2-235/1 | 2-235/1 |
15 DECEMBER 1999
De opening te Seattle van de derde onderhandelingsronde van de Wereldhandelsorganisatie heeft bevestigd dat de burgermaatschappij zich op wereldvlak steeds scherper bewust begint te worden van de belangen die op het spel staan bij de liberalisering van de handel en de opening van de grenzen.
Deze wijzigingen doen grote vragen rijzen bij de toekomst van de Staten of van de organisaties van Staten, met name of ze nog wel voldoende soevereiniteit kunnen behouden over de wijze waarop ze de economische activiteiten op hun grondgebied denken te controleren.
Een van de grote problemen waarmee de regeringen af te rekenen hebben, is de moeilijkheid om met de klassieke rechtsinstrumenten vat te krijgen op de wisselende contouren van de economische actoren en op de vrijheid die deze laatste hebben om regeringen die regulerend wensen op te treden, voor te zijn en snel tot reorganisatie over te gaan. In die zin zijn degenen die ervoor pleiten dat de economische wereldruimte aan een democratische controle wordt onderworpen en op fundamentele rechten wordt gegrondvest, vaak de mening toegedaan dat de vrije concurrentie aanleiding geeft tot georganiseerde criminaliteit wanneer ze aan zichzelf overgelaten wordt.
Kapitaalbewegingen zijn wenselijk uit het oogpunt van de mundiale economische ontwikkeling, met name wanneer ze overeenstemmen met handelsbewegingen die gericht zijn op de economische en sociale ontwikkeling van de producerende landen. Maar de kapitaalmarkten zijn ook een oefenterrein voor minder scrupuleuze handelaars of financiers. Bij de huidige stand van de kennis en rekening houdend met de verdere ontwikkelingen in de mundialisering van de economie is het zeer moeilijk om zicht te krijgen op deze gedragingen.
Valutahandel die in zulke omstandigheden verloopt dat er een zuiver speculatief doel uit blijkt, bijvoorbeeld operaties die zich in enkele uren tijd voltrekken, zou nu al aan een minimumheffing onderworpen kunnen worden. Deze heffing zou zeer beperkt moeten zijn, zodat marktdeelnemers die deze operaties verrichten in ruil voor goederen of diensten, er geen hinder van ondervinden, terwijl de rendabiliteit van zuiver speculatieve operaties zoveel mogelijk aangetast wordt.
De eerste economist die dit idee theoretisch bestudeerd heeft, de Amerikaan James Tobin, spreekt van een « zandkorrel » in het mechanisme van de mundialisering van de financiële markten, met de bedoeling deze te beheersen en ontsporingen te voorkomen waardoor de muntstabiliteit van een land in enkele uren tijd ten prooi valt aan het spel van speculanten. Zijn werk heeft aanleiding gegeven tot een overvloedige literatuur terwijl ook andere toepassingen voorgesteld zijn zoals de « extra belasting » van Bernd Spahn.
Deze heffing is niet alleen interessant om de internationale financiële markten te beheersen en om de nationale valuta te beschermen. Ze kan ook aanzienlijke inkomsten opleveren gelet op de uiterst grote geldhoeveelheden die in deze handel omgaan. Deze inkomstenbron kan dan aangewend worden voor specifieke solidariteitsacties in domeinen die door de mundialisering van de economie en van de financiële markten getroffen worden, zoals de ontwikkelingssamenwerking of de strijd tegen armoede en analfabetisme.
Om te verhinderen dat activiteiten worden overgeheveld naar het buitenland, moet er terzake multilateraal overleg plaatshebben opdat België met dit initiatief niet alleen komt te staan. Om die reden bevelen wij aan over dit vraagstuk vooraf een studie te verrichten en het resultaat van deze denkoefening voor te stellen naar aanleiding van het Belgische voorzitterschap van de Intergouvernementele Conferentie en de ECOFIN-raad in 2001.
| Jacky MORAEL. Michiel MAERTENS. |
De Senaat,
Overwegende dat het noodzakelijk is de internationale financiële bewegingen op een of andere manier te matigen, hetgeen door een aantasting van de rendabiliteit een ontradend effect zou hebben op zuiver speculatieve operaties en op deviezentransacties op zeer korte termijn, zonder dat hieruit een bestraffing of een obstakel mag voortvloeien voor de kapitaalbewegingen die wenselijk zijn voor de ontwikkeling van de wereldeconomie, voor zover deze in overeenstemming is met de economische en sociale ontwikkeling van de nationale economieën;
Overwegende dat deze minimumheffing een vrij aanzienlijk inkomen kan opleveren, zonder dat deze last een ongewettigde inspanning zou vergen van de consumenten of de klassieke productiefactoren;
Overwegende dat de inkomsten uit deze heffing aangewend kunnen worden in solidariteitsoperaties voor ontwikkelingssamenwerking of voor de strijd tegen armoede en analfabetisme;
Vraagt de regering te bestuderen wat de optimale manier is om een minimumheffing op speculatieve deviezentransacties in te stellen en het resultaat van deze studie voor te stellen tijdens de Intergouvernementele Conferentie van 2001.
| Jacky MORAEL. Michiel MAERTENS. |