2-121

2-121

Belgische Senaat

Handelingen

DONDERDAG 7 JUNI 2001 - OCHTENDVERGADERING

(Vervolg)

Vraag om uitleg van de heer Hugo Vandenberghe aan de minister van Binnenlandse Zaken over «de moord op een agent van de federale politie in Rotselaar» (nr. 2-474)

De heer Hugo Vandenberghe (CVP). - Op zaterdag 21 april laatstleden werd in Rotselaar federaal politieman, Marc Munten, vermoord bij de achtervolging van vermoedelijk Oost-Europese misdadigers die net daarvoor twee carjackings hadden gepleegd. Hij werd koelbloedig neergeschoten toen de politiewagen de afrit van Rotselaar opreed en de misdadigers in het midden van de weg postvatten.

Reeds in 1998 bleek uit het verslag van de onderzoekscommissie dat de Oost-Europese maffia een belangrijke rol speelt bij autodiefstallen en het versassen van gestolen auto's. De carjackingplaag in Brabant moet ook aan dat milieu worden toegeschreven.

Deze tragedie illustreert nogmaals op een ondraaglijke wijze de urgentie van de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit in ons land. Zowel de vorige als de huidige regering hebben voorstellen uitgewerkt om die strijd op te voeren. De CVP heeft reeds meermaals aangekondigd dat ze de voorstellen van de regering zal steunen.

Als CVP- gemeenteraadslid van Rotselaar ben ik op de plaats van de tragedie geweest. Ik heb vastgesteld dat de communicatie tussen de verschillende diensten en de leiding van de operaties te wensen overlaat.

Een van de twee agenten was doodgeschoten, de andere agent verkeerde in shocktoestand. Hij was niet meer in staat om aan de nooddiensten een juiste beschrijving van de feiten te geven. Degenen die het bericht kregen, maakten daardoor een verkeerde inschatting van het gebeurde. Wanneer vervolgens de gemeentelijke overheid ter plaatse kwam, was de lijn van de 101-dienst voortdurend bezet. Na één uur konden uiteindelijk vier patrouilles worden gemobiliseerd. Daarna werd een peloton uit Brussel opgeroepen, dat in de loop van het tweede uur na de feiten per helikopter ter plaatse is gekomen. Zij startten een speuractie naar de gangsters, die ondertussen met een andere wagen waren gevlucht in de zogenaamde Kesselse Bergen. Volgens mijn informatie werd bij het vallen van de avond de zoekactie gestaakt. Er was dus een ernstig communicatieprobleem.

Een tweede probleem betreft de eenheid van gezag. In dergelijke situaties, waar coördinatie noodzakelijk is om snel op de bal te kunnen spelen, moet er een structuur zijn met eenheid van gezag. Er zijn verschillende betrokkenen: de burgemeester, de onderzoeksrechter, de federale officier.

Voor dergelijke gebeurtenissen zouden we over een actieplan moeten beschikken; een scenario waarin elke actie precies wordt omschreven met een tijdsschema volgens hetwelk de opeenvolgende acties moeten gebeuren, zodat na 10 minuten de daders effectief kunnen worden vervolgd. Een snel politieoptreden is immers van essentieel belang. Zonder dit plan wordt er kostbare tijd verloren en geven we de daders alle kans om te ontkomen. Had de oprichting van de federale politie overigens niet tot doel een meer gecoördineerd optreden mogelijk te maken?

De Leuvense regio werd de afgelopen weken herhaaldelijk door gewelddadige carjackings geplaagd. Tijdens een carjacking in Keerbergen enkele weken na de moord op de politieagent, konden twee andere personen op het nippertje aan de dood ontsnappen. Gelukkig zou een van de daders zijn opgepakt.

