| SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
| Session 2025-2026 | Zitting 2025-2026 | ||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
| 23 décembre 2025 | 23 december 2025 | ||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
| Question écrite n° 8-369 | Schriftelijke vraag nr. 8-369 | ||||||||
de Özlem Özen (PS) |
van Özlem Özen (PS) |
||||||||
au vice-premier ministre et ministre des Affaires sociales et de la Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté |
aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding |
||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
| Dépendance au tabac - Prise en charge - Renforcement - Aides à l'arrêt du tabac - Accès et remboursement - Professionnels de santé - Formations obligatoires - Coordination interdisciplinaire | Tabaksverslaving - Behandeling - Versterking - Hulp bij het stoppen met roken - Toegang en terugbetaling -Gezondheidswerkers- Verplichte opleidingen - Interdisciplinaire coördinatie | ||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
| tabagisme politique de la santé prévention des maladies |
nicotineverslaving gezondheidsbeleid voorkoming van ziekten |
||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
|
|
||||||||
| ________ | ________ | ||||||||
| Question n° 8-369 du 23 décembre 2025 : (Question posée en français) | Vraag nr. 8-369 d.d. 23 december 2025 : (Vraag gesteld in het Frans) | ||||||||
Une enquête menée par la Fondation contre le cancer et le service public fédéral (SPF) Santé publique, qui a recueilli les réponses de plus de dix-huit mille professionnels de santé, met en évidence des lacunes importantes dans la prise en charge de la dépendance au tabac en Belgique. Selon cette étude, la dépendance au tabac n'est pas suffisamment intégrée aux parcours de soins; un accompagnement structuré est pourtant essentiel pour réussir un sevrage. En effet, seulement 21 % des professionnels interrogés déclarent jouer un rôle proactif pour inciter les patients à arrêter de fumer. Parmi eux, seuls 13 % donnent des conseils concrets, 12 % orientent vers des outils ou spécialistes, et seulement 4 % proposent des aides pharmacologiques ou un plan d'action structuré. Malgré les efforts de prévention en cours, plus de neuf mille décès liés au tabac surviennent encore chaque année en Belgique, et la majorité des fumeurs commencent avant l'âge de vingt-et-un ans. Dans ce contexte, et en lien avec les objectifs de la stratégie interfédérale visant une génération sans tabac, permettez-moi de vous poser les questions suivantes: 1) Quelles mesures concrètes le gouvernement fédéral entend-il mettre en œuvre pour renforcer systématiquement la prise en charge de la dépendance au tabac dans tous les parcours de soins, notamment chez les médecins généralistes, les infirmiers et autres soignants en première ligne? 2) Envisage-t-on d'améliorer l'accès et le remboursement des aides à l'arrêt du tabac (substituts nicotiniques, médicaments prescrits, interventions comportementales, programmes d'accompagnement, etc.), afin d'encourager un suivi structuré et non uniquement informatif? 3) Le gouvernement est-il prêt à déployer des formations obligatoires ou incitatives pour les professionnels de santé afin qu'ils intègrent systématiquement l'évaluation et la prise en charge de la dépendance tabagique dans leurs pratiques cliniques? 4) Enfin, quelles actions sont prévues pour renforcer la coordination interdisciplinaire (médecins, tabacologues, psychologues, mutualités) dans la prise en charge des personnes dépendantes au tabac, y compris en dehors des structures hospitalières? Cette question écrite relève de la compétence du Sénat vu son caractère transversal. La santé publique est une matière fédérale et la politique de prévention relève des entités fédérées. |
