|
|
Jodenhaat - Antisemitisme - Cultuursector - Nationale coördinator bestrijding antisemitisme - Cijfers en tendensen
antisemitisme
bestrijding van discriminatie
jood
culturele manifestatie
officiële statistiek
geografische spreiding
| 26/4/2024 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 30/5/2024) |
| 24/5/2024 | Antwoord |
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2276
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2277
Een Nederlandse reeks muzikale herdenkingsevenementen ter nagedachtenis aan de Holocaust werd in maart 2024 geannuleerd vanwege de toenemende dreiging van antisemitisme. Jan Vermaning, de initiator, zag zich genoodzaakt deze beslissing te nemen vanwege het te grote risico dat het met zich meebracht. Hij betreurt de gang van zaken ten zeerste. Het oorspronkelijke plan omvatte vijftien miniconcerten langs het Westerborkpad, een route van 300 kilometer van Amsterdam naar het voormalige concentratiekamp Westerbork. Deze concerten zouden plaatsvinden op stations langs de route, waar verhalen over deportaties naar Westerbork zouden worden verteld, afgewisseld met klassieke muziek onder leiding van Vermaning. Het grootschalige slotconcert was gepland op het militaire terrein bij 't Harde.
Vermaning voelde zich genoodzaakt om de reeks «Verhalen langs het spoor» af te gelasten vanwege de aanzienlijke veiligheidsrisico's. Hij vreesde antisemitische reacties bij het promoten van de concerten, gezien de recente toename van bedreigingen. Hoewel hij bij de start van het project twee jaar geleden dit niet voorzag, is de dreiging sindsdien aanzienlijk toegenomen. Hoewel er geen specifieke dreiging was die tot de annulering leidde, werd de algemene sfeer in het land als zeer zorgwekkend ervaren.
Ondanks de annulering blijft Vermaning zich inzetten voor het herdenken van de Holocaust. Hij richt nu de aandacht op het project «Er reed een trein naar Sobibor», dat het verhaal vertelt van overlevende Jules Schelvis. Hij hoopt dat dit project, met gratis lespakketten voor scholen, het bewustzijn over dit belangrijke thema levend houdt.
Hoewel sommigen van mening waren dat de voorstellingen juist in deze tijd hadden moeten doorgaan, wilde Vermaning voorkomen dat het onderwerp negatieve aandacht zou krijgen. Hij verwierp het idee van beveiliging bij de concerten, omdat hij geloofde dat een voorstelling met politieaanwezigheid niet de juiste boodschap zou overbrengen. Desondanks realiseert hij zich dat zo'n «politietoestand» de aandacht op het onderwerp zou vestigen, zij het op een ongewenste manier.
Deze schriftelijke vraag heeft een transversaal karakter: het betreft een transversale aangelegenheid met de Gemeenschappen en de Gewesten. Het Centrum voor racismebestrijding werd immers in 2014 geïnterfederaliseerd. Het werd daarbij bevoegd voor gewest- en gemeenschapsmateries om zijn taak te kunnen volbrengen. Het is belangrijk dat het over alle indicatoren betreffende racisme beschikt. De strijd tegen antisemitisme is hierbij een kerntaak.
Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:
1) Kunt u ons voorzien van recente statistieken met betrekking tot antisemitische incidenten in België, met name bedreigingen tegen culturele evenementen zoals onder andere (muzikale) herdenkingen ter nagedachtenis aan de Holocaust? Is er sprake van een tendens? Zo ja, wanneer is deze begonnen en wat is de achterliggende reden?
2) Welke maatregelen neemt u om de veiligheid van culturele evenementen te waarborgen in het licht van mogelijks groeiende antisemitische dreigingen? Zijn er specifieke programma's of fondsen beschikbaar gesteld voor dit doel? Zo ja, hoeveel en welke? Kan u hierover meer toelichting geven?
3) Zijn er gegevens beschikbaar over de profielen van mogelijke daders van antisemitische incidenten in België? Zo ja, kunt u ons vertellen welke groepen vaker betrokken zijn bij dergelijke incidenten? Worden deze incidenten bijvoorbeeld gepleegd uit ideologische overtuigingen, wraak of andere redenen?
4) Heeft u informatie over online haatdragende groepen of individuen die mogelijk betrokken zijn bij het verspreiden van antisemitische dreigingen tegen culturele evenementen? Zo ja, kan u meedelen hoeveel incidenten er waren het voorbije jaar hieromtrent? Bij hoeveel personen kreeg dit een juridisch gevolg en wat waren de straffen? Worden er specifieke maatregelen genomen om online antisemitisme aan te pakken?
5) Zijn er aanwijzingen dat antisemitische incidenten tegen culturele evenementen zoals herdenkingsconcerten worden gepleegd door georganiseerde extremistische netwerken? Zo ja, welke acties worden er ondernomen om deze netwerken te identificeren en te bestrijden?
6) Zijn er aanwijzingen dat buitenlandse actoren, zoals extremistische groepen of statelijke actoren, betrokken zijn bij het aanwakkeren of financieren van antisemitische activiteiten gericht op culturele evenementen in België? Zo ja, welke maatregelen worden er genomen om hierop te reageren?
