Schriftelijke vraag nr. 7-1759

van Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) d.d. 16 september 2022

aan de vice-eersteminister en minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's en Landbouw, Institutionele Hervormingen en Democratische Vernieuwing

Dieren - Illegale handel - puppy's - Fraude met de importvergunningen - Repressie - Maatregelen - Importnormen - Eventuele aanpassing

welzijn van dieren
zwarte handel
fraude
invoer
huisdier

Chronologie

Vraag nr. 7-1759 d.d. 16 september 2022 : (Vraag gesteld in het Frans)

Hoewel dierenwelzijn een bevoegdheid van de gewesten is, heeft het in de praktijk vaak een weerslag op tal van andere materies, op verschillende bevoegdheidsniveaus van ons land. Daarom is de Senaat het geschikte platform om u hierover een vraag te stellen.

De covidpandemie, die we bijna twee jaar hebben doorstaan, heeft talrijke economische, sociale en psychologische gevolgen voor onze samenleving gehad. Sommige van die effecten werden zeer snel duidelijk, andere komen nu pas aan het licht. De eenzaamheid bij veel van onze medeburgers in die periode, heeft ervoor gezorgd dat veel meer mensen een huisdier namen. Die trend lijkt zich voort te zetten, aangezien de Belgian Petfood Association in een studie in opdracht van het enquêtebureau iVOX heeft vastgesteld dat het percentage Belgische huishoudens dat een of meer huisdieren bezit, het afgelopen jaar met 5% is gestegen. In Duitsland steeg het totale aantal huisdieren in 2020 met een miljoen en stegen de officiële verkoopcijfers van honden met 20% ten opzichte van 2019.

Die aanzienlijke toename van de vraag naar dieren heeft uiteraard gevolgen gehad voor het aanbod. Helaas heeft dit verschijnsel in het algemeen de toestand van de dieren verslechterd en bepaalde problemen inzake dierenhandel verergerd: slechte fokomstandigheden, intensieve voortplanting, bedreiging, enz. Professionele kwekerijen worden overrompeld door de grote vraag en gewetenloze fokkers profiteren daarvan. Op internet zijn er steeds meer advertenties waarin onmiddellijk leverbare puppy's worden aangeboden. Ook het aantal nieuwsberichten over de ontmanteling van georganiseerde netwerken voor illegale dierenhandel neemt toe.

Ons land is niet alleen een historisch knooppunt vanwege zijn strategische positie op het gebied van de internationale handel, maar is, naast Nederland, geëvolueerd tot een van de belangrijkste importeurs van pups. Toch blijven de cijfers rond deze stromen onduidelijk.

Daarom zou ik de geachte minister de volgende vragen willen stellen:

1) Hebben we een duidelijk beeld van de stroom dieren, en met name van pups, die via ons land gaat?

2) Welke cijfers hebt u over de beteugeling van fraude met invoervergunningen in verband met dierenhandel?

3) Welke maatregelen zijn genomen om die illegale netwerken te evalueren en een halt toe te roepen?

4) Kunnen wij, naar het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk, niet verschillende normen (leeftijd, gezondheidstoestand) hanteren om de toestand van de voor invoer bestemde dieren te verbeteren?

Antwoord ontvangen op 12 oktober 2022 :

Overeenkomstig het koninklijk besluit van 13 december 2014 houdende de veterinairrechtelijke voorschriften voor het verkeer van honden, katten en fretten en de Europese regelgeving, moet elk commercieel vervoer van honden, katten en fretten vergezeld zijn van een in het geïnformatiseerde certificeringssysteem TRACES (Trade Control and Expert System) geregistreerd gezondheidscertificaat.

Het Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen (FAVV) beschikt over cijfers betreffende de in TRACES geregistreerde bewegingen waarbij België betrokken is, maar enkel de informatie met betrekking tot het commercieel vervoer afkomstig van de lidstaten en derde landen waarvoor de operator een sanitair certificaat heeft aangevraagd, is daarin beschikbaar. Niet-conforme commerciële invoer en niet-commerciële invoer afkomstig uit landen die geassocieerd zijn met de Europese Unie, wordt niet in TRACES geregistreerd. Bovendien is er geen aangifte voor een groot aantal fraudegevallen. De totale cijfers zijn bijgevolg zeer moeilijk, zo niet onmogelijk in een getal uit te drukken. Hieronder de beschikbare cijfers afkomstig uit TRACES (de aangegeven transit omvat het doorkruisen van het land via de weg aangezien dat vaak noodzakelijk is gelet op de geografische ligging van België):

Binnenbrengen, invoer en transit – honden en katten – 2019-2022

Wat de leeftijd van binnenbrengen betreft, is het systeem van codering in TRACES niet makkelijk te interpreteren afhankelijk van de betrokken landen. Onderstaande tabel herneemt bij wijze van voorbeeld het binnenbrengen van honden afkomstig van bepaalde lidstaten van januari 2022 tot en met juni 2022.

