3-1340/1 | 3-1340/1 |
8 SEPTEMBER 2005
Samenvatting
De wet op de bioscopen, die dateert van 1920, heeft nog geen enkele wijziging ondergaan !
In artikel 1 bepaalt die wet dat de toegang tot bioscoopzalen verboden is voor minderjarigen onder de 16 jaar. De eenvoudige vermelding « Kinderen niet toegelaten » (onder de 16 jaar) is nu verouderd.
Wij stellen voor de wet van 1920 op te heffen en te vervangen door nieuwe bepalingen teneinde de ouders beter te informeren en de toegang tot sommige films uit te breiden.
Dit wetsvoorstel wil de toegang tot bioscoopzalen vrij laten voor iedereen, behalve in een aantal door de commissie voor de filmkeuring bepaalde gevallen. De commissie zal verschillende categorieën van vermeldingen vaststellen op grond van de leeftijd van de kinderen (-10, -12, -16, -18). Die categorieën zijn al vastgelegd in het besluit van de Franse Gemeenschapsregering van 1 juli 2004 (1) , dat op 1 januari 2005 in werking is getreden.
Dit voorstel streeft ernaar :
1) de jongeren op een meer selectieve wijze te beschermen;
2) de ouders en het publiek beter te informeren;
3) de toegang tot sommige films uit te breiden.
Bovendien is een wetgevend initiatief terzake dringend nodig. Sinds het arrest nr. 137 262 van de Raad van State van 18 november 2004, kan de Intergemeenschapscommissie voor de Filmkeuring in principe niet langer het label « Kinderen toegelaten » toekennen, omdat het een federale bevoegdheid betreft.
Ten slotte slaat het voorstel ook op afgeleide producten, zoals DVD's.
De toestand in België
Ouders nemen hun jonge kinderen mee naar een film met de vermelding « Kinderen toegelaten » en moeten dan tot hun ontzetting vaststellen dat er uiterst gewelddadige of erotische passages in voorkomen, die voor vijftienjarigen aanvaardbaar kunnen zijn, maar niet voor zeven- of achtjarigen.
Alle ouders hebben daar wel eens mee te maken gehad.
« The Lord of the Rings » is daar een voorbeeld van. Die film is allicht niet geschikt voor kinderen onder de acht jaar.
In België is deze film toegelaten voor kinderen onder de zestien, maar in Canada wordt hij, ondanks de vermelding « G », die betekent « kan zonder problemen door personen van iedere leeftijd bekeken worden », « afgeraden voor jonge kinderen » (deze vermelding waarschuwt ervoor dat de film kinderen onder de acht jaar in verwarring kan brengen).
De film bevat inderdaad gewelddadige scènes die schokkend kunnen zijn voor jonge kinderen.
Vandaag gaan vele ouders in België met hun kinderen naar de bioscoop zonder altijd duidelijk ingelicht te zijn over het feit dat een film gewelddadige of erotische passages bevat. Als zij dat geweten hadden, zouden zij die film misschien niet zijn gaan zien omdat zij menen dat de gewelddadige passages op hun kinderen een negatieve invloed zouden hebben. Het komt in de eerste plaats de ouders toe om erop toe te zien dat hun kinderen films bekijken die in overeenstemming zijn met de waarden die zij willen vooropstellen.
Omgekeerd kan het ook gebeuren dat een film in België verboden is onder de zestien jaar, terwijl die in andere landen is toegestaan voor kinderen van 12 jaar. Dat was bijvoorbeeld het geval met de film « Elephant ». Ook de film « Banlieue 13 » kan door tieners bekeken worden, maar allicht niet door jonge kinderen. De film werd aangemerkt als KNT, wat geleid heeft tot een procedure voor de Raad van State (zie verder). Kwaliteitsfilms krijgen soms de KNT-vermelding omdat de bevoegde Commissie oordeelt dat er gewelddadige of erotische scènes in voorkomen die niet geschikt zijn voor kinderen. Diezelfde scènes kunnen echter wel aanvaardbaar zijn voor adolescenten.
Het bijzondere aan onze regeling is dat er slechts één leeftijdsgrens bestaat voor de toegang van minderjarigen tot bioscoopzalen. Artikel 1 van de wet van 1 september 1920 bepaalt immers : « aan de minderjarigen van beiderlei kunne, beneden den leeftijd van volle 16 jaar, is toegang tot de bioscoopzalen ontzegd ».
De Intergemeenschapscommissie voor de Filmkeuring oordeelt of een film al dan niet de vermelding « kinderen toegelaten » krijgt.
