|
|
Privacy - AI - Profilering - Overheidsdiensten - Cijfers en tendensen
kunstmatige intelligentie
ministerie
digitale cultuur
big data
| 26/4/2024 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 30/5/2024) |
| 26/5/2024 | Antwoord |
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2279
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2280
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2281
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2282
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2283
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2284
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2285
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2286
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2288
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2289
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2290
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2291
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2292
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2293
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2294
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2295
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2296
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2297
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2298
Overheden over de hele wereld maken al gebruik van artificiėle intelligentie (AI) in hun dagelijkse werk.
De uitrol ervan varieert echter drastisch van land tot land, afhankelijk van een hele reeks factoren.
De Italiaanse overheid gebruikt bijvoorbeeld AI op verschillende manieren, zoals klantenservice-«chatbots» en het bestrijden van belastingontduiking. Een «chatbot» van het ministerie van Arbeid verstrekt informatie over het gegarandeerde minimuminkomen. Het gebruik van AI bij belastingfraudebestrijding, zoals met het «Anonimometro»-systeem, heeft successen geboekt door het automatiseren van analyses en pseudonieme gegevens te gebruiken. Er is echter behoefte aan voorzichtigheid, vooral bij het implementeren van AI in kwetsbare gemeenschappen. In Rome wordt AI ingezet om waterleidingen te monitoren met behulp van sensoren en «machine learning».
De toepassing van AI binnen de overheid wordt bemoeilijkt door bezuinigingen en een verouderd ambtenarenapparaat. «Chatbots» hebben beperkingen en kunnen menselijke interactie niet volledig vervangen, vooral op straatniveau waar ambtenaren aanpassingen maken op basis van individuele situaties.
Overheidsmedewerkers experimenteren individueel met generatieve «AI-tools» om efficiėnter te werken. Er zijn uitdagingen bij het gebruik van AI voor wetgevingsprocessen, waarbij aangepaste modellen mogelijk nodig zijn voor specifieke toepassingen. De Italiaanse Kamer van afgevaardigden voert experimenten uit met AI in het wetgevingsproces. De «EU's AI Act» zou lidstaten moeten aansporen AI te omarmen, maar in Italiė wordt verwacht dat de reactie beperkt zal zijn zonder substantiėle investeringen. Het publieksbewustzijn en de vraag naar AI in openbare diensten zijn er laag, wat de adoptie ervan door de overheid vertraagt .
Op 10 februari 2023 nam de Senaat het voorstel van resolutie met betrekking tot de oprichting van een algoritmetoezichthouder van de heer Daems c.s. aan (doc. Senaat, nr. 7-328/4).
Bij de regeringsvorming in Nederland in 2021 werd in de beleidsverklaring van het regeerakkoord gesteld dat het land inzet op meer digitalisering. Naast de gebruikelijke verklaringen, waarbij men onder meer belooft verder in te zetten op de digitale kloof en de veiligheid op het internet, staat ook de verklaring dat men een algoritmetoezichthouder zal aanstellen om wettelijk te regelen «dat algoritmen worden gecontroleerd op transparantie, discriminatie en willekeur».
Deze roep komt niet toevallig: de Nederlandse toeslagenaffaire liet zien dat de Belastingdienst vertrouwde op algoritmen die ze zelf amper konden begrijpen, laat staan uitleggen.
Ook in de Verenigde Staten, waar algoritmen binnen openbare instanties al veel verder verspreid zijn, bleek dat verschillende van deze diensten over onvoldoende middelen beschikten om de algoritmes te evalueren die ze zelf gebruiken.
Deze schriftelijke vraag heeft een transversaal karakter. De verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een Interministeriėle Conferentie, waarop ook de politionele en justitiėle spelers aanwezig waren. Het betreft aldus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.
Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:
1) Maakt uw beleidscel momenteel gebruik van kunstmatige intelligentie? Zo ja, kunt u gedetailleerd beschrijven voor welke specifieke taken of doeleinden AI wordt toegepast?
2) Hoe gebruiken federale overheidsdiensten die onder uw bevoegdheid vallen, dergelijke programma's specifiek? Welke programma's worden gebruikt? Wat is de bijhorende kostprijs hiervan? Wordt het gebruik uitgebreid? Indien ja, op welke wijze en waarom?
3) Kunt u meedelen welk doel het gebruik van AI dient binnen de respectievelijke federale overheidsdiensten en hoe dit bijdraagt aan de uitvoering van beleidsnota's? Zijn er momenteel AI-toepassingen in gebruik binnen uw federale overheidsdiensten en zo ja, welke specifieke toepassingen worden hierbij gebruikt?
