Tweetalige printerversie Eentalige printerversie

Schriftelijke vraag nr. 8-295

van Nadia El Yousfi (PS) d.d. 8 september 2025

aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding

Rusthuizen - Gebruik van antidepressiva en antipsychotica - Vermindering - Geestelijke gezondheid van ouderen - Eerstelijns psychologische zorg - Toegang - Behandeling zonder geneesmiddelen - Verbruik van psychotrope stoffen - Follow-up

psychotropicum
geestelijke gezondheid
zorg voor ouderen
sociale voorzieningen

Chronologie

8/9/2025Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 9/10/2025)

Vraag nr. 8-295 d.d. 8 september 2025 : (Vraag gesteld in het Frans)

Deze zomer bleek uit cijfers van een onderzoek van de Onafhankelijke Ziekenfondsen dat 49,5% van de bewoners van rust- en verzorgingstehuizen regelmatig antidepressiva gebruikt en 23% antipsychotica.

Dit bewijst dat de situatie de afgelopen jaren nauwelijks is veranderd.

Hoewel medicijnen in bepaalde klinische situaties een gerichte en noodzakelijke rol kunnen spelen, is overmatig of langdurig gebruik ervan niet zonder risico's: verslaving, bijwerkingen, interactie met andere medicijnen, om nog maar te zwijgen van het feit dat ze niet altijd de diepere oorzaken van psychisch lijden aanpakken.

Pascale Nachtergaele, directrice van het rusthuis «L'Olivier» (Ukkel), vertelde in juli 2025 aan de RTBF dat vooral de overgang van thuis naar het rusthuis bij ouderen depressies of gedragsveranderingen kan veroorzaken. Ze zei: «Het is een grote stap in het leven. Vaak komt het doordat men een klein probleem heeft gehad en daardoor wat meer de negatieve effecten van het ouder worden ondervindt. De persoon moet het accepteren, het is niet altijd een keuze (...). Al deze factoren spelen een rol bij het gebruik van psychotrope middelen.»

Toch bestaan er oplossingen om het gebruik van psychotrope middelen te verminderen en de geestelijke gezondheid van ouderen te verbeteren:

– consultaties met een psychiater in het rusthuis zelf ;

– betrokkenheid bij de activiteiten en het leven in het rusthuis om sociale banden te smeden;

– een activiteitenprogramma dat regelmatig verandert, zodat elke bewoner een van zijn passies kan uitleven en kan delen met de andere bewoners ;

– enz.

1) Welke maatregelen plant de federale regering voor 2025 en tegen 2030 om dit massale gebruik van psychotrope middelen bij ouderen terug te dringen en de geestelijke gezondheid van ouderen in instellingen te verbeteren?

2) Welke specifieke maatregelen zullen worden genomen om de toegang van bewoners van rusthuizen tot eerstelijns psychologische zorg te bevorderen?

3) Overweegt de federale regering om, samen met de deelstaten, een interdisciplinaire evaluatie van het voorschrijven van psychotrope geneesmiddelen in rusthuizen systematisch in te voeren, met name door middel van overleg tussen artsen en apothekers?

4) Wat zijn de plannen van de federale regering, in samenwerking met de deelstaten, met betrekking tot de uitbreiding van niet-medicamenteuze behandelingen, zoals groepstherapieën, cognitieve stimulatie of geďntegreerde welzijnsprogramma's in instellingen?

5) Zal de aangekondigde oprichting van een werkgroep «geestelijke gezondheid» een specifiek onderdeel omvatten dat gewijd is aan ouderen die in een rusthuis verblijven?

6) Is België van plan om tegen 2030 een regelmatig en transparant nationaal toezicht in te voeren op het gebruik van psychotrope geneesmiddelen in residentiële instellingen, met indicatoren per Gewest en per type instelling?

Dit is overduidelijk een transversale aangelegenheid, waarvoor de Senaat bevoegd is. De deelstaten zijn immers verantwoordelijk voor gezondheidsbevordering en preventie, en volksgezondheid is een federale bevoegdheid.