SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2025-2026 Zitting 2025-2026
________________
13 mars 2026 13 maart 2026
________________
Question écrite n° 8-408 Schriftelijke vraag nr. 8-408

de Kelly Van Tendeloo (Vooruit)

van Kelly Van Tendeloo (Vooruit)

au ministre de la Sécurité et de l'Intérieur, chargé de Beliris

aan de minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, belast met Beliris
________________
Service communal de la population et de l'état civil - Données officielles relatives au domicile - Données du registre de la population - Mise à disposition - Citoyens ayant un intérêt légitime - Procédure plus fluide - Mesures Gemeentelijke burgerlijke dienst - Officiële woonplaatsgegevens - Gegevens uit de bevolkingsregister - Beschikbaarstelling - Burgers met een legitiem belang - Vlottere procedure - Maatregelen 
________________
________ ________
13/3/2026Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 16/4/2026)
15/4/2026Antwoord
13/3/2026Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 16/4/2026)
15/4/2026Antwoord
________ ________
Question n° 8-408 du 13 mars 2026 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 8-408 d.d. 13 maart 2026 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Au Parlement flamand, j'ai posé à la ministre flamande de l'Intérieur, de la Politique des Villes et de la Ruralité, du Vivre ensemble, de l'Intégration (civique), des Affaires administratives, de l'Économie sociale et de la Pêche, Hilde Crevits, les deux questions énoncées ci-après afin de faire en sorte que la législation flamande sur la protection des locataires soit mieux appliquée. La ministre y a apporté les réponses suivantes:

«1. La communication des informations contenues dans les registres de la population est régie par l'arrêté royal du 16 juillet 1992 [relatif à la communication des informations contenues dans les registres de la population et dans le registre des étrangers], lequel fixe de manière précise les conditions de délivrance d'un extrait ou certificat.

Il s'agit d'une matière fédérale ne relevant pas de ma compétence.

Dans la réponse à une question énoncée dans les FAQ [«frequently asked questions»] sur le site du Service public fédéral (SPF) Intérieur, je lis que toute personne peut obtenir un extrait des registres de la population ou un certificat établi d'après ces registres, pour autant que les informations qu'ils contiennent la concernent.

Par contre, lorsqu'il s'agit d'un tiers, l'arrêté royal précité prévoit en son article 3 que toute personne, tout organisme public ou privé peut obtenir un extrait des registres ou un certificat établi d'après ces registres lorsque la délivrance de ces documents est prévue ou autorisée par ou en vertu de la loi.

À défaut de disposition légale ou réglementaire justificative, les communes ne peuvent pas communiquer à des tiers des informations tirées de leurs registres de la population.

C'est en principe au tiers qui fait la demande de communication d'informations qu'il incombe de fournir la base légale ou réglementaire.

Je ne suis pas habilitée à juger si, en l'occurrence, il existe une base légale ou réglementaire.

Si le locataire n'est pas en mesure de démontrer l'existence d'une base légale, il n'a pas, me semble-t-il, d'autre solution que de saisir le juge de paix.

2. Il s'agit d'une matière fédérale au sujet de laquelle je ne puis prendre aucune initiative.»

Je me permets dès lors de vous adresser la même question écrite.

Un bailleur peut à tout moment mettre fin au bail s'il veut occuper lui-même le bien donné en location. Il doit toutefois respecter un délai de préavis de six mois. S'il souhaite louer le bien à des membres de sa famille jusqu'au troisième degré, il peut le faire, mais pas pendant les trois premières années du bail.

Il s'agit d'une règle logique et équitable, mais qui, dans la pratique, donne lieu à des abus. Certains bailleurs usent de cette possibilité pour obliger leurs locataires à quitter le bien prématurément. Il arrive que le bail soit subitement résilié après un différend sur une réparation à effectuer et qu'il s'avère par la suite que le bailleur n'occupe pas réellement le bien. S'il parvient à en apporter la preuve, le locataire a droit à une indemnisation.

La preuve est toutefois très difficile à apporter. Un des éléments importants est le domicile légal de l'ancien bailleur. Si celui-ci ne s'est pas domicilié dans l'immeuble que le locataire a été forcé de quitter, cela constitue un sérieux indice d'abus. Toutefois, le service de la population et de l'état civil de la commune ne délivre pas facilement cette information.

1) Quelles sont les conditions à remplir pour pouvoir consulter de telles données du registre de la population? Quelle procédure les locataires qui soupçonnent un abus doivent-ils suivre? Quels sont les obstacles?

2) Quelles mesures souhaitez-vous ou pouvez-vous prendre afin de rendre cette procédure plus fluide et de permettre aux personnes ayant un intérêt légitime d'obtenir plus rapidement certaines informations par l'intermédiaire du service de la population et de l'état civil de la commune?

