Schriftelijke vraag nr. 8-204

van Nadia El Yousfi (PS) d.d. 16 mei 2025

aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding

Infectie met papillomavirus (HPV) - Vaccinatiegraad - Baarmoederhalskanker - Uitroeiing - Bewustmakingscampagnes

kanker
voorkoming van ziekten
vaccinatie
gynaecologie
gezondheidsbeleid

Chronologie

Vraag nr. 8-204 d.d. 16 mei 2025 : (Vraag gesteld in het Frans)

Op maandag 14 april 2025 kondigde de Deense Liga voor kankerbestrijding aan dat Denemarken baarmoederhalskanker in 2040 zou moeten hebben uitgeroeid, dankzij de toetreding tot het HPV-vaccinatieprogramma en de screeningscampagnes.

Denemarken heeft een vaccinatiegraad tegen het papillomavirus (HPV), de belangrijkste oorzaak van de ziekte, van 89% voor jongens en meisjes van twaalf jaar voor de eerste van twee doses van het vaccin. Dit is net onder de doelstelling van 90%.

In 2024 onthulde het onderzoek van het vaccinatieprogramma van de Franse Gemeenschap de cijfers aangaande de vaccinatiegraad tegen HPV bij leerlingen in het tweede jaar van het middelbaar onderwijs. De dekking voor de eerste en tweede dosis is bij meisjes respectievelijk 63,6% en 55,1%. Bij de jongens gaat het om 55,8% en 49,5% (cijfers van het Office de la naissance et de l'enfance - ONE).

Het HPV-virus kan verschillende vormen aannemen. Het is een seksueel overdraagbare aandoening die infecties veroorzaakt aan de geslachtsorganen en de anus. Het kan ook infecties in de mond en keelholte veroorzaken. Bijna 80% van de bevolking wordt er in de loop van zijn leven mee besmet.

Vaccinatie tegen het humaan papillomavirus (HPV) is een cruciaal middel om baarmoederhalskanker en andere vormen van kanker (keel, penis, anus, enz.) te voorkomen. De vaccinatiegraad in ons land ligt echter nog steeds onder de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om deze kankers op middellange termijn te elimineren.

1) Heeft de federale regering, in overleg met de deelstaten, contact opgenomen met Denemarken om de succesvolle bewustmakings- en vaccinatiecampagnes te bespreken?

2) Heeft de federale overheid geactualiseerde nationale cijfers voor 2025?

3) Welke maatregelen zal de regering samen met de deelstaten nemen om jongeren en hun ouders bewust te maken van het belang van vaccinatie tegen HPV?

4) Hoe kan vaccinatie worden uitgebreid en populairder worden gemaakt bij jongens en jonge mannen die nog niet gevaccineerd zijn?

5) Hoe zorgen we voor een gelijke vaccinatiegraad in alle Gewesten van ons land?

6) Denemarken streeft naar een voldoende vaccinatiegraad tegen 2040 (90%). Wat is de doelstelling van België op dit gebied?

Deze schriftelijke vraag valt vanwege haar transversale aard onder de bevoegdheid van de Senaat. Volksgezondheid is een federale aangelegenheid en de deelstaten zijn bevoegd voor preventie.

Antwoord ontvangen op 19 juni 2025 :

1) Deze vraag behoort tot de bevoegdheden van de Gewesten en Gemeenschappen.

2) In België wordt de vaccinatiegraad opgevolgd via regelmatige vaccinatiegraadstudies georganiseerd en gefinancierd door de Gemeenschappen of de Gewesten. Deze vaccinatiegraadstudies vinden ongeveer elke drie à vier jaar plaats. Frequentie en methode worden door de bevoegde Gemeenschappen of de Gewesten bepaald, waardoor de vaccinatiegraadstudies niet altijd in hetzelfde kalenderjaar plaatsvinden.

Een schatting van de nationale vaccinatiegraad in België wordt jaarlijks berekend door de Dienst epidemiologie van infectieziekten bij Sciensano (1), op basis van de meest recente vaccinatiegraadstudies in de verschillende Gemeenschappen en Gewesten. Voor de berekening bij adolescenten worden gewestelijke cijfers voor de leeftijdsgroep van tien tot veertien jaar gebruikt.

Vaccinatie tegen human papillomavirus (HPV) wordt in België aanbevolen rond de leeftijd van elf-dertien jaar en werd in 2019 uitgebreid naar jongens. Vaccinatie tegen HPV wordt kosteloos aangeboden aan meisjes en jongens binnen het georganiseerde vaccinatieprogramma van de Gemeenschappen (vaak aangeduid als de «georganiseerde vaccinatie»); in het eerste jaar van het secundair onderwijs in de Vlaamse Gemeenschap en in het tweede jaar van het secundair onderwijs in de Franse Gemeenschap (Federatie Wallonië-Brussel (FWB)). Voor elk programma wordt aanbevolen de tweede dosis zes maanden na de eerste toe te dienen. In lijn met de betreffende Gemeenschappen zijn er ook opties voor inhaalvaccinatie beschikbaar (in Vlaanderen: tot vijftien jaar (derde jaar secundair onderwijs); in de FWB: tot achttien jaar (inbegrepen) voor tieners geboren vanaf 2006).

Opportunistisch HPV-vaccinatie is ook mogelijk en wordt gedeeltelijk vergoed voor meisjes van twaalf tot achttien jaar (inbegrepen) en sinds augustus 2022 ook voor jongens van twaalf tot achttien jaar, door het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV).

Gegevens over HPV-vaccinatie worden verzameld aan de hand van schattingen op basis van enquêtes in het Vlaamse Gewest en de FWB.