Twee jaar geleden heb ik de minister al vragen gesteld over de carjackings in Brussel en in Vlaams-Brabant. Deze streek is voor de gangsters bijzonder aantrekkelijk door de talrijke afritten van autowegen. De gemeenten vlakbij die afritten zijn bijzonder kwetsbaar: ze worden niet alleen geconfronteerd met carjackings op de weg, maar ook met homejackings. Dat geeft de inwoners een verschrikkelijk gevoel van onveiligheid. Het is bijzonder traumatisch wakker te worden met een revolver tegen de slaap gedrukt. Er zijn aangenamer manieren om te ontwaken.

Ik weet dat er heel wat initiatieven worden genomen ter beteugeling van deze vorm van criminaliteit.

Bestaat er bij de federale politie een specifiek actieplan om snel tussenbeide te kunnen komen? Waarom kon er op 21 april jongstleden niet snel genoeg worden gereageerd? Heeft de federale politie gespecialiseerde eenheden die in staat zijn om bij zware criminaliteit snel en efficiënt op te treden? Wie neemt de coördinatie van dergelijke optredens op zich en volgens welk plan gebeurt dat? Welke maatregelen kan de minister nemen om de carjackings in het Leuvense, in Waals-Brabant en in Brussel te bestrijden?

M. Antoine Duquesne, ministre de l'Intérieur. - Je dirai tout d'abord à M. Vandenberghe que je partage tout à fait son souci. Il est clair qu'en matière de violence, et plus particulièrement de criminalité organisée, nous ne parviendrons malheureusement jamais à tout prévoir. Il est clair, par ailleurs, que cette criminalité devient de plus en plus performante et qu'il est grand temps de mettre en oeuvre une organisation de lutte plus moderne et plus efficace.

Je suis de ceux qui croient en la prévention mais je ne me fais pas d'illusion. Je sais que même en mettant en oeuvre des politiques dynamiques de prévention, il faudra toujours non seulement une présence mais aussi des interventions policières et une capacité de réaction.

Il est vrai que la criminalité organisée prend plusieurs formes, dont le car-jacking. Ces opérations ont bien souvent leurs commanditaires à l'extérieur : c'est la criminalité organisée transfrontalière qui s'attaque à certains véhicules, lesquels franchissent très rapidement les frontières et font l'objet d'un commerce très rentable, ceux qui s'y livrent étant prêts à aller jusqu'aux dernières extrémités. C'est le cas dans la région de Louvain et, malheureusement, dans de nombreux autres endroits du royaume. En la matière, le record est détenu par l'arrondissement judiciaire de Charleroi.

Quand je dis que des réactions sont nécessaires, cela explique la mienne en ce qui concerne la mise en place de la nouvelle police fédérale. Je répète aux responsables que si la réforme octopus ne devait être qu'une simple modification de structure avec un changement de nom, nous aurions manqué l'objectif. C'est la raison pour laquelle je suis très exigeant en ce qui concerne l'utilisation des personnels de manière optimale ; j'ai prévu en outre d'accompagner d'un audit la mise en oeuvre ; je crois qu'en la matière, il convient de pouvoir formuler des propositions positives, car la tentation serait grande - ne serait-ce que pour assurer la transition - de reproduire simplement des modèles existants. Il faut certainement aller beaucoup plus loin.

Dans le cas malheureux auquel M. Vandenberghe fait allusion, j'ai déjà eu l'occasion de donner des explications à la Chambre. Une enquête judiciaire est en cours. Les quatre équipes d'intervention de la police de la circulation étaient disponibles ; l'une se trouvait à proximité de l'endroit où les faits se sont produits, ce qui explique qu'elle a pu réagir quasi immédiatement. Les membres de cette équipe étaient normalement équipés - mais ils ne disposaient pas d'un hélicoptère à ce moment-là - et ont réagi immédiatement.

Pour l'instant, il existe en effet tout un processus de coordination des opérations. Je l'ai moi-même expérimenté en d'autres occasions, notamment en ce qui concerne les matchs de football, plus particulièrement dans le cadre de l'Euro 2000. Je suis tout à fait convaincu que l'on peut faire beaucoup plus et mieux en matière de communication ; il convient aussi d'utiliser des instruments performants et de disposer d'une planification des types de réactions à avoir, comme M. Vandenberghe l'a indiqué dans son intervention.

