De handel in namaakgeneesmiddelen neemt in België en Europa sterk toe, voornamelijk via illegale websites die regelmatig worden geblokkeerd of doorgestuurd naar nieuwe pagina's. Deze platforms bieden een breed scala aan risicovolle geneesmiddelen aan: slaapmiddelen, antibiotica, hormonen, dopingmiddelen, middelen tegen erectiestoornissen en soms stoffen die verband houden met bijzonder gevaarlijk gebruik. Deze producten zijn vaak verkeerd gedoseerd, vervalst, ondoeltreffend of giftig, wat een direct risico voor de volksgezondheid vormt.

Uit onderzoek blijkt dat er sprake is van een gestructureerde internationale criminele organisatie, die steunt op een wereldwijde keten: productie in Azië of in doorvoergebieden, soms herverpakking in Europa, en vervolgens distributie via postpakketten via het internet. De netwerken maken op grote schaal gebruik van sociale media, valse e-commerce-websites en berichtendiensten om controles te omzeilen.

Deze handel levert criminele netwerken aanzienlijke winsten op, terwijl de autoriteiten elk jaar wereldwijd grote hoeveelheden producten in beslag nemen.

Tegelijkertijd wordt België geconfronteerd met gevallen van vervalsing of diefstal van elektronische voorschriften, waardoor dure of zeldzame geneesmiddelen illegaal worden verkregen en vervolgens in het buitenland worden doorverkocht.

De structurele tekorten aan geneesmiddelen in Europa (antibiotica, insuline, oncologische behandelingen, geneesmiddelen voor hart- en vaatziekten of voor het zenuwstelsel) verzwakken het legale systeem en bevorderen het gebruik van parallelle circuits. In deze context wordt de vraag gevoed door de therapeutische urgentie, de zoektocht naar snelle oplossingen of de moeilijke toegang tot zorg.

De gevolgen zijn talrijk:

– direct gevaar voor de volksgezondheid (toxiciteit, ondoeltreffendheid van behandelingen);

– toename van de antibioticaresistentie;

– verzwakking van de controle op de officiële geneesmiddelenketen;–- opkomst van grensoverschrijdende criminele netwerken;

– en normalisering van de aankoop van geneesmiddelen buiten het wettelijke kader via internet.

Vervalste geneesmiddelen zijn dus niet langer een marginaal verschijnsel, maar een groeiende wereldwijde criminele industrie die zich nestelt in de zwakke plekken van het gezondheidszorgstelsel, de digitale sector en de geglobaliseerde toeleveringsketens.

Deze kwestie raakt aan verschillende domeinen, zoals volksgezondheid, de strijd tegen de georganiseerde misdaad, cyberveiligheid en de controle op de digitale handel. Ze heeft ook betrekking op de bevoegdheden van de douane, justitie en Europese samenwerking op het gebied van de traceerbaarheid van geneesmiddelen en de bestrijding van transnationale netwerken van namaakgeneesmiddelen.

1) Welke aanvullende maatregelen overweegt de regering om de opsporing en sluiting van websites voor de illegale verkoop van geneesmiddelen, met name op buitenlandse platforms, te versterken?

2) Hoe is de regering van plan de samenwerking tussen gezondheidsautoriteiten, douane, politie en digitale actoren beter te coördineren om deze transnationale netwerken te bestrijden?

3) Welke initiatieven zijn gepland om het tekort aan geneesmiddelen, dat wordt aangemerkt als een belangrijke factor die deze handel in de hand werkt, te verminderen?

4) Overweegt of steunt België een versterking van de Europese mechanismen voor traceerbaarheid of controle van digitale voorschriften?

5) Tot slot, is er een specifieke evaluatie gepland van de gevolgen voor de volksgezondheid van vervalste geneesmiddelen die in België in omloop zijn, om de overheidsmaatregelen daarop af te stemmen?