1-522/1 | 1-522/1 |
14 JANUARI 1997
Wegens zijn isolerende en brandwerende eigenschappen werd asbest nog niet zolang geleden als een uitzonderlijk product voorgesteld. De meeste grote asbestproducenten blijven vandaag trouwens nog altijd bij die voorstelling van zaken.
Welnu, asbest doodt en dat dit altijd zo geweest is, werd begin deze eeuw door de Britten aangetoond en tegen het einde van de jaren 50 door de Fransen bevestigd, terwijl een en ander in 1968 door de Amerikaanse wetenschapper Sililov theoretisch onderbouwd werd.
Asbest is niet alleen verantwoordelijk voor asbestose, een soort longfibrose die te vergelijken is met stoflong bij mijnwerkers, maar kan ook longkanker veroorzaken, meer bepaald het geduchte mesothelioom of borstvlieskanker waarvan het aantal gevallen fors toeneemt en de afloop nog altijd gegarandeerd fataal is.
De gevaren waren dus bekend, maar dat heeft het industriële imperium dat zich rond asbest gevormd heeft niet belet om mettertijd een indrukwekkende reeks producten te ontwikkelen waarin asbest verwerkt is. Zo wordt asbest gebruikt bij de vervaardiging van meer dan 3 000 producten.
Het betreft hier met name de in 1901 marktrijp gemaakte materialen in asbestcement. Wegens hun merkwaardige isolerende eigenschappen, hun groot weerstandsvermogen zowel tegen trek als tegen samendrukking en hun beperkt gewicht zijn producten in asbestcement van toen af steeds meer in zwang gekomen. Rond de eeuwwisseling begon men overigens ook op industriële schaal textielproducten op basis van asbest te vervaardigen. Daarop volgden geleidelijk duizenden andere toepassingen in de bouwnijverheid, de scheepsbouw, de textielindustrie, de automobielindustrie, de fabricage van gereedschapsmachines, goederenbehandelingsmaterieel en hijstoestellen, plastic, karton, de voedingsnijverheid en de farmaceutische industrie.
Ondanks die risico's gingen de mijnwerkers door met miljoenen tonnen asbest te delven in de mijnen van Zuid-Amerika, Canada of Rusland en bleven arbeiders (vrijwel altijd zonder passende bescherming) asbesthoudende producten vervaardigen, bleven bedienden en leerlingen zich ophouden in besmette lokalen, hebben mensen die in de onmiddellijke omgeving van asbestontginningen leven de schadelijke gevolgen ervan ondergaan en hebben particulieren het dodelijk product geregeld in handen gehad.
In 1990 hebben de drie Belgische ondernemingen die asbestcement vervaardigen samen 24 700 ton asbest verbruikt, dat is 95 % van de totale invoer.
Naar schatting 3 500 kantoorgebouwen zouden ermee volgestopt zitten om nog niet te spreken van een groot aantal scholen, ziekenhuizen, stations, schouwburgen, bioscopen en allerhande particuliere bedrijven.
Hoewel sinds 1978 een aantal besluiten is genomen om de werknemers minder gevaar te doen lopen, wordt nog altijd niets ondernomen om verlaten ontginningssites te saneren, wordt links en rechts en zonder enige noemenswaardige controle asbestafval gedumpt, werken duizenden mensen in (sanitair) verdachte lokalen en blijven bedrijven (die soms al jaren dicht zijn) hun contingent doden en zieken « produceren ». In bepaalde vakgroepen zal het aantal slachtoffers naar verwachting aanzienlijk blijven stijgen tot in 2020, aangezien er na de blootstelling aan het gevaar 20, 30 en zelfs 40 jaar overheen gaan eer de voornaamste aandoeningen acuut worden.
Al die ellende zou kunnen worden voorkomen mocht men voor asbest alternatieven gaan gebruiken en die zijn er. Al in de jaren 50 hebben de producenten vervangingsproducten ontwikkeld, maar die worden alleen gebruikt als het wettelijk niet anders kan.
De overheid die het gebruik van asbest nu nog toestaat, steunt dus een volkomen onverantwoordelijk systeem en de dodelijke slachtoffers neemt ze er maar bij.
De Belgische wetgever erkent sinds vrijwel 20 jaar dat asbest gevaarlijk is voor de gezondheid. Een koninklijk besluit uit 1978 verbiedt immers tal van toepassingen ervan op de werkplaatsen. Na die eerste regelgeving kwamen er nog andere, met name die inzake de concentratie van asbest in de lucht op de werkplaatsen (1986), de etikettering van producten die asbest bevatten (1986), de verplichting voor de werkgever om een inventaris op te maken van het asbest dat op de werkplaatsen aangetroffen wordt (1991). Nog andere teksten leggen normen op betreffende de uitstoot van asbestdeeltjes, verbieden het gebruik van de gevaarlijkste asbestsoorten (de amfibolen) of beperken het gebruik van chrysotiel.
