4-1352/1 | 4-1352/1 |
8 JUNI 2009
Ondanks het feit dat de rijkdom op wereldschaal groter wordt dan ooit tevoren, leeft 40 % van de werknemers in de wereld van minder dan 1 dollar per dag. Zowel in het Noorden als in het Zuiden wordt een steeds groter deel van de winst van de ondernemingen door de aandeelhouders opgestreken, ten koste van de lonen van de werknemers. Als reactie op dat onrecht heeft de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) in 1999 het concept « waardig werk » gedefinieerd. Dat begrip steunt op vier pijlers : een inkomen waarborgen waardoor de essentiële behoeften kunnen worden vervuld; de vakbondsvrijheden in acht nemen; een stelsel van sociale bescherming verzekeren; vorm geven aan de sociale dialoog.
Waardig werk vat samen wat mensen van werk verlangen. Het omvat de mogelijke toegang tot een productieve en rechtvaardig bezoldigde baan, veiligheid op de arbeidsplaats en sociale bescherming voor de gezinnen, betere vooruitzichten voor persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke integratie, de vrijheid om zijn eisen te uiten, zich te organiseren en deel te nemen aan de beslissingen die een invloed hebben op het eigen leven, gelijke kansen en behandeling voor iedereen, vrouwen en mannen.
Het wereldwijd aanmoedigen van waardig werk draagt bij tot een rechtvaardige globalisering, die economische rendabiliteit combineert met sociale rechtvaardigheid. Waar er geen waardig werk is, ligt de levensstandaard en -kwaliteit van de vrouwen en mannen immers duidelijk lager.
Enkele voorbeelden :
— de helft van de werelbevolking heeft geen enkele sociale bescherming en 80 % van de werknemers heeft geen degelijke sociale bescherming;
— volgens het werkgelegenheidsverslag 2008 van de IAO is het gemiddelde wereldwijde werkloosheidscijfer niet verbeterd, ondanks een wereldgroei van meer dan 5 %. Met name bepaalde landen met een heel hoge groei scheppen geen banen;
— volgens de cijfers van de IAO heeft wereldwijd een persoon op twee een onzekere baan. In ontwikkelingslanden betekent dat vaak werken in de informele economie, voor een laag loon, in gevaarlijke arbeidsomstandigheden en met weinig of geen sociale bescherming. Vooral vrouwen en jongeren verkeren in dat geval;
— de IAO schat dat ongeveer 165 miljoen kinderen van 5 tot 14 jaar vandaag gedwongen worden te werken.
De economische veranderingen als gevolg van de globalisering hebben dus een rechtstreekse weerslag op de arbeidswereld. Het ongebreidelde streven naar rendabiliteit en productiviteit tegen de laagste kostprijs was slechts mogelijk ten koste van de werknemers, die de dreigende productieverplaatsingen, allerlei pressie op de arbeidsvoorwaarden en het afkalven van de lonen, die vaak niet aangepast zijn aan de huidige sociaal-economische realiteit, moesten ondergaan.
Terwijl het economische ten dienste zou moeten staan van het menselijke, om de fundamentele mensenrechten te waarborgen, brengt het huidige systeem een verslechtering mee van de arbeidsvoorwaarden van de werknemers over de hele wereld. Op die manier is het menselijke niet meer het doel van het economische systeem, maar een instrument dat dit systeem ten dienste staat !
Mochten de staten zich ertoe verbinden samen te werken om de normen te waarborgen die het ontstaan van waardige arbeidsvoorwaarden stimuleren, dan werden de werknemers niet langer beschouwd als louter werktuigen die economische groei moeten creëren, maar als burgers met het recht waardig van hun arbeid te leven, zowel in het Noorden als in het Zuiden.
Tevens blijkt uit de ervaring van heel wat landen dat de risico's op ongeregeldheden groter zijn op plaatsen waar de behoeften aan waardig werk genegeerd worden en dat men de crisis sneller achter zich laat daar waar de gemeenschappen de rangen sluiten om aan de wederopbouw te werken.
Het doel van dit voorstel is de federale regering de vereisten mee te delen voor het ontstaan van de voorwaarden die waardig werk ten goede komen, meer bepaald in opkomende landen en in ontwikkelingslanden.