In een arrest van 18 november 2004 (2) oordeelt de Raad van State dat de Intergemeenschapscommissie voor de Filmkeuring daarvoor niet bevoegd is.
Hij oordeelt dat « de oprichting, de samenstelling en de werking van een commissie krachtens de bepalingen van de wet van 1 september 1920 waarbij aan minderjarigen van beide geslachten beneden 16 jaar toegang tot de bioscoopzalen wordt ontzegd, noch een culturele, noch een persoonsgebonden aangelegenheid is die tot de bevoegdheden van de gemeenschappen behoort, en dat samenwerkingsovereenkomsten tussen gemeenschappen slechts gesloten kunnen worden voor het uitoefenen van de bevoegdheden die hen zijn toegekend ».
De Raad van State acht het onterecht dat de gemeenschappen via hun jeugdbevoegdheid het voortouw hebben genomen inzake filmkeuring :
— « jeugdbescherming is een vorm van bijstand aan personen waarbij aan jongeren die moeilijkheden ondervinden specifieke hulp verleend wordt »;
— « filmkeuring betreft geen specifieke categorie van jongeren, maar de jeugdbescherming in het algemeen »;
— « de jeugdbescherming in het algemeen is een bevoegdheid die niet is overgedragen aan de gemeenschappen »;
— « geen enkele bepaling heeft de federale overheid ontheven van de bevoegdheid om te beslissen welke films bekeken mogen worden door minderjarigen jonger dan zestien ».
Als men met dit arrest rekening houdt, is de Intergemeenschapscommissie voor de Filmkeuring onbevoegd en bestaat er geen rechtszekerheid met betrekking tot de vermelding « KT » die zij toekent.
Volgens de wet van 1920 zijn alle films die in België uitkomen KNT.
In de praktijk blijft de voormelde Commissie haar rol spelen en kent zij KT/KNT-vermeldingen toe, maar zonder stevige wettelijke basis.
Bovendien stelt de Commissie slechts één grens vast (KT of KNT), die niet altijd een degelijke bescherming van minderjarigen biedt, en die ook geen rekening houdt met de ontwikkeling van het kind.
De impact van geweld, horror, seks of grof taalgebruik is immers zeer verschillend op een zesjarige, een twaalfjarige of een zestienjarige.
Ieder land heeft terzake normen uitgewerkt die opgenomen zijn in een wet (Frankrijk, België) of die voortkomen uit beslissingen van de filmsector zelf (bijvoorbeeld in de Verenigde Staten).
De meeste landen hebben een complexere — maar vooral meer omvattende — regeling dan de onze, die de uiteenlopende gevallen op een meer realistische wijze benadert.
De toestand in Canada
In Quebec maakt de Régie du cinéma een classificatie van films op grond van leeftijdsgroepen. Quebec gaat ervan uit dat een dergelijke regeling beter beantwoordt aan de verwachtingen van de maatschappij, aangezien zij de jeugd beschermt en tegelijkertijd een zo breed mogelijk publiek toegang geeft tot films. Die classificatie en de bijhorende aanwijzingen kunnen het publiek bovendien helpen om een keuze te maken.
Over het algemeen worden de films beoordeeld in het licht van « de algemene tendensen en waarden van de Quebecse maatschappij, in overeenstemming met de regels die nodig zijn voor de goede werking ervan ». Wanneer de Regie echter oordeelt dat een film werkelijk gevaar oplevert voor de openbare orde, bijvoorbeeld wegens het obscene karakter ervan, behoudt zij zich het recht voor om te weigeren hem in een bepaalde categorie onder te brengen. In dat geval is de vertoning in het openbaar, de verkoop of de verhuur ervan verboden.
Canada maakt de volgende classificatie :
— Algemene goedkeuring : « G »;
— 13 jaar en ouder;
— 16 jaar en ouder;
— 18 jaar en ouder.
Als een « G »-film echter de gevoeligheid van kinderen onder de acht jaar kan kwetsen, voegt de Régie du cinéma aan de algemene goedkeuring de vermelding « Afgeraden voor jonge kinderen » toe.
Soms wordt aan de classificatie een aanwijzing toegevoegd die het hoofdkenmerk van de film aangeeft. Die informatie kan zeer nuttig zijn wanneer de classificatie alleen niet volstaat.
Voor kinderen
Wordt toegevoegd aan de classificatie « Algemene goedkeuring ». Deze aanwijzing betekent dat de film in het bijzonder geschikt is voor jonge kinderen.