4) Wat is de huidige en verwachte toekomstige rol van AI bij het uitvoeren van beleidsnota's en binnen de verschillende programma's van de federale overheidsdiensten? Welke soorten data vormen de basis voor de AI-toepassingen die momenteel of in de toekomst worden gebruikt binnen de federale overheidsdiensten?
5) Zijn de algoritmen die worden gebruikt binnen uw beleidscel en departementen transparant? Kunt u details verstrekken over de mate van transparantie en de procedures die worden gevolgd om ervoor te zorgen dat de besluitvorming door AI begrijpelijk is voor de betrokken partijen en het publiek?
6) Kunt u een lijst verstrekken van lopende projecten met betrekking tot kunstmatige intelligentie binnen uw bevoegdheden en departementen? Wat is de beoogde kalender voor de implementatie van deze projecten?
7) Voor welke specifieke doeleinden zullen de lopende of toekomstige AI-projecten worden toegepast binnen uw beleidscel en/of departementen? Kunt u gedetailleerd uitleggen hoe deze projecten bijdragen aan de verbetering van uw beleid en dienstverlening? Zijn er vooropgestelde doelen? Werden deze reeds geėvalueerd?
Beliris:
1) Behalve het hierboven aangehaalde individueel experimenteren met generatieve «AI-tools» om efficiënter te werken, wordt er bij Beliris nog geen gebruik gemaakt van artificiële intelligentie (AI) voor specifieke taken of doeleinden.
2) Zie hoger. Er is nog geen specifieke kostprijs aan het gebruik van AI-tools.
3) Zie hoger.
4) Er wordt verwacht dat AI-toepassingen zullen doorbreken in klassieke software die vandaag reeds gebruikt worden binnen onze administraties. De verwachte voordelen liggen vooral in het voorspellende vermogen van de algoritmes op basis van de historische informatie uit bestaande databases. Beliris houdt de evolutie nauwlettend in de gaten maar heeft op dit ogenblik geen initiatieven gepland om AI actief te ontplooien binnen de organisatie.
5) Zie hoger, er worden nog geen specifieke algoritmes gebruikt.
6) Beliris werkt aan een charter om zijn medewerkers wegwijs te maken in het gebruik van (gratis) beschikbare AI-tools op het werk. De publicatie van dit charter is voorzien tegen eind 2024. Er zijn op dit ogenblik geen plannen om specifieke algoritmes uit te rollen binnen de organisatie.
7) Zie hoger, niet van toepassing.
Federale Pensioendienst:
1) Neen, de Federale Pensioendienst maakt momenteel geen gebruik van artificiële intelligentie (AI) in zijn huidige productieomgeving. Er zijn wel enkele initiatieven lopende die als doelstelling hebben de AI mogelijkheden te verkennen, zowel op het vlak van analyse als van automatisering.
De volgende initiatieven zijn nog in een experimentele of pilootfase en worden uitgevoerd in samenwerking met externe partners en de G-Cloud:
– chatbot voor de publieke website;
– intelligente zoekfunctie en chatbot voor het intern kennisbeheerssysteem;
– virtuele assistent M365;
– virtuele assistent voor ontwikkelaars.
Daarnaast zijn er – hoofdzakelijk in het kader van informatieveiligheid – een aantal toepassingen en maatregelen die gebruik maken van AI om baselines, kwetsbaarheden en veiligheidsricio’s te identificeren.
2) Overzicht van de kosten tot op heden, zowel externe kost (licenties en externe partners) als interne kost (mandagen):
– chatbot voor de publieke website:
• technologie: Microsoft Azure AI;
• kost: 50 000 euro;
– intelligente zoekfunctie voor het intern kennissysteem:
• technologie: Microsoft Azure AI;
• kost nog te bepalen;
– virtuele assistent M365 (vijfentwintig gebruikers):
• technologie: Microsoft Copilot M365;
• kost: 12 000 euro;
– virtuele assistent developers (vijf gebruikers):
• technologie: GitHub Copilot;
• kost: 10 660 euro.
3) Het doel is om de kwaliteit van de dienstverlening aan de burger verbeteren, de bedrijfsprocessen te optimaliseren, interne ondersteuning aan de medewerkers te bieden, de kennis over AI te verhogen en de ontwikkeling van informatiesystemen te faciliteren.
De Federale Pensioendienst maakt momenteel geen gebruik van artificiële intelligentie (AI) in zijn productieomgevingen. Er zijn wel enkele initiatieven lopende die als doelstelling hebben de AI mogelijkheden te verkennen, zowel op het vlak van analyse als van automatisering. Deze initiatieven zijn nog in een experimentele of pilootfase en worden uitgevoerd in samenwerking met externe partners en de G-Cloud.
