4-24

4-24

Sénat de Belgique

Annales

JEUDI 10 AVRIL 2008 - SÉANCE DE L'APRÈS-MIDI

(Suite)

Question orale de Mme Christine Defraigne au ministre des Affaires étrangères sur «les droits de l'homme au Tibet et la présence du gouvernement aux Jeux Olympiques» (nº 4-211)

Question orale de Mme Sabine de Bethune au ministre des Affaires étrangères sur «les droits de l'homme au Tibet» (nº 4-220)

M. le président. - Je vous propose de joindre ces deux questions. (Assentiment)

Mme Annemie Turtelboom, ministre de la Politique de migration et d'asile, répondra.

Mme Christine Defraigne (MR). - J'adapterai ma question en fonction du communiqué de presse résumant la position de la Belgique envers les Jeux Olympiques et la Chine.

Le communiqué de presse indique que l'attribution de l'organisation des Jeux Olympiques à la Chine doit également être l'occasion de parler des droits de l'homme et d'enregistrer des progrès.

Je rappelle qu'en 2001, il était clair pour tout le monde qu'en accordant l'organisation des Jeux à la Chine, on donnait l'opportunité à ce pays de démontrer son savoir-faire technique et humain, mais aussi de faire progresser les droits de l'homme et les libertés individuelles. Malheureusement, ce pari est en train d'être perdu.

Comment compte-t-on réussir en quelques mois ce que l'on n'a pas réussi en sept ans ? La suppression de la peine de mort pourrait être un signal fort donné par ce pays. Ce serait la preuve d'un véritable progrès en matière de droits de l'homme.

Le communiqué parle également d'un appel à la Chine pour mener un dialogue constructif avec le dalaï-lama afin de trouver une solution pacifique et durable à la crise, sur la base d'un statut satisfaisant d'autonomie culturelle du Tibet à l'intérieur de l'unité chinoise.

Comment va-t-on vérifier que la Chine mène bien ce dialogue constructif ? La France s'est proposée de se charger de cette mission mais, quand on voit les résultats qu'elle a enregistrés, notamment au Liban, ce n'est pas extrêmement convaincant.

Le communiqué parle également de modération de la part des forces de l'ordre. J'espère que l'on ne se contentera pas de leur demander de frapper un peu moins fort !

Insistance est faite également sur la transparence de la situation sur place, notamment en autorisant l'accès du Tibet et du Xinjiang aux médias : la Belgique participera-t-elle à l'envoi d'une mission de parlementaires ou de journalistes pour vérifier que la situation sur place évolue favorablement ?

Le communiqué indique aussi qu'il faut insister auprès de l'Union européenne sur une prise de position concernant la présence aux cérémonies officielles pendant les Jeux, mais que cette décision doit cependant être prise en fonction de l'évolution de la situation. Vu la sortie individualiste des Anglais à propos de cette question, quid de l'harmonie et de l'unité européenne à cet égard ?

Le 23 mai, le ministre des Affaires étrangères assistera à l'inauguration de la statue d'Olivier Strebelle à Pékin. Il profitera de cette occasion pour exprimer le point de vue de la Belgique.

La question demeure pendante, notamment en ce qui concerne la cérémonie d'ouverture.

Je rappelle qu'à cet égard, un consensus est nécessaire au niveau européen. Nos athlètes ne doivent pas être des otages politiques et porter à eux seuls la responsabilité d'une prise de position tardive.

Je m'attendais à ce que M. De Gucht réponde à ma question.

Mevrouw Sabine de Bethune (CD&V-N-VA). - De laatste weken bereikten ons bijzonder verontrustende berichten over het gewelddadige optreden van de Chinese autoriteiten ten aanzien van de vreedzame en soms minder vreedzame protesterende Tibetanen. Uit getuigenissen blijkt dat de toestand veel ernstiger is dan we momenteel uit de persberichten kunnen afleiden. De Chinese overheid stelt dan ook alles in het werk om de vrije informatievergaring over het gebeuren zoveel mogelijk te verhinderen.

We krijgen echter ook informatie van verschillende informele kanalen. Daaruit blijkt dat het aantal doden en gearresteerden veel hoger is dan wat ons van officiële zijde wordt voorgehouden. Er zouden ontzettend veel gewonden zijn. Zij zouden zich niet kunnen laten verzorgen, omdat ze onmiddellijk gearresteerd worden als ze zich in een ziekenhuis melden. We vernemen ook dat de druk, onder andere op de boeddhistische kloosters, toeneemt en dat de Chinese overheid de officiële regels nog strenger maakt. Bovendien zouden grote contingenten militairen en militair materieel naar Tibet worden gebracht. De vraag is natuurlijk waarom.

In mei zal de minister een bezoek brengen aan China naar aanleiding van de schenking door ons land van een standbeeld van Olivier Strebelle. Welk standpunt zal de minister namens de Belgische regering verkondigen over de toestand in Tibet en de mensenrechtenschendingen?

De komende Olympische Spelen zijn een hefboom om de Chinese overheid met de mensenrechtensituatie in hun land te confronteren. Wordt op het niveau van de Europese Unie overleg gepleegd om ter zake een gezamenlijk standpunt in te nemen?

Heeft België of de EU al overleg gepleegd met de Chinese autoriteiten om een internationale en onafhankelijke onderzoekscommissie naar Tibet te sturen, aangezien de media, buitenlandse parlementsleden, buitenlandse waarnemers, het middenveld en experts en organisaties inzake mensenrechten niet zijn toegelaten? Een onafhankelijke onderzoekscommissie zou zich ter plaatse kunnen vergewissen van de feitelijke toestand en zou bescherming kunnen bieden aan mensen die in gevaar zijn.