Een enquête van de Stichting tegen kanker en de federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, waaraan meer dan 18 000 gezondheidswerkers hebben deelgenomen, wijst op belangrijke tekortkomingen in de behandeling van tabaksverslaving in België. Volgens deze studie wordt tabaksverslaving onvoldoende geïntegreerd in het zorgtraject. Gestructureerde begeleiding is nochtans essentieel voor een succesvolle ontwenning. Slechts 21 % van de ondervraagde gezondheidswerkers geeft aan een proactieve rol te spelen om patiënten aan te moedigen te stoppen met roken. Van hen geeft slechts 13 % concreet advies, verwijst 12 % door naar hulpmiddelen of specialisten en biedt slechts 4 % farmacologische hulp of een gestructureerd actieplan aan. Ondanks de huidige preventie-inspanningen zijn er in België nog steeds meer dan 9 000 sterfgevallen per jaar door tabaksgebruik, en beginnen de meeste rokers vóór de leeftijd van 21 jaar. In deze context en gelet op de doelstellingen van de interfederale strategie voor een rookvrije generatie, wil ik u de volgende vragen stellen: 1) Welke concrete maatregelen wil de federale regering nemen om de behandeling van tabaksverslaving systematisch te verbeteren in alle zorgtrajecten, met name bij huisartsen, verpleegkundigen en andere eerstelijnsgezondheidswerkers? 2) Zijn er plannen om de toegang tot en de terugbetaling van hulpmiddelen om te stoppen met roken (nicotinevervangers, voorgeschreven medicijnen, gedragsmatige ondersteuning, begeleidingsprogramma's, enz.) te verbeteren, teneinde een gestructureerde en niet alleen informatieve follow-up aan te moedigen? 3) Is de regering bereid om verplichte of stimulerende opleidingen voor gezondheidswerkers in te voeren, opdat zij de beoordeling en behandeling van tabaksverslaving systematisch in hun klinische praktijk integreren? 4) Tot slot, welke maatregelen zijn er gepland om de interdisciplinaire coördinatie (artsen, tabacologen, psychologen, mutualiteiten) bij de behandeling van tabaksverslaafden te verbeteren, ook buiten de ziekenhuizen? Door haar transversale aard behoort deze schriftelijke vraag tot de bevoegdheden van de Senaat. Volksgezondheid is een federale materie, en preventie is een bevoegdheid van de deelstaten. |
||||||||
| Réponse reçue le 12 mai 2026 : | Antwoord ontvangen op 12 mei 2026 : | ||||||||
L’enquête qui a été menée conjointement par la Fondation contre le cancer et le service public fédéral (SPF) Santé publique met clairement en évidence la nécessité d’intégrer systématiquement la prise en charge du tabagisme et du vapotage dans l’ensemble des parcours de soins. La stratégie interfédérale 2022-2028 pour une génération sans tabac vise à la fois à réduire la prévalence du tabagisme chez les jeunes afin de parvenir à une génération sans tabac, et à réduire considérablement la prévalence du tabagisme au sein de la population en général. Elle prévoit des mesures pour limiter l’accès et la visibilité du tabac et des cigarettes électroniques, créer davantage d’espaces non-fumeurs et renforcer l’aide au sevrage tabagique dans les soins de santé. Au sein de la cellule générale de Politique drogues, un groupe de travail a été mis sur pied dans le but d’évaluer la stratégie interfédérale pour une génération sans tabac et de l’ajuster si nécessaire. Un nouveau projet pilote «Programme d’accompagnement au sevrage tabagique en hôpital général» a été mis en place en décembre 2025. Il vise à intégrer de manière systématique la prise en charge du tabagisme – incluant l’usage de la cigarette électronique – dans les soins hospitaliers de routine. L’objectif est que chaque contact avec un patient fumeur hospitalisé devienne une opportunité d’aborder l’arrêt du tabac, de proposer une intervention brève, d’orienter vers un tabacologue si nécessaire et d’assurer la continuité du suivi après la sortie de l’hôpital. Plus concrètement, le projet poursuit trois objectifs principaux: – former et sensibiliser le personnel de soins afin qu’il puisse identifier les patients fumeurs, mener des interventions brèves et connaître les aides au sevrage disponibles; – structurer le parcours de soins en intégrant systématiquement la question de la consommation de tabac et de cigarettes électroniques dans l’anamnèse, en organisant un circuit de soins clair et structuré et en renforçant les collaborations internes et externes. Le projet renforce également la coordination entre les différents acteurs impliqués dans la prise en charge du tabagisme; – renforcer les équipes hospitalières, notamment via le financement d’un coordinateur local et d’un soutien supplémentaire par des tabacologues, afin d’assurer une prise en charge cohérente et durable. Pour la mise en œuvre de ce dispositif, douze hôpitaux ont été sélectionnés pour une période de trois ans. De plus, un coordinateur général est chargé d’harmoniser les actions menées