4) In geen enkele van de huidige AI-toepassingen worden persoonsgegevens gebruikt:
– chatbot voor de publieke website: deze toepassing gebruikt de data van de publieke website www.sfpd.fgov.be en zorgt ervoor dat er geen enkele persoonlijke data worden gebruikt, zelfs wanneer deze door een burger zouden ingegeven zijn;
– intelligente zoekfunctie voor het intern kennissysteem: deze toepassing gebruikt de data van het interne kennissysteem, dat hoofdzakelijk uit documenten bestaat;
– virtuele assistent M365 (vijfentwintig gebruikers): deze toepassing gebruikt de documenten en bestanden in M365 waarvoor de gebruiker lees- of schrijfrechten heeft;
– virtuele assistent developers (vijf gebruikers): deze toepassing gebruikt de code van de ontwikkelaar.
5) De Federale Pensioendienst heeft geen eigen algoritmen ontwikkeld. Dezelfde policy als deze voor publieke cloud voor het verwerken van persoonsgegevens is evenwel van toepassing.
Voor twee initiatieven, die gebruik maken van externe producten, zijn volgende maatregelen genomen. De algoritmen van deze externe producten zijn niet beschikbaar of transparant:
– chatbot voor de publieke website: de gebruikers worden door de chatbot geïnformeerd dat zij in contact staan met een AI-assistent, en dus niet met een medewerker;
– virtuele assistent M365: de gebruikers hebben een opleiding gekregen.
6) Volgende initiatieven zijn voorzien binnen de Federale Pensioendienst:
– een chatbot voor de publieke website van de Federale Pensioendienst, die gebruik maakt van generatieve AI om vragen van burgers te beantwoorden over pensioenen. De chatbot ruimer dan het onderwerp rond betalingen van de pensioenen (huidige piloot) wordt verwacht tegen het eerste trimester van 2025 operationeel te zijn op de website www.sfpd.fgov.be;
– een intelligente zoekfunctie en chatbot voor het intern kennissysteem van de Federale Pensioendienst, met als doel een samenvattend antwoord te genereren op de zoekopdracht, met verwijzing naar de brondocumenten. Er is nog geen planning bepaald voor dit project;
– een virtuele assistent voor Microsoft 365, genaamd Copilot for M365. Deze tool biedt intelligente en real-time hulp aan gebruikers bij het gebruik van de verschillende applicaties van de Microsoft 365-suite (zoals Word, PowerPoint, Outlook en Teams) Dit project is een piloot met andere federale G-Cloud-instellingen. Het project loopt tot eind mei 2024. Daarna zal een evaluatie plaatsvinden om te beslissen over een eventuele verdere uitrol;
– een virtuele assistent voor de ontwikkelaar, genaamd GitHub Copilot. Deze tool is een door AI aangedreven codeaanvulling, die ontwikkelaars helpt om sneller en beter code te schrijven binnen hun code-editor. Het doel is om tegen eind juni 2024 de accuraatheid, efficiëntie, gebruikerservaring en kwaliteit van de tool te beoordelen, en om de mogelijkheden voor verbetering of optimalisatie te identificeren. Daarna zal een evaluatie plaatsvinden om te beslissen over een eventuele verdere uitrol.
7) De Federale Pensioendienst heeft een aantal lopende AI initiatieven die de volgende doelstellingen hebben:
– een chatbot voor de pensioenwebsite: het doel is om de load op de contactcenter (1765-lijn) te verminderen, de klanttevredenheid te verhogen en de toegankelijkheid van de pensioeninformatie te verbeteren. Een intelligente zoekfunctie en chatbot voor het intern kennissysteem: het doel is om de productiviteit van het eigen personeel – in het bijzonder de directies ten dienste van de burger – te verhogen, de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren en de kennisdeling te bevorderen;
– een virtuele assistent voor M365: het doel is om de productiviteit van het eigen personeel te verhogen;
– een virtuele assistent voor ontwikkelaars: het doel is om de productiviteit van de ontwikkelaars te verhogen en de kwaliteit van de code te doen toenemen.
Voorgenoemde projecten zitten nog in de initiatiefase en kunnen zodoende nog niet geëvalueerd worden op het effectief behalen van deze doelen.
Directie-generaal (DG) Personen met een handicap:
Mijn beleidscel maakt vandaag nog geen gebruik van artificiële intelligentie.
Ook door de DG Personen met een handicap (DG HAN) van de FOD Sociale Zekerheid worden momenteel geen tools op basis van artificiële intelligentie gebruikt. We zijn echter niet blind voor de technologische vooruitgang en onderzoeken regelmatig of we dergelijke oplossingen kunnen integreren om onze diensten te verbeteren.