Bij het hardhandige optreden van de Chinese autoriteiten zijn veel gewonden gevallen. Ze durven zich, zoals ik al zei, niet laten verzorgen in de ziekenhuizen omdat ze meteen gearresteerd worden. Ik verneem dat hun toestand bijzonder zorgwekkend is. Is de minister hiervan op de hoogte? Zo ja, heeft hij overleg gepleegd met de Chinese autoriteiten opdat Artsen zonder grenzen of het Internationale Rode Kruis ter plaatse medische hulp kunnen bieden?

Ik wil dit probleem tot slot opentrekken en vragen welke demarches worden gedaan inzake het respecteren van de mensenrechten en de godsdienstvrijheid in China en inzake de orgaanhandel, die we hier enkele maanden geleden hebben aangeklaagd. Ik herinner mij dat de vorige regering zich op dat gebied overdreven voorzichtig opstelde. Ik herinner mij ook de houding van de toenmalige regering naar aanleiding van het bezoek van de dalai lama aan ons land. Wij hebben hem in de Senaat op een correcte en waardige manier ontvangen, maar de regering durfde dat niet, omdat ze bang was de Chinese autoriteiten voor het hoofd te stoten. Ik hoop dat deze regering consequenter en moediger zal zijn en een correcte houding zal durven aan te nemen. Ik kijk uit naar het standpunt van de regering.

Mevrouw Annemie Turtelboom, minister van Migratie- en Asielbeleid. - Ik beperk mij tot het antwoord dat minister De Gucht opgesteld heeft en zal dus niet reageren op de opmerkingen over de persberichten, maar ik ben ervan overtuigd dat de senatoren de minister daarover te gelegener tijd zullen kunnen ondervragen. Ik lees het antwoord.

Ik voel mij vrij de senatoren, wier zorgen ik volledig deel, te verwijzen naar de beleidslijnen die door het kernkabinet werden goedgekeurd.

L'attribution des Jeux Olympiques à la Chine est l'occasion de remettre la question des droits de l'homme sur le tapis et d'enregistrer des progrès.

Il convient d'inviter la Chine à dialoguer de façon constructive avec le dalaï-lama afin de trouver une solution pacifique et durable à la crise, sur la base d'un statut accordant au Tibet une autonomie culturelle à l'intérieur de l'État chinois.

We roepen op tot een gematigd optreden van de ordediensten bij het handhaven van de publieke orde. We dringen aan op een transparante toestand ter plaatse, onder meer door de media toegang te verlenen tot Tibet en Xinjiang. We zullen bij de EU aandringen op een standpuntbepaling over de aanwezigheid bij de officiële ceremonies tijdens de Spelen. De beslissing daarover moet echter afhangen van de evolutie van de toestand.

Il faut insister sur la nécessité d'établir un suivi actif du dossier de la part de l'Europe, y compris par des démarches.

Ik zal aanwezig zijn bij de inauguratie van het standbeeld van Olivier Strebelle in Peking op 23 mei, met dien verstande dat ik bij die gelegenheid het Belgische standpunt zal verwoorden.

Ik ben natuurlijk bereid om aanvragen van Belgische of internationale ngo's voor de medische zorg aan Tibetaanse slachtoffers van de onlusten aandachtig te bestuderen, in overleg met de minister van Ontwikkelingssamenwerking en zo mogelijk in Europees verband.

Mme Christine Defraigne (MR). - Je déplore l'absence du ministre des Affaires étrangères. J'aurais voulu qu'il nous donne des précisions à propos de la position officielle de notre pays.

Mevrouw Sabine de Bethune (CD&V-N-VA). - Het antwoord van minister De Gucht ontgoochelt mij. Ik begrijp dat de regering behoedzaam moet zijn bij het innemen van een standpunt en dat ze een evenwichtige gedachtewisseling met de Chinese autoriteiten beoogt, maar er zijn vandaag dringende zaken aan de orde die een onmiddellijk optreden vereisen. De situatie in Tibet verbetert niet en ik had verwacht dat de minister van Buitenlandse Zaken ten minste zou hebben geantwoord dat hij ten stelligste aandringt op het sturen van een onafhankelijke waarnemingsmissie naar China en dat hij zich ten zeerste zal inspannen om de gewonden gepaste hulp te bieden, in plaats van een onderzoek aan te kondigen.

Tot slot sluit ik mij aan bij de resolutie die vandaag in het Europees Parlement is goedgekeurd. Ik hoop dat we die resolutie snel op onze agenda zullen kunnen plaatsen. Het Europees Parlement heeft het Sloveense voorzitterschap met een meerderheid van 580 tegen 24 stemmen bij 45 onthoudingen gevraagd om een unaniem Europees standpunt in te nemen over de aanwezigheid op de openingsceremonie van de Olympische Spelen. In de pers lees ik dat onze collega's van het Europees Parlement met een overweldigende meerderheid stellen dat de Europese leiders een boycot moeten plannen als de Chinese autoriteiten de dialoog met de dalai lama, de spirituele leider van de boeddhistische Tibetanen, blijven weigeren. Die dialoog zou volgens de resolutie moeten gaan over de duurzame oplossing voor de culturele en politieke autonomie van Tibet. Ik kan die eis ten volle onderschrijven.