 

In het Vlaams Parlement stelde ik aan de Vlaams minister van Binnenland, Steden- en Plattelandsbeleid, Samenleven, Integratie en Inburgering, Bestuurszaken, Sociale Economie en Zeevisserij, Hilde Crevits, onderstaande vragen om ervoor te zorgen dat bestaande Vlaamse wetgeving in verband met bescherming van de huurders beter gegarandeerd kan worden. De minister antwoorde op beide vragen:

«1. De mededeling van informatiegegevens die in de bevolkingsregisters zijn opgenomen, wordt geregeld door het koninklijk besluit van 16 juli 1992 [betreffende het verkrijgen van informatie uit de bevolkingsregisters en uit het vreemdelingenregister] dat de voorwaarden tot afgifte van een uittreksel of getuigschrift nauwkeurig bepaalt.

Dit is een federale materie die niet tot mijn bevoegdheid behoort.

In een FAQ [«frequently asked questions»] van de federale overheidsdienst (FOD) Binnenlandse Zaken lees ik dat elke persoon een uittreksel uit de bevolkingsregisters of een getuigschrift kan verkrijgen, voor zover de informatiegegevens op zichzelf betrekking hebben.

Gaat het daarentegen om een derde persoon, dan bepaalt artikel 3 van dat koninklijk besluit dat iedereen – zowel natuurlijke personen als publieke of private instellingen – een uittreksel uit de registers of een getuigschrift kan verkrijgen op voorwaarde dat de afgifte van die documenten door of krachtens de wet is voorgeschreven of toegestaan.

Bij gebrek aan een wettelijke of reglementaire bepaling als bewijs, kunnen de gemeenten geen informatiegegevens uit de bevolkingsregisters aan derden meedelen.

Die wettelijke of reglementaire grondslag moet in principe aangetoond worden door de aanvrager.

Het behoort niet tot mijn bevoegdheid om te beoordelen of er in dit geval een wettelijke of reglementaire grondslag is.

Indien de huurder geen grondslag kan aantonen, lijkt er mijn geen andere oplossing dan zich tot de vrederechter te richten.

2. Dit is een federale materie waarin ik geen initiatieven kan nemen.»

Daarom richt ik graag dezelfde vraag aan u:

Een verhuurder kan het huurcontract altijd opzeggen wanneer hij zelf in het verhuurde pand wil wonen. Hij moet daarbij een opzegtermijn van zes maanden naleven. Wanneer hij zijn pand wil verhuren aan familieleden tot de derde graad, dan kan dat, maar niet tijdens de eerste drie jaar.

Dat is een bijzonder logische en eerlijke regel, maar in de praktijk wordt er misbruik van gemaakt. Sommige verhuurders gebruiken de regeling om huurders versneld uit het pand te krijgen. Na een ruzie over een herstelling wordt het huurcontract plots opgezegd. Achteraf blijkt dat de verhuurder het pand niet feitelijk bewoont. Als men dat kan bewijzen, dan heeft men als huurder recht op een schadevergoeding.

Alleen is dat bijzonder moeilijk te bewijzen. Een belangrijk element is de wettelijke verblijfplaats van de voormalige verhuurder. Als die zich niet gedomicilieerd heeft in het pand waar men als huurder is uitgezet, dan is dat een stevige aanwijzing. Maar op de dienst burgerzaken van de gemeente krijgt men die info niet zomaar mee.

1) Wat zijn de voorwaarden om zulke gegevens uit het bevolkingsregister te kunnen raadplegen? Welke procedure moeten huurders die misbruik vermoeden, volgen? Wat zijn de drempels?

2) Zijn er maatregelen die de geachte minister wil of kan nemen om deze procedure vlotter te doen verlopen, zodat mensen met een legitiem belang sneller aan bepaalde informatie geraken via de burgerlijke dienst?

 
Réponse reçue le 15 avril 2026 : Antwoord ontvangen op 15 april 2026 :

1) La communication de données personnelles issues des registres de la population et du registre des étrangers est strictement encadrée par l’arrêté royal du 16 juillet 1992 relatif à la communication des informations contenues dans les registres de la population et dans le registre des étrangers. Toute personne peut obtenir des informations qui la concernent directement. En revanche, lorsqu’il s’agit d’une demande de communication de données d’un tiers, celles-ci ne peuvent être délivrées que sur demande écrite et signée, et pour autant que cette délivrance soit prévue ou autorisée par ou en vertu de la loi.

