Schriftelijke vraag nr. 7-2260

van Rik Daems (Open Vld) d.d. 22 maart 2024

aan de minister van Binnenlandse Zaken, Institutionele Hervormingen en Democratische Vernieuwing

Mensenhandel - Prostitutie - Minderjarigen - Uitbuiting - Loverboys - Aanpak - Cijfers en tendensen

mensenhandel
prostitutie
jongere
officiële statistiek
internet

Chronologie

Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2258
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2259
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2261

Vraag nr. 7-2260 d.d. 22 maart 2024 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Uit diverse gerechtelijke beslissingen over seksuele uitbuiting blijkt dat seksuele diensten steeds vaker online worden aangeboden, met name op seksdatingwebsites. De «loverboy»-methode wordt nog steeds toegepast, vooral bij minderjarige slachtoffers uit kwetsbare families. Voorbeelden hiervan zijn zaken in Antwerpen, Brugge en Luik, waar jonge meisjes via seksdatingwebsites, hotels en «Airbnb»-woningen worden geronseld.

In Gent werd een veroordeling bevestigd in een zaak waar minderjarige meisjes gedwongen werden «rip deals» uit te voeren. In Brugge en Antwerpen werden veroordelingen uitgesproken voor «loverboy»-technieken bij jonge slachtoffers, waarbij de verdachten vijf jaar gevangenisstraf met probatie-uitstel kregen en aanvullende voorwaarden.

Een andere zaak in Brugge betrof twee weggelopen meisjes van vijftien en zestien jaar oud die seksuele betrekkingen hadden met mannen in verschillende Vlaamse steden. Ze werden geronseld via een seksdatingwebsite, en hun verdiende geld moesten ze afstaan aan pooiers. De pooier werd veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf met probatie-uitstel en begeleiding.

In Luik werden vier beklaagden, waaronder een vrouw, vervolgd voor mensenhandel, aanzetten tot prostitutie, reclame maken voor prostitutie van minderjarigen en bendevorming. Vier tienermeisjes, jonger dan zestien, werden tussen november 2019 en december 2020 uitgebuit via «loverboy»-methoden in Luik, Aarlen en Brussel. De zaak begon toen een klant bij Child Focus meldde dat hij via «Redlights» een afspraak had met een minderjarige sekswerker in Luik. Verdere onderzoeken en klachten onthulden het netwerk van uitbuiting. De beklaagden ontkenden en deden een beroep op het niet-bestraffingsbeginsel (cf. https://www.myria.be/nl/publicaties/jaarverslag-mensenhandel-en-mensensmokkel-2023-een-keten-van-verantwoordelijkheden).

Wat betreft het transversaal karakter van de schriftelijke vraag: de verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een interministeriële conferentie, waarop ook de politionele en justitiële spelers aanwezig waren. Het betreft aldus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.

Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:

1) Wat zijn de recente statistieken met betrekking tot het aantal gevallen van seksuele uitbuiting in België, met een bijzondere focus op minderjarige slachtoffers en de gebruikte methoden, zoals de «loverboy»-techniek? Hoeveel zaken zijn er bekend waarin de «loverboy»-methode is toegepast, en welke maatregelen worden genomen om deze specifieke vorm van mensenhandel aan te pakken?

2) Wat zijn de cijfers omtrent het aantal meldingen van verdachte activiteiten op seksdatingwebsites van de laatste twee jaar, en de resulterende gerechtelijke stappen die zijn ondernomen om deze platforms verantwoordelijk te houden? Zijn er tevens cijfers beschikbaar over het aantal minderjarigen dat via seksdatingwebsites wordt geronseld voor seksuele uitbuiting? Welke maatregelen worden genomen om deze trend tegen te gaan?

3) Zijn er cijfers beschikbaar over de leeftijdsgroepen van minderjarigen die het meest kwetsbaar zijn voor seksuele uitbuiting via onlineplatforms, en welke preventieve maatregelen worden overwogen om deze groepen beter te beschermen? Bestaat er gedetailleerd recent cijfermateriaal over het aantal gevallen waarbij minderjarigen via seksdatingwebsites worden geronseld voor seksuele uitbuiting? Zo ja, wat zijn de tendensen? Hoe verhoudt dit zich tot andere methoden van ronseling?

4) Zijn er gegevens beschikbaar over de effectiviteit van de wetshandhaving bij het opsporen en vervolgen van personen die minderjarigen ronselen via seksdatingwebsites voor seksuele uitbuiting? Zo ja, hoeveel veroordelingen waren er in de laatste twee jaar en welke straffen werden er gemiddeld uitgesproken?