Afgeraden voor jonge kinderen
Wordt toegevoegd aan de classificatie « Algemene goedkeuring ». Deze aanwijzing betekent dat de film storend kan zijn voor kinderen onder de acht jaar.
Vulgair taalgebruik
Wordt toegevoegd aan de classificatie « 13 jaar en ouder », « 16 jaar en ouder » of « 18 jaar en ouder ». Deze aanwijzing geeft aan dat de dialogen in de film gekenmerkt worden door grof of vulgair taalgebruik.
Erotiek
Wordt toegevoegd aan de classificatie « 13 jaar en ouder », « 16 jaar en ouder » of « 18 jaar en ouder ». Dit geeft aan dat de film voldoende visuele elementen in verband met seksualiteit bevat om deze als een van de hoofdkenmerken van de film te beschouwen.
Geweld
Wordt toegevoegd aan de classificatie « 13 jaar en ouder », « 16 jaar en ouder » of « 18 jaar en ouder ». Dit geeft aan dat geweld een van de hoofdkenmerken van de film vormt.
Horror
Wordt toegevoegd aan de classificatie « 13 jaar en ouder », « 16 jaar en ouder » of « 18 jaar en ouder ». Dit geeft aan dat de film overwegend gekenmerkt wordt door taferelen die walging, afkeer of angst oproepen, bijvoorbeeld door het tonen van verminkte lichamen.
Seksueel expliciet
Wordt alleen toegevoegd aan de classificatie « 18 jaar en ouder ». Dit geeft aan dat de film in hoofdzaak reële en expliciete seksscènes bevat. Deze vermelding verplicht videoverhuurders de film in een afzonderlijke ruimte voor volwassenen onder te brengen.
De toestand in Frankrijk
Sinds een decreet van 1990 kent de minister van Cultuur voor elke film een exploitatievergunning toe die bepaalt of de film aan alle leeftijdsgroepen vertoond mag worden, dan wel verboden is onder de 12 jaar of onder de 16 jaar.
Een nieuw decreet van juli 2001 maakt een classificatie mogelijk die een film verbiedt voor personen onder de 18 jaar.
De toestand in de Verenigde Staten
De filmindustrie zelf heeft er de classificatie opgesteld, waaraan een commissie de nieuwe releases onderwerpt. De classificatie is er als volgt :
— « G » : algemeen publiek;
— « PG » : begeleid door ouders, sommige aspecten kunnen ongeschikt zijn voor de jongste kinderen;
— « PG-13 » : versterkte begeleiding door ouders, sommige aspecten zijn ongeschikt voor kinderen onder de 13 jaar;
— « R » : « restricted » : personen onder de 17 jaar krijgen alleen toegang indien zij vergezeld zijn van een ouder of een verantwoordelijke volwassene;
— « NC-17 » : algeheel verbod onder de 17 jaar.
Het voorbeeld van de Belgische televisiezenders
Sinds 1 januari 2005 passen de Belgische zenders een nieuw tekensysteem toe, dat rechtstreeks is overgenomen van de tekens die de Franse zenders hanteren.
Onmiddellijk herkenbare tekens geven in een klein cirkeltje de leeftijd aan waaronder een programma afgeraden of verboden is : -10, -12, -16, -18.
— onder de 10 jaar : afgeraden onder de 10 jaar : programma's die scènes bevatten die schadelijk kunnen zijn voor de ontplooiing van minderjarigen;
— onder de 12 jaar : afgeraden onder de 12 jaar : programma's waarin systematisch en herhaaldelijk fysiek of psychisch geweld voorkomt;
— onder de 16 jaar : afgeraden onder de 16 jaar : erotische of zeer gewelddadige programma's;
— onder de 18 jaar : verboden onder de 18 jaar : pornografische of uiterst gewelddadige programma's.
Die aanbevelingen moeten tijdens de hele duur van het programma zichtbaar blijven.
Besluit
De wet op de bioscopen is sinds 1920 ongewijzigd gebleven. Een aanpassing aan de 21e eeuw dringt zich op.
In zijn arrest van 18 november 2004 oordeelt de Raad van State dat de Intergemeenschapscommissie voor de Filmkeuring onbevoegd is.
Het arrest van de Raad van State bepaalt ook dat « alleen een commissie waarvan de organisatie en de werking bij koninklijk besluit zijn vastgelegd zich kan uitspreken ».
