(N.): Vraag gesteld in het Nederlands - (Fr.): Vraag gesteld in het Frans
Graag kreeg ik een antwoord op de volgende vragen :
1. Wat is de evolutie voor de laatste zes jaar van het aantal opgestelde formulieren C170, opgedeeld volgens de taalaanhorigheid van de onregelmatige reizigers/taal waarin de C170 is opgesteld, in voorkomend geval volgens het gewest waarin ze werden uitgeschreven of volgens de lijnen waarop ze betrekking hebben ?
2. Welk gevolg werd gegeven aan het opstellen van deze C170-formulieren ? Hoeveel dossiers werden elk jaar doorgegeven aan het gerecht en welk was het eventuele gevolg hiervan ?
3. Wat is de evolutie gedurende de laatste zes jaar van het aantal agressies ten aanzien van het treinpersoneel, eveneens opgedeeld volgens taalaanhorigheid van de agressors en desgevallend volgens de gewesten en de lijnen waarop deze plaatsgrijpen ?
4. Welk gevolg werd gegeven aan deze agressies ? Hoeveel dossiers werden elk jaar doorgegeven aan het gerecht en welk was het eventuele gevolg hiervan ?
Antwoord : In antwoord op de gestelde vragen heb ik de eer het geachte lid het volgende mee te delen.
Op dat stuk is de NMBS onderworpen aan de toepassing van de taalwetten, namelijk :
— de vaststelling van onregelmatigheid (C170) wordt in het Nederlands opgesteld wanneer de onregelmatigheid wordt vastgesteld in een eentalig Nederlands gewest, ongeacht de taal van de reiziger;
— de vaststelling van onregelmatigheid (C170) wordt opgesteld in het Frans wanneer de onregelmatigheid wordt vastgesteld in een eentalig Frans gewest, ongeacht de taal van de reiziger;
— wanneer de onregelmatigheid wordt vastgesteld op het grondgebied van het tweetalig Brussels Hoofdstedelijk gewest of in een regio met taalfaciliteiten, wordt de vaststelling van onregelmatigheid (C170) opgesteld in :
• de taal van de reiziger wanneer die zich uitdrukt in het Nederlands of het Frans;
• in de taal van de treinbegeleider wanneer de reiziger noch Nederlands, noch Frans spreekt.
De verdeling van de reizigers zonder geldig biljet volgens de verschillende taalgewesten en/of per lijn kan bijgevolg geen enkele indicatie bijbrengen aangaande het gewest van origine van de reizigers voor wie een vaststelling van onregelmatigheid werd opgesteld.
1. Aantal vaststellingen onregelmatigheid reiziger (C170) :
| Jaar | Aantal C170 |
| 2000 | 161 688 |
| 2001 | 162 780 |
| 2002 | 180 357 |
| 2003 | 188 457 |
| 2004 | 193 688 |
2. a) Gevolg gegeven aan de vaststellingen van onregelmatigheid en aantal PJ's opgesteld met betrekking tot die onregelmatige reizigers :
| Jaar | Gevolg dat aan de C170 werd gegeven (in percent) | |||||||
| Geregeld | Geclasseerd zonder gevolg | In behandeling (*) | ||||||
| Verkeerd adres (België) | Verkeerd adres Buitenland | Commerciële juridische beslissing | Identiteit van derde | Onmogelijkheid PJ op te stellen | Juridische | Allerlei | ||
| 2000 | 42,39 % | 20,67 % | 5,46 % | 0,67 % | 0,26 % | 14,27 % | 0,32 % | |
| 2001 | 42,49 % | 17,12 % | 6,59 % | 3,04 % | 0,39 % | 20,94 % | 2,28 % | 7,14 % |
| 2002 | 34,11 % | 16,05 % | 5,91 % | 9,49 % | 0,32 % | 19,78 % | 3,55 % | 10,79 % |
| 2003 | 43,31 % | 13,12 % | 3,07 % | 1,12 % | 0,29 % | 15,47 % | 2,43 % | 21,19 % |
| 2004 | 45,17 % | 18,10 % | 3,59 % | 0.91 % | 0,29 % | 16,49 % | 3,37 % | 12,08 % |
| Het gaat om vaststellingen van onregelmatigheid die niet werden afgesloten op het eind van het burgerlijk jaar van hun opstelling. | ||||||||
b) Ingevolge de politiehervorming, werd het gerechtelijk mandaat van de treinbegeleiders ingetrokken, waardoor ze geen Pro Justitia's meer kunnen opmaken. Sinds mei 2001 zijn ze opnieuw beëdigd :
