Schriftelijke vraag nr. 7-2256

van Rik Daems (Open Vld) d.d. 22 maart 2024

aan de minister van Binnenlandse Zaken, Institutionele Hervormingen en Democratische Vernieuwing

Immigratie - Mensenhandel - Uitbuiting - Nachtwinkelsector - Carwashsector - Aanpak - Cijfers en tendensen

migratiebeleid
mensenhandel
georganiseerde misdaad
openingstijd van een winkel
officiële statistiek
slavernij
onderhoud
automobiel

Chronologie

Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2254
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2255
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2257

Vraag nr. 7-2256 d.d. 22 maart 2024 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

De nachtwinkelsector ondervindt problemen door mensenhandel, voornamelijk met economische uitbuiting van Pakistaanse en Indiase arbeidskrachten. De inspectiediensten van de Rijksdienst voor sociale zekerheid (RSZ) hebben aanwijzingen van uitbuiting van Afghaanse arbeidskrachten in deze sector, vaak als schijnzelfstandigen. Uitbaters en werknemers verblijven steeds vaker regulier in België, en het aantal mensenhandeldossiers lijkt af te nemen. Wellicht hebben uitbaters zich aangepast door minder personeel in te zetten en zelf meer in de nachtwinkels te werken.

De Cel voor financiële informatieverwerking (CFI) constateert een link tussen nachtwinkels en geld afkomstig van polycriminele witwasnetwerken, waarbij verschillende criminele organisaties vermoedelijk belangen hebben in nachtwinkels. Myria was betrokken bij meerdere mensenhandeldossiers gerelateerd aan Indo-Pakistaanse mensensmokkelnetwerken, met criminele organisaties die internationaal schijnhuwelijken opzetten.

Georganiseerde mensenhandel voor economische uitbuiting komt ook voor in de carwashsector bij Indiërs of Pakistanen, met vergelijkbare schijnzelfstandigenstructuren als bij nachtwinkels. Uitbuiters wisselen vaak van uitbater en bedrijf. Soms zijn er georganiseerde netwerken, naast kleinere dossiers, met betrokkenheid van Syrische en Afghaanse arbeidskrachten. RSZ-inspectiediensten merken op dat na frequente controles carwashuitbaters zich hebben aangepast en het fenomeen beter verbergen door personeel gedeeltelijk in te schrijven, terwijl sommige arbeidskrachten, waaronder Afghanen, nog steeds lange uren werken voor weinig loon (cf. https://www.myria.be/nl/publicaties/jaarverslag-mensenhandel-en-mensensmokkel-2023-een-keten-van-verantwoordelijkheden).

Deze schriftelijke vraag heeft een transversaal karakter. Het Belgische asielsysteem kadert in een gewestelijke en Europese context en vloeit voort uit internationale overeenkomsten die bindend zijn voor België wat betreft de opvang op ons grondgebied van personen die om internationale bescherming vragen. België heeft de internationale verdragen met betrekking tot de rechten van het kind en betreffende de status van vluchtelingen ondertekend.

Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:

1) Wat is het huidige aantal lopende onderzoeken en afgeronde zaken met betrekking tot mensenhandel in de nachtwinkelsector en carwashsector? Zijn er specifieke statistieken beschikbaar over de nationaliteiten van de uitbaters en slachtoffers van mensenhandel in deze sectoren? Kunt u meedelen welk percentage van nachtwinkels en carwashes betrokken is bij vermoedens van mensenhandel en hoeveel van deze gevallen daadwerkelijk hebben geleid tot juridische stappen en veroordelingen?

2) Wat is het totale aantal meldingen van schijnzelfstandigheid in nachtwinkels en carwashes, en hoeveel daarvan hebben geleid tot gerechtelijke vervolging? Kunt u dit per sector uitsplitsen, evenals per provincie?

3) Zijn er specifieke cijfers beschikbaar over de criminele organisaties die vermoedelijk belangen hebben in nachtwinkels? Hoe hebben deze cijfers zich ontwikkeld in de afgelopen jaren? Wat is het totale bedrag aan in beslag genomen geld en goederen in de laatste twee jaar dat verband houdt met witwasnetwerken die gelinkt zijn aan de nachtwinkelsector?

4) Heeft de overheid gegevens over de evolutie van het aantal rechtszaken en veroordelingen met betrekking tot nachtwinkels die zijn gelinkt aan polycriminele activiteiten? Wat zijn de specifieke maatregelen die worden genomen om de financiële stromen tussen nachtwinkels en criminele netwerken beter te traceren en tegen te gaan?

5) Zijn er recente bevindingen met betrekking tot de diversificatie van criminele activiteiten in nachtwinkels, zoals drugshandel of illegale gokpraktijken? Zo ja, welke trends?

6) Wat zijn de recente trends met betrekking tot het aantal carwashes waarbij vermoedens bestaan van georganiseerde mensenhandel en economische uitbuiting? Kan u dit cijfermatig staven indien mogelijk?

7) Heeft de overheid specifieke cijfers over het aantal gevallen van schijnzelfstandigheid in de carwashsector? Hoe verhouden deze zich tot andere sectoren? Zo ja, hoeveel en kan u dit per provincie toelichten?

8) Wat zijn de bevindingen van de inspectiediensten met betrekking tot eventuele aanpassingen van carwashuitbaters om het fenomeen van mensenhandel te verbergen na frequente controles?

Antwoord ontvangen op 25 april 2024 :

De Algemene Nationale Gegevensbank (ANG) is een politiedatabank waarin feiten geregistreerd worden op basis van processen-verbaal die voortvloeien uit de missies van de gerechtelijke en bestuurlijke politie. Zij laat toe om tellingen uit te voeren op verschillende statistische variabelen, zoals het aantal geregistreerde feiten, de modus operandi, de voorwerpen gehanteerd bij het misdrijf, de gebruikte vervoermiddelen, de plaatsbestemmingen, enz.

De eerste tabel in bijlage bevat het aantal door de politiediensten geregistreerde feiten inzake mensenhandel – economische uitbuiting met als plaatsbestemming «Car- / truckwash en Nachtwinkel», zoals geregistreerd in de ANG, voor de volledige jaren 2019 tot en met 2022, alsook voor het eerste trimester van 2023 op nationaal niveau.

De tweede tabel in bijlage bevat het aantal unieke door de politiediensten geregistreerde verdachten inzake mensenhandel – economische uitbuiting met als plaatsbestemming «Car- / truckwash en Nachtwinkel» met een opdeling per nationaliteit, die in de ANG gekoppeld zijn aan de feiten die gepresenteerd worden in de eerste tabel, voor de volledige jaren 2019 tot en met 2022, alsook voor het eerste trimester van 2023 op nationaal niveau.

Deze gegevens zijn afkomstig uit de databankafsluiting van 22 september 2023.

Bron: Federale politie.

Bron: Federale politie.