Dit wetsvoorstel wil de verouderde wet van 1920 opheffen en vervangen door een nieuwe wet tot regeling van de toegang tot bioscoopzalen en de vermeldingen die moeten worden aangebracht op de hoezen van afgeleide producten zoals DVD's.
Dit wetsvoorstel wil de toegang tot bioscoopzalen vrij laten voor alle leeftijdsgroepen, behoudens de uitzonderingen die zijn vastgelegd door de Commissie voor de Filmkeuring. Deze Commissie zal de films rangschikken volgens leeftijdsgroep en in een aantal categorieën.
Het is de bedoeling een wetgeving in te voeren die de ouders beter informeert en verantwoordelijk maakt.
Om die leeftijdsgroepen en categorieën aan te geven hebben wij omwille van de duidelijkheid het nieuwe tekensysteem overgenomen dat sinds 1 januari 2005 is ingevoerd bij de Belgische televisiezenders. Wij hebben er echter de categorie « KINDEREN » aan toegevoegd. Wij stellen tevens voor om de commissie de mogelijkheid te bieden om er nuttige aanwijzingen voor de ouders aan toe te voegen.
Artikel 2
De Commissie voor de Filmkeuring moet de parameters bepalen op grond waarvan de censoren de film beoordelen, onder meer in het licht van de fysieke, mentale of morele ontplooiing van minderjarigen.
Artikel 3
Als algemene regel geldt dat de films voor iedereen toegankelijk zijn, behalve in uitzonderingsgevallen.
Artikel 4
Wij hebben de volgende categorieën uitgewerkt :
— KINDEREN : films die in het bijzonder geschikt zijn voor jonge kinderen;
— -10 : films die verboden zijn onder de 10 jaar;
— -12 : films die verboden zijn onder de 12 jaar;
— -16 : films die verboden zijn onder de 16 jaar;
— -18 : films die verboden zijn onder de 18 jaar.
Een dergelijke regeling beantwoordt beter aan de verwachtingen van onze maatschappij, aangezien zij de jeugd bescherming biedt en tegelijk een zo ruim mogelijke toegang tot films mogelijk maakt.
Bovendien is zij voor iedereen allicht makkelijk te begrijpen, aangezien het tekensysteem hetzelfde is als op de televisie.
Wij hebben ook in de mogelijkheid voorzien om het publiek aanwijzingen te verstrekken die de keuze moet vergemakkelijken, door toevoeging van de woorden :
— geweld : betekent dat geweld een van de hoofdkenmerken van de film is;
— horror : scènes die angst en afschuw veroorzaken vormen een hoofdkenmerk van de film;
— seks : betekent dat er vele sekssènes in voorkomen.
Concreet kan de Commissie ervoor kiezen de leeftijd en/of het karakter van de film aan te geven (bijvoorbeeld : -10 geweld; seks; -10).
De leeftijd wordt ter informatie van de ouders vermeld.
Artikel 5
De wetgeving omvat ook afgeleide producten zoals DVD's.
Artikel 6
De wet van 1920 is niet langer van deze tijd.
| Alain DESTEXHE. |
Artikel 1
Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.
Art. 2
Er wordt een Commissie voor de Filmkeuring, hierna genoemd « de Commissie », ingesteld, waarvan de samenstelling, de werkwijze en de organisatie vastgelegd worden bij koninklijk besluit.
Art. 3
De bioscoopzalen zijn vrij toegankelijk voor iedereen, behoudens de uitzonderingen die door de Commissie zijn vastgelegd.
Art. 4
De Commissie maakt een classificatie op van films naar leeftijdsgroep en op grond van de volgende categorieën :
a) KINDEREN
b) -10
c) -12
d) -16
e) -18.
De Commissie kan ook waarschuwen voor de inhoud van de film door één of meer van de volgende woorden te vermelden : « geweld », « horror », « seks ».
Art. 5
De vermeldingen die de Commissie heeft toegekend, worden weergegeven op de hoesteksten van films die verspreid worden op dragers als DVD's of videocassettes.
Art. 6
De wet van 1 september 1920 waarbij aan minderjarigen beneden de 16 jaar toegang tot de bioscoopzalen wordt ontzegd, wordt opgeheven.
14 januari 2005.
| Alain DESTEXHE. |
(1) Arrêté du Gouvernement de la Communauté française relatif à la protection des mineurs contre les programmes de télévision susceptibles de nuire à leur épanouissement physique, mental ou moral.
(2) Raad van State, afdeling administratie, arrest nr. 137 262 van 18 november 2004.