| Jaar | Aantal PJ | Aantal ingezette zittingen door de gerechten (*) | Aantal volledige betaalde PJ's (*) | Aantal gedeeltelijke betaalde PJ's (*) |
| 2000 | - | - | - | - |
| 2001 | (**) | (**) | (**) | (**) |
| 2002 | 5 933 | 885 | (**) | (**) |
| 2003 | 4 597 | 1 255 | 58 | 99 |
| 2004 | 4 735 | 1 224 | 42 | 98 |
| (*) Die cijfers worden niet beïnvloed door het jaar waarin de Cl70 zijn opgesteld. Immers, de zittingen die bijvoorbeeld in 2004 zijn ingezet, hebben betrekking op zowel C170/PJ's van het lopende jaar als op die van de voorgaande jaren en hetzelfde geldt voor de betalingen. | ||||
| (**) Er zijn geen gegevens beschikbaar. | ||||
3. Agressie wordt aanschouwd als een nationaal fenomeen en bijgevolg wordt geen onderscheid gemaakt volgens de gewesten. Aangezien B-Security, als interne bewakingsdienst, geen identiteit van daders mocht opnemen, beschikken we over geen informatie betreffende de taalaanhorigheid van de agressors. Deze informatie is enkel te verkrijgen bij de politiediensten.
4. De NMBS-Holding doet het nodige om een gerechtelijk proces-verbaal te doen opstellen door de politiediensten. De effectieve strafvervolging nadien behoort tot de appreciatiebevoegdheid van het openbaar ministerie. De NMBS-Holding heeft op dat vlak geen bevoegdheid. Toch worden de parketten regelmatig gesensibiliseerd voor de problematiek van het zwartrijden, als belangrijkste oorzaak van agressie tegenover het treinpersoneel.
Wanneer wel een PV is opgesteld wordt door de NMBS-Holding met toepassing van de wet-Franchimont voor elk geval van agressie een verklaring van benadeelde persoon neergelegd, om op de hoogte te worden gehouden van het strafgevolg dat het parket aan de feiten heeft verleend.
Wanneer de daders worden vervolgd, stelt de NMBS-Holding zich burgerlijke partij voor de schade die ze zelf geleden heeft door de werkonbekwaamheid van haar personeelsleden. Daarnaast verleent ze ook rechtsbijstand aan de personeelsleden voor het verhaal van hun « persoonlijke schade », namelijk dat deel van de schade waarvoor de arbeidsongevallenwetgeving geen vergoeding voorziet.
De NMBS-Holding houdt evenwel geen afzonderlijk bestand bij van de dossiers waarvoor de invordering via gerechtelijke weg verloopt. De informatie uit de tabel hierna is dan ook louter indicatief.
| Jaar | Aantal gevallen van agressie met lichamelijke schade | Aantal burgerlijke partijstellingen namens NMBS-Holding naar aanleiding van agressie |
| 1999 | 111 | 9 |
| 2000 | 148 | 15 |
| 2001 | 204 | 27 |
| 2002 | 242 | 24 |
| 2003 | 256 | 41 |
| 2004 | 216 | 16 |
Het gering aantal burgerlijke partijstellingen ten aanzien van het aantal gevallen van agressie is te wijten aan volgende factoren :
— Voor een aantal gevallen werd geen PV opgesteld, en kan de recuperatie slechts gebeuren, hetzij middels een rechtstreekse dagvaarding van de NMBS-Holding en bediende voor de strafrechter, hetzij middels een vordering voor de burgerrechtelijke rechter door NMBS-Holding en bediende, zo de kans op recuperatie reëel is (zie verder agressiepolis).
— Voor een aantal dossiers gebeurt de schadevergoeding op minnelijke wijze;
— De daders van agressie zijn niet steeds gekend.
Bovendien heeft de NMBS-Holding een agressiepolis afgesloten die de personeelsleden vergoedt voor hun lichamelijke schade in twee hypotheses :
— Indien de dader van de agressie op het personeelslid na zes maanden nog niet gekend is;
— Indien de dader van de agressie op het personeelslid wel gekend is, maar na drie maanden niet in staat blijkt de schade van het personeelslid volledig te voldoen.