|
|
Kritieke infrastructuur - Cybersecurity - Spionage - Hacking - Statelijke actoren - China - Bescherming - Maatregelen
beveiliging van kritieke infrastructuur
informatiebeveiliging
China
telefoon- en briefgeheim
uitwisseling van informatie
informatieoorlog
| 15/6/2023 | Verzending vraag (Einde van de antwoordtermijn: 20/7/2023) |
| 25/7/2023 | Antwoord |
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2033
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-2035
Hackers aangestuurd door China dringen kritieke infrastructuur in de Verenigde Staten (VS) binnen (cf. https://nos.nl/artikel/2476415-china-laat-hackers-infrastructuur-vs-binnendringen-zeggen-inlichtingendiensten). Het betreft communicatie- en nutsbedrijven, fabrieken, transportnetwerken, de bouw en de maritieme-, overheids- en IT-sectoren. Zo bereiden zij zich voor om deze cruciale systemen plat te leggen. Deze aanval is naast de VS mogelijks een wereldwijde operatie.
De waarschuwing volgt op de recente ontdekking van een «cluster van verdachte activiteit» door «Volt Typhoon», een hackersgroep die namens China werkt, volgens de inlichtingendiensten. Zowel Microsoft als de inlichtingendiensten van de VS, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland trekken hiervoor aan de alarmbel. De Nederlandse Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) waarschuwden in april 2023 ook nog dat China op grote schaal Nederlandse bedrijven en universiteiten bespioneert (cf. https://nos.nl/artikel/2472027-na-aivd-wijst-ook-mivd-op-chinese-spionagepraktijken).
Deze opbouw van «cyber capability» vormt op militair vlak een serieuze dreiging. Recentelijk is de Belgische Defensie al het slachtoffer geweest van een cyberaanval uit China (cf. https://www.hln.be/binnenland/chinese-hackers-kosten-belgische-defensie-al-2-25-miljoen-euro~a64b504f/).
Wat betreft het transversaal karakter van de schriftelijke vraag: de verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een Interministeriële Conferentie, waarop ook de politionele en justitiële spelers aanwezig waren. Het betreft dus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.
Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd aan de geachte minister:
1) Bent u op de hoogte van de bovenvermelde acties? Neemt u hiervoor al de nodige maatregelen? Zo ja, kan u deze specifiek toelichten? Indien neen, is dit punt al geagendeerd om te bespreken met de administrateur-generaal van de Veiligheid van de Staat? Kunt u ons voorzien van specifieke cijfers over de omvang van de verdachte activiteiten van de hackersgroep «Volt Typhoon» die namens China opereert?
2) Volgt u de opbouw van «cyber capability» door andere grootmachten op? Zijn hiervoor reeds bevoegden aangesteld? Bent u op de hoogte van welke kritieke infrastructuur in België risico loopt? Kan u deze specifiek toelichten? Heeft de overheid een beoordeling gemaakt van de kwetsbaarheid van de Belgische kritieke infrastructuur voor dergelijke cyberaanvallen?
3) Hoe sterk is de cybersecurity van België op de kritieke infrastructuur ten opzichte van onze buurlanden? Hoe groot zijn de Belgische budgetten tegenover deze landen? Gaat u aanpassingen aanbrengen? Indien ja, kan u dit precies meedelen? Heeft de overheid samenwerkingsverbanden met andere Europese landen of internationale partners om informatie en expertise uit te wisselen en gezamenlijk op te treden tegen cyberaanvallen vanuit China?
4) Onderzoekt u de mogelijke effecten van een dergelijke «cyber capability» met een daarop volgende aanval en platlegging van de kritieke infrastructuur? In welke grootteorde wordt de mogelijke schade geraamd? Kan u deze cijfermatig toelichten?
5) Zijn er bestaande noodscenario's en protocollen die bij een cyberaanval gevolgd kunnen worden? Indien ja, dienen deze aangepast te worden met de nieuwe informatie in handen? Zijn er reeds oefeningen of simulaties uitgevoerd om de doeltreffendheid van de noodprotocollen bij cyberaanvallen te testen? Zo ja, wat waren de bevindingen en eventuele verbeteringen die zijn doorgevoerd of nog moeten worden doorgevoerd?
6) Welke maatregelen worden er genomen om de bewustwording over cyberveiligheid te vergroten bij Belgische bedrijven en burgers, met name met betrekking tot dreigingen uit China? Kan u hier concrete voorbeelden van geven?