Eerst en vooral, wat de bevoegdheden van het FAVV betreft, moet worden gepreciseerd dat er geen invoervergunning bestaat. Voor dieren die in België worden binnengebracht of ingevoerd, moeten de op de website van het FAVV gepubliceerde modaliteiten worden nageleefd, dat wil zeggen dat ze moeten beschikken over een transponder, een geldig identificatiedocument en een geldige vaccinatie tegen hondsdolheid. Afhankelijk van de gevallen kan het ook noodzakelijk zijn dat ze beschikken over een sanitair certificaat, een geldige titratie van de antilichamen tegen rabiës met gunstig resultaat en een termijn van drie maanden die vervolgens in acht wordt genomen tussen de titratie en de invoer.

Het FAVV strijdt tegen deze zwendel op verschillende manieren, binnen de grenzen van zijn bevoegdheden.

De aankomst van de dieren in de luchthavens, de havens en andere inrichtingen van binnenkomst in het land wordt gecontroleerd op het niveau van de grenscontroleposten (GCP) voor de commerciële zendingen en ook door de douanediensten voor het niet-commerciële vervoer. De erkende dierenartsen zijn bovendien verplicht om aan de lokale controle-eenheden (LCE) van het FAVV de dieren te melden die afkomstig zijn van landen die niet beschouwd worden als vrij van hondsdolheid en die minder dan zes maanden geleden zijn ingevoerd zonder geldige vaccinatie tegen hondsdolheid. Deze gevallen worden onderzocht en er wordt dan beslist over verschillende maatregelen ter bescherming van de gezondheid van mens en dier. De maatregelen variëren afhankelijk van de door de bevoegde diensten van het FAVV uitgevoerde risicoanalyse, op basis van verschillende parameters zoals het land van oorsprong, de gekende en specifieke gezondheidselementen van het dier, enz.

In 2021 heeft de niet-conforme binnenkomst van 79 dieren (honden en katten) afkomstig van derde landen geleid tot 62 dossiers wegens non-conformiteit met de eisen inzake hondsdolheid. Het in overeenstemming brengen van 65 dieren onder voorwaarden, waaronder isolatie, kon worden toegekend, voor 14 dieren werd terugzending bevolen.

In 2019 en 2020 werden respectievelijk 49 en 32 dossiers gevolgd voor onregelmatigheden met betrekking tot de invoer vanuit derde landen en 139 en 148 voor bewegingen tussen lidstaten van de Europese Unie.

Wat de handel in dieren zelf betreft, zijn talrijke soorten fraude vastgesteld: binnenbrengen of invoer van gezelschapsdieren zonder gezondheidscertificaat; bezit, binnenbrengen of invoer van puppy’s van minder dan vijftien weken oud, hetgeen verboden is, of waarvan de leeftijd niet overeenstemt met de inlichtingen die zijn aangegeven in de identificatiedocumenten; commerciële invoer vanuit een andere lidstaat onder de dekmantel van «reden d», dat wil zeggen voor een verplaatsing van maximum vijf dieren voor persoonlijke aangelegenheden, aangezien een certificaat in dat geval niet vereist is; vervalsing van de resultaten van titratie van de antilichamen tegen hondsdolheid van de dieren die zijn binnengebracht in België vanuit derde landen: illegale uitgifte van paspoorten voor gezelschapsdieren, vervalsing van de gezondheidscertificaten en van het certificaat van vaccinatie tegen hondsdolheid.

Het FAVV neemt momenteel deel aan de Europese actie «EU Enforcement Action on illegal trade of cats and dogs» die op 1 juli 2022 is opgestart. Het EU-communicatiesysteem «Food Fraud Network» van directoraat-generaal (DG) Gezondheid van de Europese Commissie wordt gebruikt om te communiceren tussen de lidstaten, maar ook naar derde landen via de Europese Commissie: via dit kanaal werden 25 communicaties vanuit en naar België uitgevoerd met betrekking tot fraude waarbij andere lidstaten of derde landen betrokken waren. Op 1 oktober werden in het kader van deze actie 27 administratieve dossiers geopend, alsook drie gerechtelijke dossiers. Die komen bovenop de 12 dossiers die op 1 juni 2022 reeds in behandeling waren bij het FAVV.

Er is helaas geen eenvoudig antwoord op deze vraag. De minimale voorwaarden voor invoer worden op Europees niveau beslist. De vrijheid van verkeer tussen de lidstaten vergemakkelijkt ten dele de illegale verplaatsing van dieren, maar het verstrengen van de voorwaarden voor invoer zou kunnen leiden tot een stijging van de gevallen van fraude, illegale handel en verplaatsingen. Het is niet gemakkelijk om een evenwicht te vinden.

Op Europees niveau zou een harmonisering van de regels inzake de gebruikte transponders (een unieke ISO-code per land, wat momenteel niet verplicht is), alsook striktere regels inzake de traceerbaarheid van de identificatiedocumenten (paspoorten, gezondheidscertificaten) zelf het zeker mogelijk maken om de exacte herkomst van de identificatie van de dieren en hun parcours op eenvoudigere wijze te bepalen.