(Vervolg-Suite)

TOESPRAAK VAN DE HEER VERHOFSTADT,

ONDERVOORZITTER VAN DE SENAAT

ALLOCUTION DE M. VERHOFSTADT,

VICE-PRÉSIDENT DU SÉNAT

De voorzitter. ­ Mag ik ondervoorzitter Verhofstadt, uitnodigen om hulde te brengen aan de heer Swaelen.

De heer Verhofdstadt, ondervoorzitter. ­ Dames en heren, het is voor mij een eer hulde te mogen brengen aan de heer Frank Swaelen.

Voor Frank Swaelen is 1998 een bijzonder jaar, een jaar waarin hij niet alleen op 30 jaar parlementair mandaat, maar ook op 10 jaar voorzitterschap van de Senaat kan terugblikken.

Frank Swaelen is een rasechte sinjoor : geboren en getogen in de buurt van de Antwerpse Vogelenmarkt. Hij loopt er school aan het Sint-Lievenscollege en studeert nadien rechten aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Gedurende 10 jaar is hij secretaris-generaal van de Nationale Confederatie van Ouderverenigingen, gedurende 2 jaar voorzitter van de CVP-jongeren en gedurende nog eens 10 jaar algemeen politiek secretaris van de CVP.

In 1968 wordt hij volksvertegenwoordiger, in 1971 burgemeester van Hove, in 1980 minister van Landsverdediging, het jaar daarop voorzitter van de CVP en in 1988 voorzitter van de Senaat. In 1995 wordt hij door de Koning tot minister van Staat benoemd.

Dit overzicht zegt iets, maar lang niet alles over zijn politiek curriculum en niets, of zeer weinig, over de mens.

Het zegt ook niets over wat hijzelf ongetwijfeld als de belangrijkste fasen uit zijn leven zou bestempelen, namelijk zijn geboorte op 23 maart 1930, zijn huwelijk met Marie Gobin en ten slotte de geboorte van zijn drie kinderen en van zijn zeven kleinkinderen.

Liever dan zijn levenspad stap voor stap met u te bewandelen, wil ik proberen om aan de hand van een aantal sleutelwoorden de mens en de politicus te situeren.

Die sleutelwoorden zijn : onderwijs, gemeente, partij, parlement en wereld en, in een andere orde van grootte, ethische bewogenheid, plichtsbesef, loyaliteit, geduld en eenvoud.

Gedragen door de idealen van de Katholieke Studentenactie en daarin te Leuven gesterkt door het Universitas-gedachtegoed van Monseigneur Dondeyne komt Frank Swaelen terecht in wat men zijn uitverkoren arbeidsterrein zou kunnen noemen : de wereld van het onderwijs. Gedurende 10 jaar zal hij zijn beste krachten wijden aan de Nationale Confederatie van Ouderverenigingen. Als een soort verlengstuk van de « Guimardstraat » werkt hij mee aan de vrijwaring en de uitbouw van een degelijk christelijk onderwijsnet. Hij maakt de schoolstrijd mee, van zeer nabij zelfs, en is betrokken bij de sluiting van het schoolpact. Als lid van de schoolpactcommissie blijft hij trouwens gedurende 20 jaar op de toepassing ervan toezien.

Hij is de onderwijsspecialist van de CVP en groot is dan ook de verbazing wanneer hem in 1980 niet de portefeuille van Onderwijs, maar die van Landsverdediging wordt aangeboden.

Frank Swaelen is echter niet voor niets gedurende 10 jaar politiek secretaris van de CVP geweest; hij weet hoe moeilijk bepaalde evenwichten tot stand komen en zonder morren laat hij dan ook het onderwijsdepartement aan partijgenoot Coens over. Hij zal hem overigens loyaal met raad en daad bijstaan.

Daarmee is echter geen eind gekomen aan zijn belangstelling voor het onderwijs. Hij zal een rol blijven spelen in de samenwerking tussen de drie universitaire instellingen van Antwerpen en in de samensmelting van 13 Antwerpse hogescholen in de Karel de Grote Hogeschool, waarvan hij overigens voorzitter is.

