|
|
3D-geprint wapen - Vuurwapen - Extremisme - Criminaliteit - Cijfers en tendensen
3D-printen
vuurwapen
verboden wapen
| 21/2/2024 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 21/3/2024) |
| 21/3/2024 | Antwoord |
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2216
De federale gerechtelijke politie van Leuven heeft een illegaal wapenatelier ontmanteld waar 3D-geprinte vuurwapens werden geproduceerd. Twee verdachten zijn opgepakt en er zijn ook arrestaties in Frankrijk verricht. Het parket van Leuven noemt het een van de grootste successen in de strijd tegen 3D-wapenhandel in Europa.
Huiszoekingen vonden gelijktijdig plaats in België en Frankrijk, met arrestaties van een 18-jarige vrouw uit Leuven en een 26-jarige man uit Frankrijk. Ze werden aangehouden door de onderzoeksrechter. In hun woning ontdekten speurders een illegaal wapenatelier met een actieve 3D-printer die vuurwapens produceerde. Metalen en plastic wapenonderdelen en kant-en-klare 3D-geprinte vuurwapens werden in beslag genomen.
De vuurwapens, zowel vergunningsplichtige als verboden, werden geproduceerd via 3D-printing en webshoponderdelen, waardoor ze niet traceerbaar en dus aantrekkelijk voor criminelen zijn. De wapens zouden verhandeld zijn op het «dark web». Het parket benadrukt dat de 3D-geprinte wapens er «echt» uitzien en potentieel even gevaarlijk zijn als reguliere vuurwapens.
Het onderzoek begon in Frankrijk, waarbij de federale gerechtelijke politie van Leuven in augustus vorig jaar werd ingelicht. Naast de Belgische arrestaties zijn in Frankrijk nog negen mensen opgepakt, voornamelijk kopers van illegale vuurwapens. Het parket beschouwt de gezamenlijke operatie als een van de grootste successen in de strijd tegen 3D-wapenhandel en -productie in Europa (cf. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/02/05/3d-wapens-politieactie-leuven/).
In haar jaarrapport van 2019 merkt de Veiligheid van de Staat (VSSE) «al enkele jaren een tendens op bij extreemrechts om zich te bewapenen. Soms illegaal, soms legaal. Leden van rechts-extremistische groeperingen worden opgeroepen om zich aan te sluiten bij schietclubs en een wapenvergunning aan te vragen. Die trend tot bewapening past in het kader van de voorbereiding op de onafwendbaar geachte conflicten tussen religies, rassen of volkeren die er volgens extreemrechtse ideologen zit aan te komen. In sommige extremere gevallen reizen extreemrechtse militanten ook naar het buitenland om al dan niet ideologisch geïnspireerde trainingen te volgen met vuurwapens. Het circuleren van (legale) vuurwapens in rechts-extremistische kringen is een trend die de VSSE ernstige zorgen baart».
3D-printers worden in een aantal Europese landen steeds meer een alternatieve manier om illegaal aan wapens te geraken. In ons land zijn er geen gevallen gekend. Toch is het niet uitgesloten dat deze trend zich ook in ons land kan inzetten. Een grondig onderzoek naar dit fenomeen dringt zich op.
Het uitprinten van een 3D-wapen zonder de nodige vergunningen is strafbaar (cf. https://www.demorgen.be/nieuws/uitprinten-3d-wapen-is-strafbaar~b90a3a95/).
Deze schriftelijke vraag heeft een transversaal karakter. De verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een Interministeriële Conferentie, waarop ook de politionele en justitiële spelers aanwezig waren. Het betreft aldus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.
Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:
1) Kunt u mij op basis van de meest recente gegevens van de afgelopen drie jaar vertellen hoeveel 3D-vuurwapens u in beslag heeft kunnen nemen? Daarnaast, kunt u meedelen hoeveel slachtoffers er zijn gevallen als gevolg van het gebruik van 3D-vuurwapens? En welke straffen worden opgelegd aan personen die in het bezit zijn van 3D-vuurwapens die niet zijn aangegeven?
2) Kunt u toelichten welke maatregelen de overheid neemt om de productie en handel van 3D-geprinte vuurwapens in België tegen te gaan, met name gezien de recente arrestaties in verband met deze zaak? Wat is de stand van zaken betreffende de juridische en regelgevende maatregelen met betrekking tot de controle op 3D-geprinte wapens in België? Zijn er plannen om deze wetgeving te versterken naar aanleiding van de recente gebeurtenissen? Zo ja, op welke wijze? Zo neen, waarom niet?
3) Bestaat er momenteel een inschatting van het aantal 3D-geprinte vuurwapens dat door dit specifieke atelier in omloop is gebracht? Hoe wordt de verspreiding van dergelijke wapens gemonitord? Zijn er indicaties dat soortgelijke illegale wapenateliers actief zijn in België? Welke maatregelen worden genomen om potentieel gevaarlijke productiefaciliteiten op te sporen en te sluiten?
4) Bestaat er een analyse van de financiële aspecten van de illegale productie van 3D-geprinte vuurwapens? Worden er inspanningen geleverd om de financiële stromen naar dergelijke illegale activiteiten te volgen en af te snijden? Is er een analyse gemaakt van de potentiële economische impact van illegale 3D-wapenproductie in België? Zijn er schattingen van de omvang van de markt voor deze illegale wapens, en hoe beïnvloedt dit het beleid met betrekking tot de bestrijding ervan?