Op nationaal vlak bestaat er een specifiek actieplan dat het mogelijk maakt om op dergelijke vormen van zware criminaliteit snel en gecoördineerd te reageren, namelijk het politiealarm. De bevoegdheid om het politiealarm af te kondigen berust bij de federale permanentieofficier van de algemene directie van de administratieve politie, directie van de operaties en de informatie inzake bestuurlijke politie.

Het politiealarm is geregeld door omzendbrief nr. 13/87 van 15 mei 1987 van de procureur-generaal van het Hof van Beroep van Brussel. Daarin staan de principes, de regels voor de afkondiging, de werking en de weerslag in aangrenzende landen.

De federale permanentieofficier kondigde onmiddellijk na de feiten in Rotselaar het politiealarm af. Het geldt zowel voor de federale als voor de lokale politie. Er bestaat eveneens een actieplan op arrondissementeel vlak. De operationele leiding daarvan berust bij de bestuurlijke directeur-coördinator.

De onmiddellijke achtervolging van de daders - amper enkele ogenblikken na de carjacking - door een ploeg van de Provinciale Verkeerseenheid Brabant en de onmiddellijke afkondiging van het politiealarm na de schietpartij, bewijzen de snelle politionele reactie.

In eerste instantie wordt er opgetreden door de plaatselijke lokale of federale interventieploegen. Deze ploegen zijn geoefend in specifieke vaardigheden inzake interventietechnieken en geweldbeheersing. In een tweede tijd kan er, op vraag van de plaatselijke politiediensten, ook een beroep worden gedaan op het speciale interventie-eskadron van de federale politie.

Zoals reeds vermeld in het antwoord op de eerste vraag van de heer Vandenberghe, kan de federale permanentieofficier van de algemene directie van de administratieve politie, maatregelen nemen door het politiealarm af te kondigen. De federale permanentieofficier kan tevens oordelen of er speciale federale middelen moeten worden ingezet. De uiteindelijke beslissing wordt uiteraard genomen in samenspraak met de lokale politiediensten. Binnenkort verschijnt er een omzendbrief van het college van procureurs-generaal betreffende de gerechtelijke aanpak van car- en homejackings en garagediefstallen. In de dienst voertuigenzwendel van de directie voor de bestrijding van de criminaliteit tegen eigendom wordt een team opgericht belast met de federale ondersteuning inzake car- en homejackings en garagediefstallen. In de verschillende gedecentraliseerde gerechtelijke diensten zijn er gespecialiseerde teams die zich bezig houden met het fenomeen car- en homejackings, nadat er feiten zijn gepleegd. In Leuven werd er in november 2000 al een actieplan opgesteld om deze vorm van criminaliteit te bestrijden. Dit actieplan werd door het parket van Leuven goedgekeurd en is nog steeds van toepassing.

Comme je l'ai dit en commençant, dans l'organisation des services, dans les moyens de communication, y compris sur le plan matériel, nous voulons entrer dans la phase opérationnelle pour « Astrid ». Dans la répartition du personnel sur l'ensemble du territoire, dans les instructions à communiquer à tous les services sur la manière de réagir en cas d'alerte, on peut toujours faire mieux que ce qui existe à l'heure actuelle.

En matière de criminalité, il y a toujours l'imprévisible qui peut déboucher sur des situations aussi dramatiques que celle de Rotselaar où la police a réagi immédiatement et avec beaucoup de courage, ce qui a coûté la vie à un des agents.

De heer Hugo Vandenberghe (CVP). - Ik heb in de politieraad van de sector Begijnendijk-Rotselaar-Tremelo gevraagd of er een specifiek actieplan bestaat ingeval zich dergelijke gebeurtenissen voordoen. Uit het antwoord bleek dat men zich niet ten volle bewust is van de problemen.