Die continuïteit in zijn belangstelling en zijn handelen is evenzeer merkbaar op het gemeentelijk vlak. Hij wordt burgemeester van Hove in 1971 en zal het blijven tot in 1988, het jaar waarin hij tot voorzitter van de Senaat wordt verkozen. In 1973 wordt hij lid van de raad van bestuur van het Gemeentekrediet van België om er in 1986, voor een periode van acht jaar, voorzitter van te worden. In deze functie heeft hij geen geringe rol gespeeld bij het geven van een internationale dimensie aan het Gemeentekrediet, hetgeen de gemeenten overigens geen windeieren heeft gelegd. Als aandeelhouders van het Gemeentekrediet zijn ze immers de eerste die van de meerwaarde van de aandelen hebben kunnen genieten.

De karaktertrekken die aan Frank Swaelen algemeen mogen worden toegeschreven, zijn : vriendelijkheid, bedachtzaamheid en loyaliteit. Degenen die hem goed kennen, weten echter ook dat hij een doorzetter is wanneer het om de grond van zijn overtuiging gaat. « Suaviter in modo, fortiter in re » zou zijn lijfspreuk kunnen zijn.

Die karaktertrekken, waaraan ongetwijfeld zijn grote luisterbereidheid en zin voor dialoog moeten worden toegevoegd, zal hij ook ten dienste stellen van zijn partij en van het parlement, want de politiek, dat is zijn ware biotoop.

Met de CVP begint het al van in zijn studententijd. Hij wordt lid van de CVP-Jongeren, schrijft onder zijn eigen naam en onder een aantal schuilnamen het Tijdschrift der Jongeren vol en wordt in 1964 nationaal voorzitter van de CVP-Jongeren. In die functie speelt hij een cruciale rol op het Congres van Luik, dat een echte doorbraak betekende voor de jongeren in de CVP. Twee jaar later wordt hij algemeen politiek secretaris van de CVP, gedurende de eerste twee jaar nog van de unitaire CVP-PSC, nadien, na de gebeurtenissen van Leuven, van de CVP alleen.

Zijn carrière is in vele opzichten een getrouwe kopie van die van zijn vriend en voorbeeld Leo Tindemans, met wie hij gedurende vele jaren, samen met Hugo De Ridder, dagelijks de trein van Antwerpen naar Brussel nam, de fameuze trein van 8.05 uur, het laatste rijtuig. Ik ben er niet zo zeker van dat die trein vandaag nog op tijd vertrekt.

Net zoals Leo Tindemans wordt Frank Swaelen ook voorzitter van de CVP en feitelijk zijn opvolger.

Het is in die functie dat hij een doorbraak forceert in het overheidsmonopolie op het vlak van radio en televisie.

Het is eveneens onder zijn voorzitterschap dat de zogenaamde rakettenkwestie wordt beslecht. Hij bepleit een maximale kans om door onderhandelingen tot een wederzijdse afbouw te komen. Als dat niet mogelijk blijkt, kiest hij resoluut voor de NAVO-beslissing. In heel die moeilijke periode is hij nooit een havik, maar blijft hij steeds een man van de verzoening.

Na de val van de Berlijnse muur, het uiteenvallen van het Warschaupakt en de implosie van de Sovjet-Unie lijkt dat allemaal veraf en irreëel, maar in 1985 was de rakettenkwestie een existentieel gegeven, dat de partij electoraal zuur had kunnen opbreken. De vreugde om de gewonnen verkiezingen, later in dat jaar, is er voor partijvoorzitter Swaelen dan ook des te groter om. Jarenlang had hij overigens de regering gesteund in haar broodnodige economische en budgettaire herstelbeleid. Die standvastige houding werd uiteindelijk ook door de bevolking gewaardeerd. Het was Frank Swaelen's finest hour van zijn CVP-voorzitterschap dat, na het premierschap, in die tijd natuurlijk de moeilijkste functie was in de politiek.

De belangstelling voor de internationale politiek zit er bij Frank Swaelen al vroeg in, waarschijnlijk al van in zijn studententijd toen hij, zo wordt gezegd, geregeld met Le Monde onder de arm in de straten van Leuven was te zien.