De weg die door die op Europees of Belgisch vlak genomen wettelijke maatregelen ingeslagen werd, leidt duidelijk naar een totaal verbod op de productie van asbest. In plaats van te zitten treuren over de gevolgen zou men beter de bron droogleggen.
Die redenering heeft verscheidene Europese landen reeds doen besluiten de productie en/of het gebruik van asbest te verbieden :
Duitsland keurde in 1991 een decreet goed dat tegen 1994 de import, de productie en het gebruik van asbest verbiedt;
Italië verbiedt in 1996 het gebruik van asbest;
in Zwitserland mag sedert januari 1995 geen asbest meer worden gebruikt;
Nederland verbiedt sedert 1993 het gebruik en de invoer van asbest;
Frankrijk heeft besloten om met ingang van 1 januari 1997 een totaal verbod op te leggen op de vervaardiging, de invoer en de verkoop van producten waarin asbest verwerkt is.
Die buitenlandse wetgevingen gedogen tijdelijke uitzonderingen als het gaat om toepassingen waarvoor nog geen vervangingsproducten bestaan.
Wij hebben daarom besloten een soortgelijk wetsvoorstel bij het federale parlement in te dienen.
Het wetsvoorstel voorziet in hoofdzaak in het verbod op iedere commercialisering en op ieder gebruik van asbest. Er komt wel een restrictieve uitzonderingsregeling voor de gevallen (die nog wetenschappelijk moeten worden vastgesteld) waarin geen vervangingsproducten met een vergelijkbare doeltref- fendheid ter beschikking staan. Het wetsvoorstel voorziet ook in maatregelen inzake toezicht en controle en in de voor de toepassing ervan noodzakelijke straffen.
Artikel 2
De gekozen definitie van het begrip asbest is ruim opgevat. Ze slaat op alle draadvormige silicaten die gewoonlijk met de benaming asbest worden aangeduid.
Het begrip « gebruik » slaat op iedere toepassing van asbest bij de bestaande technische en industriële bewerkingen.
Artikel 3
Dit artikel formuleert het principiële verbod waar dit wetsvoorstel met name naar streeft. Ter voorkoming van allerlei moeilijkheden ten aanzien van de betrokken handels- en industriesectoren, wordt voor de inwerkingtreding van deze bepaling een termijn van zes maanden gesteld.
Artikel 4
Artikel 4 is de tegenhanger van artikel 3 wat de in- en uitvoer van asbest betreft.
Artikel 5
Artikel 5 voorziet in een afwijkende regeling voor het gebruik van asbest op het grondgebied van het Rijk.
Voor zover is aangetoond dat producten ter vervanging van asbest ontbreken en op eensluidend advies van de Hoge gezondheidsraad kan gedurende maximum 2 jaar een specifiek gebruik van asbest of asbestverbindingen worden toegestaan.
Die toestemming is dus onderworpen aan verscheidene cumulatieve voorwaarden :
Ze is altijd tijdelijk en kan slechts verleend worden voor een bepaalde tijdsspanne, met name voor een duur van twee jaar te rekenen van de inwerkingtreding van de wet.
Ze is beperkt tot asbestproducten of tot de specifieke gebruiksvormen ervan.
Ze moet worden onderworpen aan het eensluidend advies van de Hoge gezondheidsraad.
Er moet wetenschappelijk aangetoond worden dat voor een bepaald gebruik van asbest geen vervangingsproduct met een vergelijkbare doeltreffendheid voorhanden is. Hierbij zij opgemerkt dat hier wel degelijk een vergelijkbare en niet een volkomen gelijke doeltreffendheid bedoeld wordt, voor zover iedere stof haar eigen kenmerken heeft die moeilijk op precies dezelfde wijze door vervangingsproducten kunnen worden overgenomen. Voorts zij aangestipt dat bij de vaststelling van het bestaan van vervangingsproducten met vergelijkbare doeltreffendheid geen economische criteria gehanteerd mogen worden.
Bovendien is de Koning gemachtigd om de procedure vast te stellen waarbij toestemming verleend wordt om asbest of asbestverbindingen te gebruiken en dat geldt ook voor de voorwaarden waaronder een en ander toegestaan wordt.