Un locataire (ou toute autre personne privée) qui soupçonne un abus ne dispose donc pas d’un droit général à consulter les registres, ni à obtenir librement l’adresse du bailleur. Il doit introduire une demande motivée auprès de la commune compétente, indiquer la base légale qui fonde sa demande, et prouver que l’information demandée est exigée par la disposition qu’il invoque. Seules les informations strictement requises par la législation ou la procédure invoquée peuvent être communiquées. La commune apprécie la validité de chaque demande au cas par cas; aucun refus systématique n’est admissible. En cas de contestation, l’article 3 de l’arrêté royal précité prévoit que le ministre de l’Intérieur ou son délégué peut déterminer si la demande répond ou non aux conditions de délivrance.

La communication de données relatives au domicile touche directement à la protection de la vie privée et doit être appréciée dans le respect de l’article 22 de la Constitution, du règlement général sur la protection des données (RGPD) et de la loi du 30 juillet 2018 relative à la protection des personnes physiques à l’égard des traitements de données à caractère personnel. L’arrêté royal précité ne peut s’appliquer que dans la mesure où il n’enfreint pas ces normes supérieures. L’obstacle est donc juridique: il ne suffit pas d’invoquer un intérêt ou un soupçon d’abus, il faut pouvoir rattacher la demande à une base légale concrète ou à une procédure déterminée.

2) Il convient surtout de veiller à une application uniforme et juridiquement correcte de la procédure au sein des communes, et à une meilleure information des citoyens. À cet égard, il existe déjà l’interdiction en commune de refuser systématiquement les demandes sans les analyser au cas par cas et la possibilité pour le citoyen, en cas de contestation, de saisir le ministre ou son délégué.

En revanche, en vertu de l’article 22 de la Constitution, des limitations d’accès du RGPD et du principe de minimisation des données, il n’est pas envisageable de «simplifier» la procédure en accordant à des tiers un accès plus large ou quasi automatique à des données de domicile d’une autre personne.

1) De mededeling van persoonsgegevens uit de bevolkingsregisters en uit het vreemdelingenregister wordt strikt omkaderd door het koninklijk besluit van 16 juli 1992 betreffende het verkrijgen van informatie uit de bevolkingsregisters en uit het vreemdelingenregister. Elke persoon kan informatiegegevens verkrijgen die rechtstreeks op zichzelf betrekking hebben. Gaat het echter om een aanvraag tot mededeling van gegevens van een derde, dan kunnen deze gegevens enkel op schriftelijk en ondertekend verzoek worden afgegeven, en voor zover deze afgifte door of krachtens de wet is voorgeschreven of toegestaan.

Een huurder (of elke andere private persoon) die een misbruik vermoedt, heeft dus geen absoluut recht om de registers te raadplegen, noch om het adres van de verhuurder vrij te verkrijgen. Hij moet een gemotiveerde aanvraag indienen bij de bevoegde gemeente, de wettelijke grondslag waarop zijn aanvraag berust, vermelden, en bewijzen dat de gevraagde informatie vereist is door de bepaling die hij inroept. Enkel de nformatiegegevens die strikt vereist zijn door de wetgeving of de ingeroepen procedure, mogen worden meegedeeld. De gemeente beoordeelt de geldigheid van elke aanvraag geval per geval; geen enkele systematische weigering kan worden toegestaan. In geval van betwisting bepaalt artikel 3 van het voormelde koninklijk besluit dat de minister van Binnenlandse Zaken of zijn gemachtigde mag bepalen of de aanvraag al dan niet beantwoordt aan de afgiftevoorwaarden.

2) De mededeling van woonplaatsgegevens houdt rechtstreeks verband met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en moet worden beoordeeld in naleving van artikel 22 van de Grondwet, de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens. Het voormelde koninklijk besluit kan enkel worden toegepast voor zover het deze hogere normen niet schendt. Het obstakel is dus juridisch: het volstaat niet om een belang of een vermoeden van misbruik in te roepen. Men moet de aanvraag kunnen koppelen aan een concrete wettelijke grondslag of aan een welbepaalde procedure.

Men dient vooral toe te zien op een eenvormige en juridisch correcte toepassing van de procedure binnen de gemeenten, en op betere informatie aan de burgers. In dit verband bestaat in de gemeenten reeds het verbod om aanvragen systematisch te weigeren zonder ze geval per geval te analyseren, en de mogelijkheid voor de burger om, in geval van betwisting, de zaak voor te leggen aan de minister of zijn gemachtigde.

Daarentegen kan, op grond van artikel 22 van de Grondwet, de toegangsbeperkingen van de AVG en het beginsel van gegevensminimalisatie, niet worden overwogen om de procedure te «vereenvoudigen» door derden een ruimere of bijna automatische toegang te verlenen tot de woonplaatsgegevens van een andere persoon.