Belgische Senaat

ZITTING 2001-2002

22 MEI 2002

Voorstel tot oprichting van een parlementaire onderzoekscommissie belast met een onderzoek naar het gebruik van rekeningen door clearing- en financiële routingmaatschappijen met het oog op belastingontduikingen of witwasserij

(Ingediend door de heren Jacky Morael en Jean Cornil)

TOELICHTING

De internationale centrales voor de betalingsafwikkeling en levering van effecten (settlement), unieke plaatsen voor financiële compensatie waar effecten bewaard worden en het verkeer wordt afgehandeld door middel van elektronische codes, werden opgericht ter vervanging van het fysieke verkeer van aandelen of obligaties per post. Zij bewaren de effecten en zorgen voor de geldelijke omzetting ervan.

Naast het SWIFT-netwerk, waar alle internationale geldtransacties doorkomen, bestaan er in Europa twee compensatiekamers waarlangs alle internationale effectentransacties passeren : Euroclear, met zetel in Brussel, en Clearstream in Luxemburg.

De bedragen die via beide kamers doorstromen zijn zeer hoog. Volgens de recentste cijfers registreert Euroclear voor 82 000 miljard euro aan activatransfers. Bij Clearstream gaat het om 30 000 miljard euro. Zij spelen dan ook een sleutelrol in de economische en financiële wereld.

Men zou kunnen denken dat de explosieve groei van financiële verrichtingen tot chaotische toestanden leidt en de opsporing ervan onbegonnen werk is, maar in werkelijkheid gaat geen enkel spoor van deze ­ al dan niet geoorloofde ­ kapitaalbewegingen verloren. Alle verrichtingen staan geregistreerd op microfiches of optische schijven en worden bewaard door de compensatiekamers (Clearstream en Euroclear) en in de Swift-archieven.

Zo kunnen kapitaalbewegingen vanuit fiscale of bankparadijzen gemakkelijk in kaart worden gebracht, en zijn de instrumenten dus voorhanden om de strijd aan te binden tegen witteboordencriminaliteit en de wildgroei van belastingparadijzen. Echter, zonder werkelijke controle door een toezichtorgaan van de overheid, maar alleen door de banken, zoals dat nu het geval is, kunnen deze supranationale instellingen aanstichters zijn van belastingontduiking, corruptie en witwaspraktijken, zoals vijf magistraten (Bernard Bertossa, procureur-generaal van Genève, Benoît Dejemeppe, procureur des Konings in Brussel, Eva Joly, onderzoeksrechter in Parijs, Jean de Maillard, magistraat in Blois, Renaud Van Ruymbeke, onderzoeksrechter in Parijs) verklaarden in het dagblad « Le Monde » van 10 mei 2001.

Welnu, de gegevens die journalist Denis Robert in zijn boeken « Révélations » en « La boîte noire » publiceerde, en die bevestigd werden door de Franse parlementaire zending betreffende de hindernissen bij de controle en de beteugeling van witteboordencriminaliteit en witwaspraktijken in Europa (2002 ­ nr. 2311), tonen aan dat er bij Clearstream ongepubliceerde rekeningen bestaan. Dit zijn ofwel subrekeningen van officiële rekeningen teneinde de transfers tussen bankfilialen en de moedermaatschappij te vergemakkelijken, ofwel rekeningen die geen enkel verband houden met enige officiële rekening. Sommige van deze rekeningen zijn geopend in belastingparadijzen of rechtstreeks door ondernemingen zonder betrokkenheid van een financiële instelling.

Het lijdt geen twijfel dat belastingontduiking afbreuk doet aan het fundamentele beginsel van de gelijkheid van alle burgers voor de fiscale wetgevingen en concurrentievervalsend werkt ten nadele van personen en bedrijven die de wet wel naleven. De georganiseerde misdaad strijkt aanzienlijke winsten op die gewitwast worden via wettelijke ondernemingen of op geheime rekeningen in veiligheid worden gebracht. Het witwassen van kapitaal, dat er dus in bestaat producten van misdadige oorsprong (drugs, prostitutie, wapenverkoop, enz.) een nieuwe bestemming te geven om de illegale herkomst ervan te verdoezelen, heeft bovendien een belangrijke weerslag op het gedrag van de financiële markten doordat het irrationele en onvoorspelbare kapitaalbewegingen genereert, met een grotere onstabiliteit van de wisselkoersen en intrestvoeten tot gevolg.

Gelet op het feit dat ongepubliceerde rekeningen van verschillende Belgische banken teruggevonden zijn in de archieven van Clearstream (van april 2000), en dat Euroclear en Swift op Belgisch grondgebied gevestigd zijn en Clearstream in de Benelux, kan België niet ontsnappen aan zijn politieke verantwoordelijkheid.

VOORSTEL

Artikel 1

Er wordt een parlementaire onderzoekscommissie ingesteld met als opdracht :

1º de werking van de internationale compensatiekamers en van het Swift-netwerk te onderzoeken;

2º na te gaan of bedrijven in België over ongepubliceerde rekeningen beschikken en te onderzoeken of deze rekeningen eventueel aangewend worden met het oog op de belastingontduiking of witwaspraktijken;

3º voorstellen te formuleren betreffende een internationale overheidscontrole op deze vennootschappen (Swift, Euroclear en Clearstream);

4º de fraudes te bestuderen die, met behulp van verschillende boekhoudkundige ingrepen, tot het faillissement geleid hebben van grote beursgenoteerde bedrijven, en alle nodige maatregelen voor te stellen die de kwaliteit en de doorzichtigheid van de rekeningen en van de financiële informatie kunnen verbeteren;

5º de rol te analyseren van het gerecht, de overheid, de Cel voor financiële informatieverwerking, de Commissie voor het bank- en financiewezen, de Controledienst voor de verzekeringen, en de actoren in de economische en financiële sector (bedrijven, revisoren, accountants, belastingconsulenten, advocaten, notarissen ...) in de opsporing en de beteugeling van witwaspraktijken en financiële criminalteit, en de invoering te bestuderen van alle nodige maatregelen die de doeltreffendheid en de coördinatie op dit vlak aanzienlijk kunnen verbeteren.

Art. 2

De commissie wordt bekleed met alle bevoegdheden waarin de wet van 3 mei 1880 op het parlementair onderzoek voorziet en oefent die uit volgens de behoeften van haar opdracht.

De commissie hoort alle personen van wie zij nuttig acht dat zij verschijnen.

De commissie legt de nodige nationale en internationale contacten die voor het vervullen van haar opdracht noodzakelijk zijn.

Art. 3

De commissie bestaat uit vijftien leden, die de Senaat uit zijn leden aanwijst volgens de regel van de evenredige vertegenwoordiging van de fracties.

Art. 4

Binnen de door het Bureau van de Senaat vastgestelde budgettaire beperkingen, kan de commissie alle nodige maatregelen nemen teneinde haar opdracht op efficiënte wijze te vervullen. Ze kan daartoe, eventueel via een arbeidsovereenkomst, een beroep doen op specialisten.

Art. 5

De commissie brengt binnen zes maanden na haar oprichting aan de Senaat verslag uit over haar werkzaamheden.

28 maart 2002.