7) Kan u cijfermatig duiden hoeveel communicatie- en nutsbedrijven, fabrieken, transportnetwerken en overheidsinstanties hier zijn getroffen door de cyberaanvallen vanuit China in de jongste drie jaar? Wat zijn de geschatte kosten van het herstellen van de schade veroorzaakt door de cyberaanvallen vanuit China op onze infrastructuur? Zijn er ook cijfers beschikbaar over de financiële schade die is toegebracht aan Belgische organisaties en de Belgische economie als gevolg van cyberaanvallen vanuit China?
8) Is er een stijging waargenomen in de activiteiten van Chinese hackers in België en de rest van Europa? Zo ja, vanaf welke periode? Tot welke factoren is dit volgens u terug te brengen?
9) Welke Belgische sectoren worden als het meest kwetsbaar beschouwd voor cyberaanvallen vanuit China en welke maatregelen worden er genomen om deze te beschermen?
1) In samenwerking met nationale en internationale partners, waakt het Cyber Command van de Algemene Dienst inlichting en veiligheid (ADIV) van nabij over de cyberdreigingen komende van individuen en groeperingen, al dan niet aangestuurd door statelijke actoren. Het Cyber Command is op de hoogte van de aanval van «Volt Typhoon» op Amerikaanse kritieke infrastructuur. Deze actor richt zich op het verzamelen van strategische informatie over entiteiten die verbonden zijn aan Amerikaanse belangen in de Stille Oceaan. Mogelijk is deze aan China gelinkte actor al actief sinds 2020. ADIV kan openbaar geen details vrijgeven over de omvang van hun activiteiten, noch over de manier hoe ADIV de beveiliging van onze systemen aanpast tegen dit type aanvallen.
2) ADIV volgt de cybercapaciteiten van bepaalde grootmachten op in nauwe samenwerking met andere federale entiteiten. Het Nationaal Crisiscentrum (NCCN) maakt de nationale risicoanalyses en is het contactpunt voor kritieke infrastructuren. ADIV levert een bijdrage aan de dreigingsanalyses voor kritieke infrastructuren opgesteld door het Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse (OCAD).
3) ADIV staat in nauw contact met zijn partnerdiensten en wisselt bijna dagelijks informatie en expertise uit over de infrastructuur die Chinese cyberactoren gebruiken, hun methodes, technieken en procedures, hun mogelijke of daadwerkelijke doelwitten, en over hoe de beveiliging van onze systemen aangepast kan worden.
4) Het onderzoeken van de mogelijke effecten van een cyberaanval maakt deel uit van de denkoefeningen die ADIV houdt in samenwerking met zijn partnerdiensten. Dit omvat zowel een aspect dreiging als een aspect risicoanalyse. Afhankelijk van de situatie, het type actor van de cyberdreiging en de geviseerde infrastructuur kan een cyberaanval grote gevolgen hebben.
5) In overleg met het NCCN werden er in het kader van het project «Critical Infrastructure Protection & Risk Analysis / Belgian National Risk Assessment» (CIPRA / BNRA) scenario’s uitgewerkt.
6) ADIV informeert op regelmatige basis de bedrijven in het kader van het «wetenschappelijk en economisch potentieel» (WEP). In dit verband worden de deelnemende bedrijven gebrieft over de status van de dreiging uitgaande van entiteiten die zich op Chinees en Russisch grondgebied bevinden alsook de te nemen veiligheidsmaatregelen tegenover zulke dreigingen.
7) De belangrijkste cyberaanvallen tegen Belgische instanties die worden toegeschreven aan entiteiten die zich in China bevinden, omvatten aanvallen tegen Binnenlandse Zaken en Defensie. Het doel van elk van deze aanvallen was spionage. Er werden geen destructieve aanvallen uitgevoerd. De hack van Defensie kostte Defensie meer dan 2 miljoen euro.
8) Sinds de start van de invasie van Rusland in Oekraïne in 2022 is de activiteit van Chinese cyberactoren toegenomen in Europa. Momenteel zijn de belangrijkste drijfveren de risicoverlaging die Europese landen willen doorvoeren met betrekking tot de economische afhankelijkheid van China alsook de herijking van de diplomatieke relaties van bepaalde Europese landen met China.
9) De meest kwetsbare sectoren in België voor cyberaanvallen zijn de verschillende overheidsinstanties, Buitenlandse Zaken, Defensie, en de instanties betrokken bij «onderzoek en ontwikkeling». Het treffen van maatregelen om netwerken van Belgische bedrijven te beschermen behoort niet tot het takenpakket van het Cyber Command. Het Centrum voor cybersecurity België (CCB) voorziet de nodige steun en hulpverlening voor het treffen van maatregelen om netwerken van Belgische bedrijven te beschermen. In specifieke gevallen staat het Cyber Command het CCB bij.