Vaccinatiegraad per Gewest:

Methode:

Voor de studie van de vaccinatiegraad bij adolescenten wordt in Wallonië en Brussel een andere methode gebruikt dan in Vlaanderen.

In Vlaanderen worden vaccinatiegraadstudies uitgevoerd door middel van een steekproef uit de algemene bevolking, waarbij vaccinatiegegevens van elk kind of adolescent worden verzameld via ouders en aangevuld met gegevens uit Vaccinnet, centra voor leerlingenbegeleiding (CLB) en de behandelende arts.

In Brussel en Wallonië vinden jaarlijks vaccinatiegraadstudies plaats door middel van een steekproef genomen uit leerlingen in Franstalige scholen, volgens een vierjaarlijkse cyclus. De vaccinatiegegevens worden direct opgevraagd bij de schoolgezondheidsdiensten, SPSE (diensten voor gezondheidspromotie op school), CPMS-WBE (medisch-psycho-sociale centra van het onderwijsnetwerk Wallonië-Brussel), of allebei. Sinds 2018-2019 worden deze studies rechtstreeks uitgevoerd door de FWB, en sinds het schooljaar 2020-2021 worden gegevens van schoolgezondheidsdiensten alleen nog aangevuld met e-vax, zonder contact met artsen of ouders. Voor het HPV vaccin vonden de laatste studies plaats in het tweede middelbaar in 2012-2013 (2), in 2016-2017 (3), in 2019-2020 (4) en in 2022-2023 (5). Deze vaccinatiegraadstudies bevragen scholen die onder de bevoegdheid van de FWB vallen. Er worden geen gegevens opgevraagd uit de Europese scholen, de internationale scholen, de Nederlandstalige scholen in Brussel en de Duitstalige scholen. Een andere belangrijke beperking is het aantal kinderen waarvan de vaccinatiestatus onbekend is.

Resultaten voor de vaccinatiegraad voor volledige vaccinatie tegen HPV zijn beschikbaar in de drie gewesten (2-8) en worden weergegeven in tabel 2.

Tabel 2: Vaccinatiegraad bij adolescenten voor HPV voor meisjes en jongens (dosis 1 en complete vaccinatie), per Gewest en op basis van de vaccinatiegraad studies uitgevoerd tussen 2012 en 2023, België.

Bron: vaccinatiegraad studies gerealiseerd door de bevoegde Gemeenschappen of Gewesten, gecompileerd door Sciensano.

(*) HPV-vaccinatie bij jongens werd gestart in september 2019 (schooljaar 2019-2020).

(**) HPV2 = complete vaccinatie = HPV laatste dosis (twee of drie dosissen afhankelijk van type vaccin).

Wat betreft opportunistische vaccinatie, zijn terugbetalingsgegevens van HPV vaccins beschikbaar van het RIZIV en het IMA (Intermutualistisch Agentschap).

3) Deze vraag behoort tot de bevoegdheden van de Gewesten en Gemeenschappen.

4) Deze vraag behoort tot de bevoegdheden van de Gewesten en Gemeenschappen.

5) Deze vraag behoort tot de bevoegdheden van de Gewesten en Gemeenschappen.

6) Deze vraag behoort tot de bevoegdheden van de Gewesten en Gemeenschappen.

(1) Grammens T., Cornelissen L., Jaarrapport VPD 2021, Vaccinatiegraad, Brussel, Sciensano; 2021, https://www.sciensano.be/sites/default/files/vaccine_coverage_2020-21_nl_final.pdf.

(2) Vermeeren A., Miermans M., Swennen B., Évolution de 2008 à 2013 des couvertures vaccinales des enfants et jeunes en âge scolaire en Fédération Wallonie-Bruxelles, Brussel, Provac, ULB, september 2014, report nr. D/2014/10.134/11.

(3) Vermeeren A., Goffin F., Statistiques de couverture vaccinale en 2ème secondaire en Fédération Wallonie-Bruxelles en 2016-2017. Rapport, Brussel, Provac, ULB, 2017.

(4) Panichelli F., Sarr K., Brasseur C., Résumé de l’enquête de couverture vaccinale 2019-2020. La vaccination contre le papillomavirus humain (HPV) chez les élèves de 2ème secondaire dans l’enseignement de la Fédération Wallonie-Bruxelles, Brussel, FWB et ONE, februari 2022, https://www.ccref.org/e-vax/ResumeEnqueteCouvertureVaccinale_PSE_2019-2020.pdf.

(5) Brasseur C., Sarr K., La vaccination contre le papillomavirus humain (HPV) chez les élèves de 2ème secondaire dans l’enseignement de la Fédération Wallonie-Bruxelles, Brussel, ONE, 2024.

(6) Van Damme P., Theeten H., Braeckman T., Lernout T., Hens N., Hoppenbrouwers K., et al., Studie van de vaccinatiegraad bij jonge kinderen en adolescenten in Vlaanderen in 2012, Centrum voor de evaluatie van vaccinaties, UA, Antwerpen, en Dienst Jeugdgezondheidszorg, KUL, Leuven, janvier 2013.

(7) Vandermeulen C., Hoppenbrouwers K., Roelants M., Theeten H., Braeckman T., Maertens K., et al., Studie van de vaccinatiegraad in Vlaanderen, 2016, Leuvens Universitair Vaccinologie Centrum, Leuven, Centrum voor de evaluatie van vaccinaties, Antwerpen, mars 2017, https://www.laatjevaccineren.be/vaccinatiegraadstudie.

(8) Vermeeren A., Goffin F., Statistique de couverture vaccinale en 6ième primaire en Fédération Wallonie-Bruxelles en 2015-2016. Rapport, Brussel, Provac, ULB, 2016.