dans l’ensemble des hôpitaux concernés. Il élaborera notamment une formation et une brochure communes, qui seront ensuite adaptées aux spécificités de chaque établissement. L’enveloppe totale allouée au projet s’élève à 2 280 000 euros (pour trois ans). À ce jour, deux médicaments sont remboursés (sous conditions) en Belgique: la varénicline (Champix – après indisponibilité prolongée) et le bupropion (Zyban). Par ailleurs, il existe effectivement d’autres aides, telles que la TSN (traitements de substitution nicotinique), qui peuvent être utiles dans le cadre d’une tentative de sevrage, mais elles sont coûteuses par rapport au Champix et au bupropion. Afin de garantir une utilisation optimale des moyens limités et d’obtenir un maximum de bénéfices pour la santé, le Centre fédéral d’expertise des soins de santé (KCE) mène actuellement une étude de rentabilité. Je prendrai d’autres mesures en fonction des conclusions de cette étude. |
Het onderzoek dat gezamenlijk werd uitgevoerd door de Stichting tegen kanker en de federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid toont duidelijk aan dat het noodzakelijk is om de aanpak van roken en vapen systematisch te integreren in alle zorgtrajecten. De interfederale strategie 2022-2028 voor een rookvrije generatie is zowel gericht op het terugdringen van de tabaksprevalentie onder jongeren om tot een rookvrije generatie te komen, als op een drastische vermindering van de tabaksprevalentie onder de bevolking in het algemeen. Ze voorziet maatregelen om de toegang tot en de zichtbaarheid van tabak en vapes te beperken, meer rookvrije ruimtes te creëren en rookstopbegeleiding binnen de gezondheidszorg te versterken. Binnen de algemene cel Drugsbeleid werd een werkgroep opgericht met als doel een evaluatie te maken van de interfederale strategie voor een rookvrije generatie en deze bij te sturen waar nodig. In december 2025 werd een nieuw pilootproject «Programma rookstopbegeleiding in algemene ziekenhuizen» opgestart, dat tot doel heeft de aanpak van tabaksgebruik – inclusief het gebruik van de elektronische sigaret – systematisch te integreren in de routinezorg in ziekenhuizen. Het doel is dat elk contact met een opgenomen rokende patiënt een gelegenheid wordt om rookstop te bespreken, een korte interventie aan te bieden, indien nodig door te verwijzen naar een tabakoloog en de continuïteit van de opvolging na ontslag te verzekeren. Concreet streeft het project drie hoofddoelstellingen na: – het opleiden en sensibiliseren van het zorgpersoneel zodat men rokende patiënten kan identificeren, korte interventies kan uitvoeren en de beschikbare stophulpmiddelen kent; – het structureren van het zorgtraject door de vraag naar het gebruik van tabaksproducten en e-sigaretten systematisch op te nemen in de anamnese, een duidelijk en gestructureerd zorgcircuit te organiseren en de interne en externe samenwerking te versterken. Het project versterkt ook de coördinatie tussen de verschillende actoren die betrokken zijn bij de aanpak van roken; – het versterken van de ziekenhuisteams, onder meer via de financiering van een lokale coördinator en extra ondersteuning van tabakologen, om een coherente en duurzame aanpak te garanderen. Voor de uitvoering van dit project werden twaalf ziekenhuizen geselecteerd voor een periode van drie jaar. Daarnaast is een algemeen coördinator verantwoordelijk voor de harmonisatie van de acties in alle betrokken ziekenhuizen. Hij ontwikkelt onder meer een gemeenschappelijke opleiding en brochure, die vervolgens worden aangepast aan de specifieke kenmerken van elk ziekenhuis. Het totale budget voor het project bedraagt 2 280 000 euro (voor drie jaar). Momenteel worden twee geneesmiddelen (onder voorwaarden) terugbetaald in België: varenicline (Champix – na langdurige onbeschikbaarheid) en bupropion (Zyban). Daarnaast bestaan er inderdaad nog andere hulpmiddelen zoals NRT (Nicotine Replacement Therapy) die kunnen helpen bij een rookstoppoging, al zijn deze duur in vergelijking met Champix en bupropion. Om te verzekeren dat de beperkte middelen op optimale manier worden ingezet en de meeste gezondheidswinsten kunnen worden behaald voert het Federaal Kenniscentrum voor de gezondheidszorg (KCE) momenteel een kosteneffectiviteitsstudie uit, in functie van de conclusies hiervan zal ik verdere stappen ondernemen. |