Artikel 6
Dit artikel machtigt de Koning om de met toezicht- en controletaken belaste ambtenaren aan te wijzen.
Artikelen 7 tot 11
Deze artikelen stellen de bevoegdheden vast van de met de controle en het toezicht belaste ambtenaren en beambten bij de uitoefening van hun opdracht.
Artikel 10 stelt een maatregel vast inzake verbeurdverklaring van de producten als gevolg van het onrechtmatig gebruik van asbest.
Artikel 11 omschrijft de bevoegdheden van de ambtenaren en beambten die met het nemen van veiligheidsmaatregelen en met de controle daarop belast zijn.
Artikel 12 tot 14
Deze artikelen omschrijven de diverse straffen die bij overtreding van de bepalingen van dit wetsvoorstel van toepassing kunnen zijn.
Zij geven uitsluitsel over de aard van de straffen, preciseren de burgerrechtelijke aansprakelijkheid van de werkgever en omschrijven de maatregelen die door de rechter op het stuk van preventie en schadevergoeding bevolen kunnen worden.
Artikel 15
De bepalingen van deze wet worden samengevoegd met de andere wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen met betrekking tot asbest en met name met de bestaande bepalingen betreffende de bescherming van de werknemers.
| José DARAS. |
Artikel 1
Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.
Art. 2
Voor de toepassing van deze wet wordt verstaan onder :
1º « asbest » : de volgende draadvormige silicaten :
a) actinoliet;
b) amosiet (bruin asbest);
c) anthofylliet;
d) chrysotiel (wit asbest);
e) crocidoliet (blauw asbest);
f) tremoliet.
2º « asbestverbindingen » : de producten en bereidingen die een of meer van de in het 1º bedoelde draadvormige silicaten bevatten;
3º « gebruik » :
a) de fabricage en de industriële afwerking van asbesthoudende producten;
b) elke verrichting waarbij asbest wordt toegevoegd voor de totstandbrenging van werken;
c) elke verrichting die het gebruik van asbest vergt bij de behandeling van producten of materialen.
Art. 3
De verwerking, de verpakking, het vervoer, de opslag, het in de handel brengen en het gebruik van asbest en asbestverbindingen zijn verboden binnen zes maanden te rekenen van de inwerkingtreding van deze wet.
Art. 4
De in- en uitvoer van asbest en asbestverbindingen zijn verboden binnen zes maanden te rekenen van de inwerkingtreding van deze wet.
Art. 5
In afwijking van de artikelen 3 en 4 kan de Koning de invoer, de verwerking, de verpakking, het vervoer, de opslag, het in de handel brengen en het gebruik van asbest op eensluidend advies van de Hoge gezondheidsraad toestaan voor een periode van maximum 2 jaar die ingaat bij de inwerkingtreding van deze wet en voor zover, voor een bepaald gebruik, de afwezigheid van asbestvervangende producten met een vergelijkbare doeltreffendheid wordt aangetoond.
De Koning bepaalt de nadere regels voor de machtigingsprocedure, met inbegrip van de aard van de vereiste wetenschappelijke proeven. Hij is gemachtigd de kenmerken te bepalen waaraan het gebruik van asbest of asbestverbindingen moet voldoen.
Art. 6
Onverminderd de bevoegdheden van de officieren van gerechtelijke politie, zien de ambtenaren en beambten die de Koning aanwijst, toe op de toepassing van deze wet en haar uitvoeringsbesluiten.
Zij zijn gemachtigd de overtredingen van deze wet en haar uitvoeringsbesluiten op te sporen en vast te stellen in processen-verbaal die bewijs opleveren tot bewijs van het tegendeel. Binnen vijftien werkdagen volgend op de vaststelling wordt aan de overtreder een afschrift van het proces-verbaal gezonden.
Art. 7
Bij de uitoefening van hun taak mogen de door de Koning aangewezen ambtenaren en beambten alle plaatsen betreden waar asbest kan zijn gefabriceerd, verwerkt, verpakt, opgeslagen en gebruikt, behalve indien die plaatsen een woning zijn in de zin van artikel 15 van de Grondwet.
Art. 8
Bij de uitoefening van hun taak mogen de door de Koning aangewezen ambtenaren en beambten alle onderzoeken, controles en opsporingen verrichten en alle inlichtingen inwinnen die ze nodig achten om na te gaan of de bepalingen van deze wet en haar uitvoeringsbesluiten werden in acht genomen en met name :
1º eenieder ondervragen over alle feiten waarvan de kennisneming dienstig is voor de uitoefening van de controle;
2º alle bescheiden, stukken of titels die dienstig zijn voor de uitoefening van hun taak opsporen, zich ter plaatse laten overleggen en er inzage van nemen, er een afschrift van nemen of ze meenemen tegen ontvangstbewijs;
3º kosteloos monsters nemen van stoffen en die te laten ontleden in een laboratorium dat daartoe is erkend volgens door de Koning vastgestelde regels.