7) Zijn er gegevens beschikbaar over de geografische spreiding van antisemitische incidenten tegen culturele evenementen in België? Welke regio's vertonen bijvoorbeeld een hogere incidentie dan andere? Bestaan er historische trends met betrekking tot antisemitische incidenten tegen culturele evenementen in België? Zijn er bijvoorbeeld specifieke periodes waarin het aantal incidenten significant is gestegen of gedaald?
8) Zijn er bepaalde soorten culturele evenementen die vaker het doelwit zijn van antisemitische bedreigingen dan andere? Bijvoorbeeld herdenkingsconcerten, tentoonstellingen of educatieve programma's?
9) Kunt u ons informeren over de impact van antisemitische bedreigingen op de participatie aan culturele evenementen in België? Zijn er bijvoorbeeld aanwijzingen dat mensen terughoudender zijn geworden om deel te nemen aan dergelijke evenementen vanwege veiligheidszorgen? Zo ja, kan u een eventuele schatting maken van de hoeveelheid verlies die de sector hieronder lijdt?
10) Kan u meedelen of de Waakzaamheidscel antisemitisme deze problematiek op haar agenda heeft staan? Zo ja, wat zijn de concrete plannen om dit aan te pakken en welke actoren worden hierbij betrokken? Binnen welk tijdsbestek zal dit gebeuren en waar zal het budget uit komen? Indien neen, waarom niet?
Wat vragen nrs. 2), 3), 5), 6), 7), 8) & 9) betreft, verwijs ik naar de antwoorden van mijn collega’s, de minister van Binnenlandse Zaken en de minister van Justitie, gezien hun respectieve bevoegdheden ter zake.
Wel kan ik op vragen nrs. 1), 4) & 10) volgend antwoord geven:
1) Unia beschikt niet over recente specifieke statistieken met betrekking tot antisemitische incidenten in België, met name bedreigingen tegen culturele evenementen zoals onder andere herdenkingen ter nagedachtenis van de Holocaust.
Voor meer algemene statistieken met betrekking tot antisemitisme kan ik u verwijzen naar de jaarverslagen en cijferverslagen van Unia, die op hun website kunnen worden geraadpleegd.
Tussen 2018 en 2022 heeft Unia bijvoorbeeld 291 dossiers in verband met antisemitisme geregistreerd. In het systeem van Unia voor de registratie zijn de volgende criteria opgenomen: (Joodse) afkomst, Joodse religieuze overtuiging, politieke overtuiging (indien van toepassing, bijvoorbeeld antizionisme), Israëlische afkomst of nationaliteit.
Voor het overige verwijs ik naar het antwoord van mijn collega, de minister van Justitie.
4) Ik heb een overheidsopdracht voor een studie naar online antisemitisme gelanceerd. Doel van de studie is het in kaart brengen van de soorten antisemitische haatspraak en van de platformen waarop ze voorkomen. Voorts moet de studie beleidsmatige aanbevelingen omvatten die naderhand kunnen worden gebruikt voor gerichte maatregelen ter bestrijding van online antisemitisme.
Voor het overige verwijs ik naar het antwoord van mijn collega, de minister van Justitie.
10) Vooreerst wil ik verduidelijken dat de Waakzaamheidscel in november 2022 is vervangen door het Nationaal coördinatiemechanisme voor de bestrijding van antisemitisme. De bevoegdheden ervan werden uitgebreid met de coördinatie van de bestrijding van antisemitisme in ruime zin en overstijgen aldus de aspecten die verband houden met veiligheid en justitie, waarop de voormalige Waakzaamheidscel was toegespitst.
Vervolgens werkte ik in overleg met de verschillende bevoegdheidsniveaus aan de interfederalisering van dat mechanisme. Het nieuw Interfederaal coördinatiemechanisme voor de bestrijding van antisemitisme is aldus op 15 januari 2024 met zijn werkzaamheden van start gegaan. Het brengt vertegenwoordigers van de verschillende administraties en regeringen, de Belgische Joodse verenigingen en organisaties die antisemitisme bestrijden, Unia en het Vlaams Mensenrechteninstituut voor het eerst samen. Het doel ervan is antisemitisme op een coherente en gecoördineerde wijze op nationale schaal te bestrijden.
Het interfederaal coördinatiemechanisme zal niet alleen een gecoördineerde aanpak van veiligheidskwesties mogelijk maken, maar ook een verruiming van de besproken thema’s tot de thema’s die onder de bevoegdheden van de gefedereerde entiteiten vallen (bijvoorbeeld opvoeding en onderwijs). Die thema’s zijn van fundamenteel belang in het kader van de bestrijding van antisemitisme.
Daarnaast zijn er twee werkgroepen opgericht binnen dat mechanisme. Zij werken meer in de diepte rond een bepaalde thematiek. De werkgroepen hebben hun werkzaamheden reeds aangevat en de resultaten ervan zullen worden gepresenteerd en bestudeerd tijdens de volgende plenaire vergadering van het coördinatiemechanisme op 16 september 2024.
De thematische werkgroep «veiligheid en preventie» is samengesteld uit de voornaamste actoren op dit gebied. Het doel is om te focussen op een beter begrip en preventie van antisemitische daden, de bescherming van individuen tegen antisemitische daden en de actie die moet worden ondernomen tegen dergelijke daden.