5) Wat zijn de trends in de leeftijd van slachtoffers en daders in recente gevallen van seksuele uitbuiting, en is er een verschuiving waar te nemen in de kwetsbaarheid van slachtoffers op basis van familiale achtergrond, etniciteit en sociale achtergrond?

6) Bestaat er cijfermateriaal met betrekking tot de impact van de coronaperiode op seksuele uitbuitingszaken, zoals veranderingen in de gebruikte locaties (hotels, «Airbnb»-woningen) en eventuele verschuivingen in de methoden van daders? Zo ja, welke?

7) Zijn er gegevens beschikbaar over de nationaliteit van daders betrokken bij seksuele uitbuitingszaken, zoals in de voorbeelden genoemd, en welke samenwerkingen zijn er op internationaal niveau om deze kwesties aan te pakken?

8) Kunt u cijfers verstrekken over het gebruik van onlineadvertenties bij de ronseling van slachtoffers, en zijn er maatregelen genomen om dergelijke platforms beter te reguleren en te controleren?

Antwoord ontvangen op 25 april 2024 :

Om zo volledig mogelijk te kunnen antwoorden op de verschillende deelvragen wens ik allereerst te wijzen op de wijzigingen in het wetgevend kader waarin de door u bevraagde thema’s zich situeren.

Vanaf 1 juni 2022 werd het seksueel strafrecht hervormd. Seksuele misdrijven kregen nieuwe definities en worden in sommige gevallen zwaarder bestraft. De uitbating van sekswerk werd gedecriminaliseerd.

Verder werden alle misdrijven van seksuele uitbuiting van minderjarigen gegroepeerd. Het kan bijvoorbeeld gaan om het benaderen van minderjarigen voor seksuele doeleinden, prostitutie van minderjarigen en beelden van seksueel misbruik van minderjarigen.

De uitbating van prostitutie wordt stapsgewijs gedecriminaliseerd, behalve als er een element van mensenhandel of misbruik is, blijven de handelingen strafbaar.

Deze hervorming van het seksueel strafrecht diende eveneens te worden vertaald naar de politienomenclatuur en omgezet in specifieke codes voor de politiemensen op het terrein om de seksuele misdrijven te registreren. Daarnaast houdt deze hervorming de afschaffing van codes in die betrekking hebben op het «oude» strafrecht met betrekking tot de seksuele misdrijven. Deze wijzigingen hebben natuurlijk een impact op de politiële criminaliteitsstatistieken gebaseerd op de Algemene Nationale Gegevensbank (ANG). De ANG is een politiedatabank waarin feiten geregistreerd worden op basis van processen-verbaal die voortvloeien uit de missies van de gerechtelijke en bestuurlijke politie. Zij laat toe om tellingen uit te voeren op verschillende statistische variabelen, zoals het aantal geregistreerde feiten, de modus operandi, de voorwerpen gehanteerd bij het misdrijf, de gebruikte vervoermiddelen, de plaatsbestemming, enz.

De hervorming van het seksueel strafrecht in 2022 is dus een breuklijn, die wordt weerspiegeld in de politiestatistieken en waarmee rekening gehouden dient te worden bij de interpretatie van de cijfers.

Omwille van de bovenstaande wijzigingen wordt in de cijfertabellen in bijlage in de eerste plaats gefocust op een selectie uit de hoofdcategorie van de «Zedenmisdrijven», namelijk de «Aanzetting tot ontucht», de «Uitbuiting van ontucht» en de nieuwe groepering «Seksuele uitbuiting van minderjarigen».

In tweede instantie worden de cijfergegevens uit de hoofdcategorie «Mensenhandel», meer bepaald deze betreffende «Seksuele uitbuiting» weerhouden.

De cijfers in de tabellen in bijlage worden steeds weergegeven op het nationale niveau voor de volledige jaren 2019 tot en met 2022, alsook voor het eerste trimester van 2023. De datum van afsluiting van de gegevensbank is 22 september 2023.

1) De eerste tabel bevat, als algemeen overzicht, het aantal door de politiediensten geregistreerde feiten voor de hierboven beschreven selectie van misdrijven met een opdeling per subklasse:

– Zedenmisdrijven - Aanzetting tot ontucht;

– Zedenmisdrijven - Uitbuiting van ontucht;

– Zedenmisdrijven - Seksuele uitbuiting van minderjarigen;

– Mensenhandel - Seksuele uitbuiting.