Thans is dat de International Herald Tribune geworden, evenzeer garant voor degelijke informatie over wat er in de wereld gebeurt.

Als senaatsvoorzitter zal hij geregeld verwijzen naar de bijzondere taak die voor de Hoge Vergadering in buitenlandse aangelegenheden is weggelegd. De volle maat van zijn engagement in het internationale gebeuren zal hij echter pas kunnen geven in de parlementaire assemblee van de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa. Eerst als leider van de Belgische delegatie, nadien als rapporteur en vervolgens als voorzitter van de politieke commissie en uiteindelijk als voorzitter van de assemblee zelf heeft Frank Swaelen in grote mate het beleid van deze nieuwe internationale assemblee bepaald.

Getrouw zijn intieme overtuiging dat je, wat je doen moet, ook goed moet doen, is Frank Swaelen ook bereid de nodige tijd en energie voor OVSE-zendingen uit te trekken.

Zo aanvaardt hij een zending naar Kosovo en probeert hij, in moeizame onderhandelingen met Milosevic en de Servische regering, om opnieuw een lange-termijnaanwezigheid van OVSE-waarnemers in Kosovo, Vojvodina en Sandjak te doen aanvaarden, in ruil voor een niet-officiële terugkeer van Joegoslavië in de OVSE-Assemblee.

Die poging loopt dood op de onverzettelijkheid van de Servische leider, maar toont niettemin aan dat Frank Swaelen over een behoorlijke dosis creativiteit in internationale zaken beschikt.

En dan is er, uiteraard, ook Frank Swaelen als voorzitter van de Senaat.

Alleen al wat de duur van zijn mandaat betreft, behoort hij tot het selecte clubje van voorzitters die tien jaar of langer het voorzittersambt hebben bekleed. Door zijn manier van optreden, zijn stijl en zijn persoonlijkheid, kan hij enkel met de grootsten uit de geschiedenis van de Senaat, zoals de onvergetelijke Paul Struye, worden vergeleken.

Frank Swaelen heeft loyaal en met veel overtuiging de nieuwe Senaat op gang helpen trekken. De Senaat is onder zijn voorzitterschap uitgegroeid tot het democratische parlementaire lichaam in ons land waar de grote maatschappelijke debatten worden gevoerd waar het de internationale en vooral de justitiële vraagstukken betreft, in die mate zelfs dat blijkbaar iedereen er nu deel van wil uitmaken. Frank Swaelen heeft dat verwezenlijkt in de hem kenmerkende stijl : kalm, bedaard, met veel geduld ruimte gevend aan wie daar nood aan heeft, maar ook met de nodige beslissingskracht, zoals hij onlangs nog bewees tijdens zijn voorzitterschap in de commissie-Rwanda.

Wordt van zijn geduld en van zijn inschikkelijkheid misbruik gemaakt, dan roept hij de schuldige op vriendelijke, doch vastberaden wijze tot de orde.

Vriendelijkheid, wij zegden het al, is een van de hoofdeigenschappen die aan Frank Swaelen gemeenzaam worden toegeschreven. Maar eigenlijk is die vriendelijkheid de uiting van een meer fundamentele filosofische en politieke houding. Frank Swaelen is essentieel een man van de dialoog.

In de loop van de jaren en met een natuurlijke aanleg is Frank Swaelen de belichaming van de Senaat geworden.

Frank Swaelen, uw kwaliteiten, uw inzet en uw volharding zijn voor de Senaat steeds een grote troef en voor ons allen een bron van vriendschap en van een in de politiek al te zeldzame aangename, collegiale samenwerking geweest. Politiek wordt vaak ­ en veelal niet ten onrechte ­ beschreven als een harde, kille wereld. Wij kunnen getuigen dat dit hier in dit Huis onder uw leiding anders is. Wij zijn u daarvoor oprecht dankbaar. (Zeer levendig applaus.)

De heer Verhofstadt, ondervoorzitter,

geeft de heer Swaelen de accolade