5) Bestaat er een monitoringssysteem om de evolutie van de 3D-wapenproductie in België bij te houden? Zijn er specifieke indicatoren of cijfermatige gegevens die regelmatig worden geanalyseerd om de eventuele (illegale) productiecapaciteit in kaart te brengen? Zo ja, wat zijn de cijfers en tendensen?
6) Heeft de overheid statistieken over de betrokkenheid van onlineplatformen bij de verspreiding van 3D-geprinte wapens, en zo ja, welke maatregelen worden genomen om deze verspreiding te monitoren en te beperken?
7) Zijn er specifieke cijfers beschikbaar met betrekking tot de frequentie en resultaten van controles op invoer, zowel nationaal als internationaal, van materialen die kunnen worden gebruikt voor de productie van 3D-geprinte vuurwapens?
Het geachte lid vindt hieronder het antwoord op de gestelde vragen.
1) De Algemene Nationale Gegevensbank (ANG) is een politiedatabank waarin feiten geregistreerd worden op basis van processen-verbaal die voortvloeien uit de missies van de gerechtelijke en bestuurlijke politie. Er kunnen tellingen mee uitgevoerd worden op verschillende statistische variabelen, zoals het aantal geregistreerde feiten, de modus operandi, de voorwerpen gehanteerd bij het misdrijf, de gebruikte vervoermiddelen, de plaatsbestemming, enz.
In de eerste plaats dient opgemerkt te worden dat inbeslagnames geen deel uitmaken van de ANG voor statistische doeleinden.
Daarnaast kan meegedeeld worden dat er binnen de politienomenclatuur een specifiek voorwerp «3D-geprint vuurwapen» bestaat binnen de categorie van de «Vuurwapens» sinds maart 2023. Een opzoeking in de databank naar criminele feiten, waaraan in de ANG een voorwerp «3D-geprint vuurwapen» is gekoppeld, voor de periode 2019-2022 en het eerste trimester van 2023, leverde geen resultaat op. Dit is logisch, aangezien het voorwerp pas beschikbaar is sinds de laatste maand van de periode, waarvoor cijfers beschikbaar zijn (eerste trimester 2023).
2) Voorlopig zijn er geen specifieke maatregelen voorzien betreffende de productie van en de handel in 3D-geprinte wapens. Het huidig wetgevend kader omvat reeds de verschillende mogelijke strafbepalingen met betrekking tot het bezit, dragen, vervoer, de vervaardiging, handel en in- of uitvoer. Er zijn dan ook geen plannen om de bepalingen in de bestaande wetgeving te wijzigen of aan te scherpen.
3) Dit dossier zit steeds in onderzoek. Deze parlementaire vraag valt niet onder mijn bevoegdheden maar behoort tot die van de minister van Justitie. De politie heeft geen aanwijzingen dat deze modus operandi wijdverspreid is in ons land. We kunnen echter niet uitsluiten dat andere soortgelijke werkplaatsen actief zijn, want om de productie van dit soort producten te voorkomen, zou het nodig zijn om 3D-printers voor het grote publiek te verbieden of op zijn minst de toegang ertoe te beperken, wat geen optie is. De grondstoffen (filament of metaal) die bij de productie worden gebruikt, zijn te koop op tal van e-commerce platforms, wat de mogelijkheden voor politieoptreden opnieuw beperkt.
4) Er is in ons land nog geen onderzoek gedaan naar de mogelijke geldstromen die betrokken zijn bij de illegale handel in 3D-wapens, aangezien dit het eerste onderzoek is naar een productiewerkplaats. De weinige 3D-wapens die tot nu toe in België in beslag zijn genomen, hielden verband met het bezit, niet met de illegale handel.
5) De federale gerechtelijke politie centraliseert de gegevens wanneer in België een 3D-wapen wordt ontdekt. Voorlopig blijft dit beperkt tot geïsoleerde wapens. Er zijn geen specifieke indicatoren opgesteld, omdat misdrijven met 3D-wapens vergelijkbaar zijn met alle andere vuurwapens, of het nu gaat om bezit, dragen, vervoeren, vervaardigen, verhandelen, enz.
6) De politie beschikt niet over cijfers met betrekking tot online platformen. Als onderdeel van het EMPACT OAP (European Multidisciplinary Platform Against Criminal Threats – operational action plans) «Firearms» neemt België deel aan een specifiek actieplan met betrekking tot 3D-wapens. Deze actie is opgezet om informatie en «best practices» te verspreiden binnen de politiegemeenschap. Tijdens de laatste vergadering bevestigden verschillende leden de essentiële rol van onlineplatforms.
Ze spelen een rol op verschillende niveaus: ten eerste stellen ze criminelen in staat om met elkaar in contact te komen (discussieforums, chats); ze zorgen ook voor de verspreiding van informatie (tutorials, plannen, praktische informatie); de verkoopsites maken het mogelijk om grondstoffen te bestellen tegen aantrekkelijke prijzen en met wereldwijde levering; en tot slot is het mogelijk om het afgewerkte product te verkopen op verschillende sociale netwerken zoals «Telegram», en meer nog via betaling in «cryptocurrency» om zo weinig mogelijk sporen na te laten.
7) Hierover zijn geen cijfers beschikbaar, omdat het niet mogelijk is om alle aankopen van filament of metaal voor 3D-printen te traceren. De grondstof voor het printen van wapens is dezelfde als die voor het maken van andere voorwerpen. Daarom moeten er maatregelen genomen worden om bijvoorbeeld de ingevoerde volumes te beperken, of om bepaalde sites te blokkeren, of zelfs om kopers te verplichten hun aankopen te verantwoorden. Deze maatregelen zouden echter een tijdelijk effect hebben, omdat andere toeleveringskanalen dit zouden overnemen.