Tabel 1: aantal geregistreerde feiten inzake «Zedenmisdrijven» en «Mensenhandel»

Bron: Federale politie.

De tweede tabel bevat het aantal door de politiediensten geregistreerde feiten voor de hierboven beschreven selectie van misdrijven, waaraan in de ANG de specifieke modus operandi «loverboymethodiek» werd gekoppeld aan het desbetreffende feit.

Hierbij dient in de eerste plaats opgemerkt te worden dat de modus operandi geen verplicht te vatten variabele is. Dit maakt dat deze cijfers een mogelijke onderschatting van het fenomeen zijn. Verder dient opgemerkt te worden dat deze modus operandi in het najaar van 2019 werd gecreëerd binnen de vattingssystemen van de politiediensten. Er zijn om deze reden voor het jaar 2019 geen gegevens geregistreerd.

Tabel 2: aantal geregistreerde feiten inzake «Zedenmisdrijven» en «Mensenhandel» met modus operandi «Loverboymethodiek»

Bron: Federale politie.

2) & 3) Op basis van de in de ANG beschikbare variabelen is het niet mogelijk om specifiek het via seksdatingwebsites ronselen van minderjarigen voor seksuele uitbuiting te bevragen.

4) De ANG bevat geen informatie over de verdere gerechtelijke afhandeling van deze misdrijven zoals de veroordelingen en de straffen. Deze gegevens vallen onder de bevoegdheid van de minister van Justitie.

5) De derde tabel in bijlage bevat het aantal unieke geregistreerde verdachten inzake de weerhouden misdrijfcategorieën met een opdeling naar leeftijdscategorie van de verdachten, die gekoppeld zijn aan de in tabel 1 gepresenteerde feiten.

De leeftijdscategorie jonger dan veertien jaar werd hier niet in weerhouden gezien deze verdachten enkel mits de expliciete toestemming van de bevoegde magistraat in de ANG mogen worden geregistreerd.

Wat de slachtoffers betreft, kan er, op basis van de omschrijvingen in de nomenclatuur van de politiediensten, een onderscheid gemaakt worden tussen de minderjarigheid of meerderjarigheid van slachtoffers binnen de «Zedenmisdrijven». Deze onderverdeling zit eveneens opgenomen in de eerste tabel in bijlage.

Op basis van de informatie in de ANG is het momenteel niet mogelijk om meer gedetailleerde persoonsgegevens te verstrekken inzake de leeftijdscategorieën van de slachtoffers.

De ANG bevat geen informatie inzake de familiale en sociale achtergrond of etniciteit van de betrokken personen.

Tabel 3: aantal geregistreerde verdachten inzake «Zedenmisdrijven» en «Mensenhandel» per leeftijdscategorie van de verdachte

Bron: Federale politie.

6) De vierde tabel in bijlage bevat een opdeling van de weerhouden misdrijfcategorieën naar de bestemming van de pleegplaats.

Op het vlak van de geregistreerde criminaliteit dient inderdaad opgemerkt te worden dat de jaren 2020 en 2021 uitzonderlijke en atypische jaren waren omwille van de coronacrisis. De hiermee samenhangende maatregelen in de strijd tegen Covid-19 hadden een duidelijke impact op de geregistreerde criminaliteit.

Verschuivingen in deze gegevens kunnen dus deels gekoppeld worden aan een mogelijke impact van de pandemie.

Daarnaast is er, zoals reeds vermeld, eveneens de hervorming van het seksueel strafrecht die in deze specifieke materie in de politiecijfers wordt weerspiegeld en waarmee rekening gehouden dient te worden bij een interpretatie van deze gegevens.

Tabel 4: aantal geregistreerde feiten inzake «Zedenmisdrijven» en «Mensenhandel» per bestemming van de pleegplaats

Bron: Federale politie.

7) De vijfde tabel in bijlage bevat het aantal unieke geregistreerde verdachten inzake de weerhouden misdrijfcategorieën met een opdeling naar nationaliteit van de verdachten (de 10 meest vertegenwoordigde nationaliteiten), die gekoppeld zijn aan de in tabel 1 gepresenteerde feiten.

Tabel 5: aantal geregistreerde verdachten inzake «Zedenmisdrijven» en «Mensenhandel» per nationaliteit van de verdachte (top 10)

Bron: Federale politie.

8) Op basis van de in de ANG beschikbare variabelen is het niet mogelijk om specifiek het via onlineadvertenties ronselen van (potentiële) slachtoffers te bevragen.