Er zijn uiteraard allerlei gebeurtenissen die aanleiding geven tot politiealarm, maar we moeten ons afvragen of hierbij geen zekere gradatie moet worden in acht genomen. Voor feiten als het doden van een politieagent moet een speciaal actieprogramma voorzien worden.

Voorts is er nood aan een beter communicatiesysteem. De 101-lijn is te vaak bezet, met als gevolg dat er kostbare minuten verloren gaan.

De minister verwijst naar een plan in Leuven dat erop gericht is carjackings en homejackings te voorkomen. Ik twijfel niet aan het bestaan van dergelijke plannen. De vraag is of ze concreet worden uitgevoerd. Het aantal carjackings en homejackings is de jongste tijd in de streek waarnaar ik heb verwezen, enorm toegenomen. Dit is in hoofdzaak te wijten aan het gebrek aan permanente politiecontrole. Niet enkel in onze politiezone, maar ook elders wordt er 's nachts te weinig gepatrouilleerd.

We moeten ons bezinnen over de uitvoering van de plannen. Het parket-generaal heeft nieuwe instructies gegeven om dit probleem aan te pakken. Ik hoop dat de maatregelen succes zullen hebben. De veiligheid van de burgers staat immers op het spel.

Ik dring erop aan dat de minister bijzondere aandacht aan dit probleem schenkt. Wij zullen elk initiatief steunen dat aan onze bezorgdheid tegemoetkomt.

M. Antoine Duquesne, ministre de l'Intérieur. - Je puis marquer mon accord avec tout ce que vient de dire M. Vandenberghe mais j'ajoute que l'on peut s'interroger sur la circulation des informations. On a, je crois, une fâcheuse tendance à s'installer rapidement dans le confort dépendant automatiquement des habitudes.

Nous aurions donc intérêt à profiter de la mise en oeuvre de la réforme des polices pour nous livrer à un examen critique des procédures en vigueur et réfléchir à la manière de les améliorer. Dans ce contexte, les suggestions de M. Vandenberghe seront étudiées avec soin. C'est la raison pour laquelle j'ai demandé un audit. Il convient de ne pas interpréter cette décision comme une manifestation de défiance car, en réalité, ma volonté est de fournir une assistance pour que chacun contribue à la modernisation des services, dans la perspective d'une efficacité accrue.

Nous disposerons prochainement, aux échelons local et national, de plans zonaux de sécurité qui établiront des priorités, désigneront des objectifs et affecteront des moyens. Ces plans seront régulièrement évalués et remis en question. Nous avons connu la période de l'élaboration de la structure, des arrêtés, des règlements, des statuts, des moyens. À présent, le moment est venu de réfléchir au service à la population, ainsi que je ne cesse de le répéter au commissaire général de la police fédérale. Je pourrais d'ailleurs tenir le même discours aux bourgmestres que je rencontre. Cela passe nécessairement par la modernisation des services et la volonté réaffirmée des acteurs de les faire fonctionner avec efficacité. J'ai, avec satisfaction, procédé à une revalorisation du statut du personnel. Désormais, nous sommes en droit de nous montrer plus exigeants. Il convient de concrétiser les décisions prises et, à cet égard, je suis bien décidé à aller jusqu'au bout. J'ai précisé au commissaire général que nous allions mesurer l'efficacité de la réforme et ses capacités à l'appliquer, en nous basant sur les statistiques criminelles. Les résultats doivent être tangibles. La police fédérale sera déchargée d'une série de missions alors que ses effectifs seront renforcés. Elle va, par conséquent, devoir s'atteler à la lutte contre la criminalité organisée, ainsi que le prévoit le premier plan national de sécurité, ce qui implique que la structure mise en place rende compte des services rendus par chaque policier pour atteindre les objectifs. Il ne suffira pas de dire que 23 agents, parmi les 10.000 que comptera la police fédérale, s'occupent spécialement de ce phénomène. L'ensemble des services policiers doit concourir à la réalisation des objectifs.

-Het incident is gesloten.