De Koning kan de regels vaststellen voor de monsterneming alsmede de analysemethoden die moeten worden toegepast. Hij bepaalt de voorwaarden waaronder de laboratoria voor de uitvoering van die analyses worden erkend en stelt er de tarieven van vast.
De kosten van de analyses die nodig zijn voor de vaststelling van de overtredingen van deze wet en haar uitvoeringsbesluiten zijn ten laste van de veroordeelde.
Art. 9
Bij de uitoefening van hun taak kunnen de ambtenaren en beambten de bijstand van de openbare macht vorderen.
Art. 10
Het asbest, de asbestverbindingen alsmede de technische middelen voor de fabricage, de verwerking, de verpakking en het vervoer die gediend hebben om de door deze wet bestrafte overtredingen te begaan, kunnen in beslag worden genomen, ook al behoren ze niet toe aan de overtreder.
Art. 11
Dezelfde ambtenaren en beambten kunnen alle dringende maatregelen nemen die gelet op de omstandigheden nodig zijn in geval er onmiddellijk gevaar dreigt voor de gezondheid of het milieu.
Art. 12
Met gevangenisstraf van zes maanden tot vijf jaar en met geldboete van duizend frank tot een miljoen frank of met een van die straffen alleen wordt gestraft :
1º hij die de voorschriften bepaald door of met toepassing van de artikelen 3, 4 of 5 van deze wet overtreedt;
2º hij die zich verzet tegen de opsporingen, inspecties, inbeslagnemingen, monsternemingen of tegen het verzoek om inlichtingen dat door de in artikel 6 van deze wet bedoelde ambtenaren en beambten wordt gedaan;
3º hij die opzettelijk onjuiste inlichtingen of bescheiden meedeelt, terwijl hij door of krachtens deze wet tot mededeling ervan gehouden is.
Art. 13
De rechtspersonen en de natuurlijke personen zijn burgerrechtelijk en hoofdelijk aansprakelijk voor de geldboetes en kosten die voortvloeien uit de veroordelingen die tegen hun aangestelden of bestuurders, zaakvoerders of vereffenaars worden uitgesproken.
De werkgever is burgerrechtelijk aansprakelijk voor de betaling van de geldboetes en kosten waartoe zijn aangestelden of lastgevers worden veroordeeld, alsmede voor de betaling van de gerechtskosten.
Art. 14
§ 1. In geval van overtreding van de artikelen 3, 4 of 5, kan de rechter naast de straffen bepaald in artikel 12 :
1º de overtreder veroordelen tot de uitvoering van preventieve maatregelen;
2º op verzoek van de Koning of Zijn gemachtigde, bevelen dat het asbest en de asbestverbindingen op kosten van de veroordeelde worden verwijderd door de persoon of personen die de Koning aanwijst;
3º de tijdelijke of definitieve sluiting bevelen van de bedrijven waar de overtredingen werden begaan.
In de gevallen bedoeld in het 1º en 2º beveelt de rechter dat de veroordeelde binnen acht dagen na het vonnis, ten voordele van de Koning en bij de Deposito- en Consignatiekas, een borgsom in consignatie geeft waarvan het bedrag gelijk is aan de geraamde kosten van de bevolen maatregelen.
§ 2. Hij die, nadat hij tot de in paragraaf 1, 1º en 2º, bedoelde maatregelen werd veroordeeld, niet binnen de voorgeschreven termijn aan de door het vonnis opgelegde verplichtingen voldoet, kan worden gestraft met gevangenisstraf van zes maanden tot vijf jaar en met geldboete van 1 000 frank tot 500 000 frank of met een van deze straffen alleen.
Ingeval niet aan de door het vonnis opgelegde verplichtingen wordt voldaan, zorgt de Koning of Zijn gemachtigde voor de tenuitvoerlegging ervan en verhaalt Hij de kosten op de veroordeelde.
Met het oog op de tenuitvoerlegging van de in paragraaf 1 bedoelde maatregelen staat de Koning of Zijn gemachtigde de storting toe van de geconsigneerde borgsom tot het passende beloop.
Art. 15
Deze wet treedt in werking op de dag waarop ze in het Belgisch Staatsblad wordt bekendgemaakt.
| José DARAS. Vera DUA. |