetzelfde jaar of dezelfde referentieperiode. Ze geven dan ook veeleer een tendens aan omtrent de toepassing van de gemeentelijke administratieve sancties in de betrokken gemeenten. Met deze bedenkingen in het achterhoofd geef ik enkele cijfers:

Sint-Gillis: 1 615 vaststellingen in 2010,
Anderlecht: 639 vaststellingen in 2010,
Oudergem: meer dan 4 000 processen-verbaal voor de periode januari-september 2011,
Ukkel: meer dan 500 vaststellingen,
Watermaal-Bosvoorde: ongeveer 70 GAS-dossiers,
Elsene: 3 313 GAS-dossiers,
Brussel Stad: meer dan 4 000 GAS-dossiers,
Jette: ongeveer 2 500 GAS-dossiers,
Koekelberg: 2 183 GAS-dossiers,
Ganshoren: 1 217 GAS-dossiers,
Sint-Jans-Molenbeek: 1 130 GAS-dossiers,
Sint-Joost-ten-Node: 10 GAS-dossiers,
Evere: 233 GAS-dossiers.

Tot slot wijs ik erop dat de administratieve sancties van artikel 119bis van de nieuwe gemeentewet geen burgerrechtelijke sancties zijn, maar sancties van administratiefrechtelijke aard. Daarom ben ik niet bevoegd om u mee te delen of de invoering van de gemeentelijke administratieve sancties het aantal strafrechtelijke inbreuken heeft doen dalen. Dat is een vraag voor mijn collega, mevrouw Turtelboom.

De heer Karl Vanlouwe (N-VA). - Het is goed te horen dat alle Brusselse gemeenten het systeem van administratieve sancties in hun politiereglement hebben opgenomen. In de geciteerde circulaire wordt wel de richtlijn gegeven dat de verschillende gemeenten in eenzelfde politiezones hun reglement op elkaar moeten afstemmen, maar ik weet natuurlijk niet of dat intussen ook effectief is gebeurd. Graffitispuiters bijvoorbeeld, zoals de heer Moureaux daarnet ook opmerkte, zijn inderdaad moeilijk te betrappen. Het is echter niet ondenkbaar dat iemand in Brussel de metro neemt in Simonis, onderweg graffiti spuit en aan het Zuidstation of in Clemenceau uitstapt. Hij is dan twee of drie politiezones gepasseerd, van Brussel-West, via Brussel Hoofdstad-Elsene naar Brussel-Zuid. Wordt hij in het Zuidstation betrapt, welk systeem is dan van toepassing? Die circulaire is mijns inziens echt noodzakelijk, maar ook de aanpak van bepaalde misdrijven, zeker in een gewest als Brussel, moet beter op elkaar worden afgestemd.

Mevrouw Joëlle Milquet, vice-eersteminister en minister van Binnenlandse Zaken en Gelijke Kansen. - Dat is natuurlijk een algemeen probleem. De aanpak hangt af van de plaats van het misdrijf.

De heer Karl Vanlouwe (N-VA). - Uiteraard, maar hier in Brussel liggen de grenzen dicht bij elkaar.

M. le président. - Avec comme complication supplémentaire le fait que le métro relève de la compétence du pouvoir fédéral.

De heer Karl Vanlouwe (N-VA). - Inderdaad. Daarnaast heb ik nog een opmerking over de cijfers. Ik zie daar enorme verschillen, bijvoorbeeld tussen Sint-Joost-ten-Node met 10, Ukkel met 500 en Oudergem met 4 000.

M. le président. - Ce ne sont pas les mêmes périodes, à mon avis.

Mevrouw Joëlle Milquet, vice-eersteminister en minister van Binnenlandse Zaken en Gelijke Kansen. - Dat is inderdaad een probleem van data en statistieken.

De heer Karl Vanlouwe (N-VA). - U zult het met me eens zijn dat cijfers belangrijk zijn. Meten is weten. Weten of het systeem goed werkt, is nuttig om bij de hervorming van artikel 119bis op basis van de juiste cijfers de juiste beslissingen te nemen. Ik hoop dat in de toekomst een systeem wordt opgezet, niet alleen voor Brussel, dat het effectief mogelijk maakt correct te meten, zodat het systeem van de gemeentelijke administratieve sancties goed kan werken.