Belgische Senaat

ZITTING 2010-2011

8 MAART 2011

Voorstel van resolutie met het oog op de ratificatie van het Optioneel Protocol bij het Verdrag van de Verenigde Naties (VN) tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (OPCAT)

(Ingediend door de heer Bert Anciaux c.s.)

TOELICHTING

Dit voorstel van resolutie beoogt de ratificatie door ons land van het genoemde Optioneel Protocol te bespoedigen vóór het eind van het parlementaire jaar 2010-2011.

Een internationaal verdrag dat reeds lang geratificeerd had kunnen en moeten worden en dat voorlopig « dode letter » blijft in ons land is het Optioneel Protocol bij het Verdrag van de Verenigde Naties (VN) tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (OPCAT). Dit verdrag voorziet onder meer in de oprichting van een broodnodig controlemechanisme op de rechten van gedetineerde mensen.

Dit Protocol werd aangenomen door de algemene Vergadering van de VN op 18 december 2002 en is in werking getreden in juni 2006. België ondertekende het Protocol op 24 oktober 2005. Er zijn per 19 juli 2010 ondertussen vierenzestig landen die ondertekenden, waarvan tweeënvijftig reeds ratificeerden, maar bij die laatste groep behoort ons land niet (wel bijvoorbeeld Frankrijk, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk).

Het Protocol voorziet in een systeem van regelmatige bezoeken, uitgevoerd door nationale en internationale onafhankelijke instanties, op plaatsen waar zich mensen bevinden die van hun vrijheid beroofd zijn, met de bedoeling foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing te voorkomen.

Ondanks verschillende Belgische beloftes op internationaal niveau om het Protocol te ratificeren, werd geen vooruitgang geboekt in dit dossier. Het uitblijven van ratificatie door België wordt uitgelegd doordat de bevoegde federale en regionale instanties moeten beslissen over het op te richten « nationale » toezichtsmechanisme. Vervolgens moet de ratificatie worden voorgelegd aan de wetgevende instanties op federaal én gemeenschapsniveau.

Die toezichtsbevoegdheid, waarvan sprake, zou kunnen worden uitgevoerd door een nieuw te voorziene Mensenrechtencommissie. Verschillende lidstaten van de Europese Unie (EU) hebben reeds zo'n commissie opgericht.

België beschikt al wel over het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding en over een aantal andere instellingen die zich toeleggen op een specifiek thema of bepaalde mensenrechten. Maar het Centrum kreeg in 1999 een B-status toegekend volgens de Principes van Parijs en voldoet derhalve niet aan de vereisten voor een onafhankelijke nationale mensenrechteninstelling.

Een Belgische Mensenrechtencommissie zou kunnen bijdragen en toezien op de naleving door België van de internationale engagementen op het vlak van mensenrechten en zou systematisch de internationale ontwikkelingen op het vlak van mensenrechten kunnen opvolgen. Een dergelijke commissie zou onafhankelijke expertise kunnen bieden aan de overheid en een uitmuntende plaats van overleg bieden tussen middenveld en de overheid op het vlak van de mensenrechten.

Deze Mensenrechtencommissie zou dan ook de taak op zich kunnen nemen om plaatsen van detentie te inspecteren, zoals gevraagd door het vernoemde Optioneel Protocol.

VOORSTEL VAN RESOLUTIE

De Senaat,

overwegende dat :

A. folteringen en andere wrede, onmenselijke en vernederende behandelingen of bestraffingen volledig haaks staan op de mensenrechten, zoals verwoord in de Universele Verklaring van de rechten van de mens en andere relevante, al dan niet afdwingbare internationale mensenrechtenstandaarden;

B. het Optioneel Protocol bij het Verdrag van de Verenigde Naties (VN) tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (OPCAT) voorziet in de oprichting van een broodnodig controlemechanisme op de rechten van gedetineerde mensen;

C. dit Protocol werd aangenomen door de algemene Vergadering van de VN op 18 december 2002 en in werking is getreden in juni 2006. België ondertekende het Protocol op 24 oktober 2005. Er zijn ondertussen vierenzestig landen die ondertekenden, waarvan tweeënvijftig reeds ratificeerden, maar bij die laatste groep behoort ons land niet (wel bijvoorbeeld Frankrijk, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk);

D. het Protocol voorziet in een systeem van regelmatige bezoeken, uitgevoerd door nationale en internationale onafhankelijke instanties, op plaatsen waar zich mensen bevinden die van hun vrijheid zijn beroofd, met de bedoeling foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing te voorkomen;

E. de ratificatie dient te worden voorgelegd aan de wetgevende instanties op federaal én gemeenschapsniveau;

F. dat het uitblijven van ratificatie door België wordt uitgelegd doordat de bevoegde federale én regionale instanties moeten beslissen over het op te richten « nationale » toezichtsmechanisme;

G. dat een Belgische Mensenrechtencommissie zou kunnen bijdragen en toezien op de naleving door België van de internationale engagementen op het vlak van mensenrechten en systematisch de internationale ontwikkelingen op het vlak van mensenrechten zou kunnen opvolgen. Een dergelijke commissie zou onafhankelijke expertise kunnen bieden aan de overheid en een uitmuntende plaats van overleg bieden tussen middenveld en de overheid op het vlak van de mensenrechten. Deze Mensenrechtencommissie zou dan ook de taak op zich kunnen nemen om plaatsen van detentie te inspecteren, zoals gevraagd door het vernoemde Optioneel Protocol;

H. dat ons land op heden nog minstens twee jaar lid is van de VN-Mensenrechtenraad en zelf onderwerp van evaluatie op het vlak van de eerbiediging van de rechten van de mens zal zijn binnen diezelfde Raad;

I. het belangrijk is voor de reputatie van ons land op het vlak van de rechten van de mens dat het parlement zich spoedig kan uitspreken over de ratificatie van een dergelijk belangwekkend Protocol,

Verzoekt de regering :

1. de ratificatie van het Optioneel Protocol bij het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke en vernederende behandeling of bestraffing (OPCAT) te verzekeren voor het einde van het parlementaire jaar 2010-2011;

2. dit doel te bereiken door een uitstekende samenwerking dienaangaande te ontplooien met alle bevoegde regeringen en parlementen;

3. een officiële Mensenrechtencommissie uit te bouwen die onder meer :

a) toeziet op de naleving door België van de internationale engagementen op het vlak van mensenrechten en systematisch de internationale ontwikkelingen op het vlak van mensenrechten opvolgt;

b) onafhankelijke expertise uitbouwt ten aanzien van de overheden in dit land;

c) plaatsen van detentie inspecteert, zoals gevraagd door het vernoemde Optioneel Protocol;

4. de implementatie van het Protocol, na de ratificatie, zonder verwijl te initiëren en te faciliteren.

25 februari 2011.