5-28 | 5-28 |
(Pour le texte adopté par la commission des Relations extérieures et de la Défense, voir document 5-829/8.)
De heer Bert Anciaux (sp.a), corapporteur. - Ik verwijs naar mijn schriftelijke verslag.
Mme Marie Arena (PS), corapporteuse. - Je me réfère à mon rapport écrit.
De heer Karl Vanlouwe (N-VA). - Er is sinds december 2010 geen enkele dag voorbijgegaan zonder dat de media nieuwsberichten of analyses wijdden aan de opstanden in de landen van het Midden-Oosten en van Noord-Afrika. Nog steeds komen mensen daar op straat om hun democratische aspiraties te uiten, voor sommigen met gevaar voor hun leven.
In Tunesië is de voormalige president Ben Ali intussen veroordeeld. In Egypte werd het gigantisch fortuin van ex-president Moebarak en zijn familie in beslag genomen. En toch komen ook in die landen nog massa's mensen op straat. Gisteren nog waren er op het Tahrirplein opnieuw massademonstraties. In Libië zijn we betrokken in een oorlog tegen dictator Kadhafi. In een reeks andere landen zijn er eveneens problemen. De opstand in Bahrein werd onderdrukt door landen van de Gulf Cooperation Council, onder meer met steun van Saudi-Arabië. Ook in Bahrein komen er nog altijd mensen in opstand tegen het regime. In Jemen is men van president Saleh verlost, maar intussen worden grote regio's van het land gecontroleerd door terroristische groeperingen met banden met Al Qaeda. Nergens wordt de bevolking zo zwaar onderdrukt en geterroriseerd als in Syrië. Al meer dan drie maanden zet het regime het leger in om de eigen bevolking het zwijgen op te leggen. Getuigenissen spreken van folteringen en willekeurige executies. Meer dan 1500 mensen hebben daar al het leven verloren.
Aan de andere kant komen er positieve berichten uit Marokko, Algerije en Jordanië, waar de politieke leiders wel heil zien in het toestaan van meer vrijheid, transparantie en democratie. Ik kijk in het bijzonder uit naar het resultaat van het referendum over de nieuwe grondwet dat morgen in Marokko plaatsvindt. Laten we hopen dat er nog meer autoritaire regimes onder druk komen te staan.
De oorzaken van het ongenoegen zijn te vinden in de interne politiek van de machthebbers, maar ook in de steun van het Westen aan de nu gecontesteerde politieke leiders. In de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging hebben wij tijdens de bespreking van deze resolutie een reeks experts gehoord, onder wie professor Eric David van het Centrum voor Internationaal Recht van de ULB, gewezen VRT-journalist en specialist terzake Jef Lambrecht en professor Sami Zemni van de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen van de Universiteit van Gent. Ze gaven ons een klare kijk op de problematiek in de diverse landen. Ze maakten ons duidelijk dat de straatprotesten er nooit gekomen zouden zijn zonder de nieuwe communicatiemiddelen en zonder het groeiend maatschappelijk middenveld. Ze stelden ons ook in staat om een nuchtere kijk te verwerven op de verantwoordelijkheid van het Westen bij het instandhouden van de gecontesteerde regimes.
De vele amendementen en de boeiende besprekingen hebben de resolutie geactualiseerd en versterkt en hebben ertoe bijgedragen dat de commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging een bijzonder solide en zeer omvattende tekst heeft aangenomen. De kracht van de resolutie valt te herkennen aan de groep van personen en instellingen aan wie onze aanbevelingen worden gegeven. Het gaat om onze federale regering, uiteraard ook de onder druk staande regimes, de potentiële nieuwe machthebbers, de Raad van de Europese Unie en mevrouw Ashton, de Hoge Vertegenwoordiger van het Europees Buitenlands Beleid. Zo zijn vijftien van de 28 aanbevelingen expliciet gericht aan de Europese autoriteiten. Ze pleiten onder meer voor een meer omvattend inclusief Europees beleid in het kader van het Europees Nabuurschapsbeleid en het Euro-Mediterraan Partnerschap. Tegelijk heeft commissie voor de Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging niet nagelaten het Europees beleid uit het verleden te veroordelen, toen dit op een opportunistische manier de thans onder druk staande regimes legitimeerde. Ook werd in niet mis te verstane bewoordingen gesteld dat een militair ingrijpen slechts een laatste pressiemiddel is en maar legitiem kan zijn als alle internationale diplomatieke en economische sancties er niet in slagen de regimes tot dialoog te bewegen.
Een VN-mandaat over de responsibility to protect van de internationale gemeenschap blijft hierbij een prerogatief.