| Olga ZRIHEN. Philippe MAHOUX. |
De Senaat,
A. Wijst op de Millenniumdoelstellingen (MDG's) en hun oogmerk om de kwetsbaarste bevolkingen van de wereld tegen 2015 economisch, sociaal en politiek autonoom te maken;
B. Wijst op het geheel aan internationale juridische en wetgevende instrumenten (Internationale verdragen betreffende arbeid) die onder de bescherming van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) tot stand zijn gekomen;
C. Verwijst naar de resolutie betreffende de Verklaring van de IAO over de sociale rechtvaardigheid voor een rechtvaardige globalisering, die de algemene Vergadering van de Verenigde Naties (63e zitting) op 15 december 2008 heeft goedgekeurd;
D. Neemt het verslag en de conclusies van het Forum van de IAO over waardig werk in dienst van een rechtvaardige globalisering, dat in januari 2007 in Nairobi plaatsvond, in overweging;
E. Overweegt dat de doelstellingen van waardig werk opgenomen zijn in het ontwikkelingshulpbeleid en in de buitenlandse hulp van de Europese Unie en herinnert aan de verbintenis van de Europese Commissie, via haar Sociale Agenda, dat ze waardig werk wereldwijd zal promoten in de context van de samenwerking met internationale instellingen zoals de IAO;
F. Beschouwt waardig werk als een belangrijke dimensie voor het tot stand brengen van vrede in de wereld;
G. Beschouwt waardig werk als een noodzakelijk middel om de nationale financiële middelen voor ontwikkeling in stelling te brengen;
H. Neemt de dwingende noodzaak in overweging om voorrang te verlenen aan het begrip « waardig werk » in het internationaal beleid van België alsook van de Europese Unie;
Vraagt de regering :
In het raam van de bilaterale en regionale akkoorden die door België en de Europese Unie zijn goedgekeurd :
1. In die akkoorden dwingende sociale clausules op te nemen, waaronder de inachtneming van de IAO-normen inzake vakbondsvrijheid, verbod op kinderarbeid, verbod van elke vorm van slavernij, bestrijding van gendergerelateerde discriminatie, en algemeen, het verbod op uitbuiting van werknemers en op vernederende arbeidsvoorwaarden;
2. De onrechtvaardige handelsnormen te veranderen en erop toe te zien dat de handelsakkoorden gebruikt worden als instrument voor waardig werk, duurzame ontwikkeling en het geven van verantwoordelijkheid aan de werknemers, de vrouwen, de werklozen en de armen in de hele wereld. Hiertoe moeten dwingende mechanismen voor het bevorderen en het ten uitvoer leggen van waardig werk, met name de fundamentele arbeidsnormen, in de handelsakkoorden worden geïntegreerd. Er mogen geen handelsakkoorden bestaan die de armen schade berokkenen, werkloosheid veroorzaken en tot uitbuiting leiden;
In het raam van haar ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en haar bilaterale betrekkingen :
1. Van waardig werk een rode draad te maken in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid en eventueel — indien de wet van 1999 gewijzigd wordt — dat recht op waardig werk op te nemen in de doelstellingen van die wet;
2. Haar verbintenis de ontwikkelingshulp van de overheid tot minstens 0,7 % van het BBP op te trekken, na te komen. Degelijke financiering van de ontwikkeling blijkt essentieel om de Millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties te verwezenlijken;
3. De regeringen van de partnerlanden inzake ontwikkelingssamenwerking alsook de landen die partij zijn van bilaterale akkoorden die met het Koninkrijk België werden gesloten op te roepen zo snel mogelijk de verscheidene internationale verdragen van de IAO met daarin de diverse internationale arbeidsnormen, te ratificeren;
4. De regeringen van de partnerlanden te helpen een omgeving tot stand te brengen die gunstig is voor het scheppen van duurzame lokale banen en de plaatselijke overheden te steunen in hun wil om een rechtvaardige en billijke economie te zien ontstaan, door globale strategieën toe te passen ter bevordering van de volledige productieve werkgelegenheid, onder andere voor wie in de informele economie werkt en rechten en de justitie nodig heeft om zijn belangen te verdedigen;
5. De overheden van de partnerlanden te vragen een wettelijk kader tot stand te brengen en toe te passen dat de werknemers beschermt en gelijkheid tussen mannen en vrouwen waarborgt;
6. De partnerregeringen te herinneren aan de absolute noodzaak uitvoerbare stelsels tot stand te brengen voor sociale bescherming, onderwijs en levenslange opleiding, alsook de werknemersrechten om vakbonden op te richten, er lid van te worden en collectief met de werkgever te onderhandelen, te waarborgen;
7. De rechtszekerheid te waarborgen voor de nationale en Europese ondernemingen die economische activiteiten ontwikkelen in de partnerlanden, om rechtvaardige concurrentieregels vast te leggen.
In het raam van haar migratiebeleid :
1. Zo snel mogelijk het Internationaal Verdrag betreffende de bescherming van de rechten van migrerende werknemers van de IAO te ratificeren, om de verbintenissen inzake waardig werk na te komen;
2. Erop toe te zien dat migrerende werknemers niet worden uitgebuit en dezelfde rechten genieten als andere werknemers, door de betreffende verdragen van de IAO en het Internationaal Verdrag van de VN inzake de bescherming van de rechten van alle migrerende werknemers en hun gezinsleden (1990) te ratificeren;
In het raam van de internationale financiële instellingen :
1. Ervoor te zorgen dat sociale aandachtspunten en het milieu tot de prioriteiten van de internationale financiële instellingen behoren. Er dient meer bepaald een einde gemaakt te worden aan de voorwaarden rond leningen en schulden die landen dwingen de arbeidsmarkt te dereguleren, de overheidsbestedingen te beperken en de overheidsdiensten te privatiseren, met nadelige gevolgen voor de toegankelijkheid en de kwaliteit. Alle projecten die door die instellingen gefinancierd worden, moeten bij hun uitvoering aan de fundamentele arbeidsnormen voldoen;
2. Bij de internationale economische instanties te pleiten voor een betere en ruimere regulering van de arbeidsmarkt, door het vastleggen van een degelijke multilaterale regelgeving, die paal en perk stelt aan elke sociale dumping en alle actoren ertoe verplicht de internationale arbeidsnormen van de IAO in acht te nemen.
29 april 2009.
| Olga ZRIHEN. Philippe MAHOUX. |