Deze resolutie geeft duidelijk het signaal dat dit parlement niet onverschillig blijft tegenover de schendingen van de mensenrechten en de miskenning van de democratische beginselen in landen waarmee ook onze assemblee tot voor kort normale vriendschapsbetrekkingen onderhield. Iedereen herinnert zich dat kolonel Kadhafi hier nog aanwezig is geweest.
De Arabische revoluties kunnen niet meer worden teruggedraaid, omdat de muur van angst door de opstand van de Arabische volkeren werd doorbroken. We moeten erop toezien dat de bevolking niet het slachtoffer wordt van de waarden die we in het Westen zo hoog in het vaandel dragen. Ik dank de diverse politieke fracties voor hun steun aan deze resolutie.
Mme Dominique Tilmans (MR). - Ce printemps 2011 voit une jeunesse qui, de Tunis au Caire, nous donne une leçon de courage, des jeunes qui s'imposent en renversant leur dictature, leur régime ou leur président à vie.
La Libye, la Syrie et le Yémen sont en proie à la guerre civile et à la contestation populaire. Il est vrai que les peuples musulmans souffrent, depuis des décennies, d'une absence de libertés : libertés individuelles et collectives, libertés politiques et libertés socio-économiques. La pauvreté écrasante, l'oppression, l'exploitation et l'absence totale de libertés démocratiques ont fini par exaspérer les peuples, qui se sont projetés au-devant de la scène de l'histoire.
Ces révolutions sont donc de magnifiques démonstrations de la puissance des convictions et des valeurs libérales qui ont guidé la jeunesse arabe.
Les révolutions actuelles menées par les jeunes générations veulent mettre un terme à la sclérose politique et économique et à la chape religieuse qui les étouffe, avec comme objectif, derrière ces actes de courage, la seule soif de liberté.
Nous devons encourager et soutenir les forces d'opposition démocratiques et pluralistes qui sont en train de se construire. Le champ politique est désormais ouvert. Les peuples aspirent à la démocratie et sont mûrs pour les élections.
Au-delà de la question sensible de la gestion des flux migratoires provenant de ces pays, l'Union doit repenser et développer un partenariat ambitieux pour la démocratie et une prospérité partagée avec le bassin méditerranéen. Nous en soutenons un certain nombre de principes : instaurer une démocratie qui respecte les droits de l'homme, la liberté d'association, d'expression et de réunion, ainsi que la liberté de la presse et des médias, mettre en place un pouvoir judiciaire indépendant et garantir le droit à un procès équitable, lutter contre la corruption, assurer un contact plus étroit avec les ONG, établir un partenariat avec la société, renforcer les dialogues sur les droits de l'homme, favoriser la coopération sous-régionale.
Chers collègues, il est particulièrement difficile de prévoir ce que sera le monde arabe dans six mois, un an, dix ans : démocratie ou autocratie, pluralisme ou islam radical, voire théocratie islamiste. Le changement est en train de s'opérer et semble inéluctable, et nul ne sait où il s'arrêtera. Nous devons le prendre en compte et aider cette force démocratique à s'orienter. La vague libérale partie de Tunis finira peut-être à Téhéran ou à Riyad. Et cette évolution, le monde arabe ne la doit qu'à lui-même et à sa jeunesse, de plus en plus instruite, de plus en plus éduquée et connectée au reste du monde via les réseaux sociaux et internet.
Il faudra certainement plusieurs décennies aux sociétés arabes pour remplacer le népotisme par la méritocratie, la corruption par l'égalité des chances, le monopole de la libre concurrence et de l'autoritarisme par l'arbitrage pacifique. Néanmoins, il ne suffit pas de renverser les tyrans, encore faut-il que le peuple qui y parvient conquière son propre destin. Il y a différentes façons d'aider celui qui est en train d'écrire son histoire et il est de notre devoir moral de l'accompagner.
Le mouvement réformateur appelle de ses voix l'avènement d'une réelle démocratie libérale sur les rives de la Méditerranée, où la séparation des pouvoirs serait effective, où toutes les minorités seraient respectées, où la notion de mérite serait valorisée et promue, où l'économie de marché et la liberté d'entreprendre seraient valorisées, où la religion serait séparée de l'État, où les hommes et les femmes seraient égaux en droits et en devoirs et où l'assujettissement serait, enfin, définitivement révolu.
Vous l'avez compris, chers collègues, nous voterons évidemment en faveur de cette proposition de résolution.
-La discussion est close.
-Il sera procédé ultérieurement au vote sur l'ensemble de la proposition de résolution.