In het voorbije jaar is het aantal nieuwe dossiers dat door «Child Focus» werd geregistreerd met 30% gestegen. Tegelijkertijd ziet de organisatie voor vermiste kinderen het aantal oproepen van jongeren in psychische nood en van bezorgde ouders die melden dat hun kind met donkere gedachten kampt, voortdurend toenemen. De kinderrechtencommissaris van de Franstalige Gemeenschap, Solayman Laqdim, benadrukt dat de geestelijke gezondheid van jongeren de afgelopen jaren snel is achteruitgegaan: «Alle indicatoren staan op rood. Het gebruik van antidepressiva is met 60% gestegen bij jongeren tussen twaalf en achttien jaar, en één op de tien kinderen kampt met donkere gedachten of suïcidale neigingen.» De gezondheidscrisis heeft deze trend versterkt, en de situatie blijft verslechteren.

Ondanks de ernst van de situatie wordt weglopen nog al te vaak gezien als een bevlieging of gewoon een daad van rebellie, terwijl het vaak om wanhopige hulpkreten gaat, die altijd moeten worden geïnterpreteerd in het licht van de situatie en persoonlijkheid van de jongere. Het is inmiddels mogelijk om een beroep te doen op eerstelijnspsychologen, maar die zijn sterk overbevraagd, wat de toegang tot zorg beperkt: «We slagen er niet in om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen, en de reflex van de huisarts is vaak om in crisissituaties antidepressiva voor te schrijven», betreurt de kinderrechtencommissaris.

Weglopen stelt jongeren bloot aan zeer grote risico's, waaronder contact met onbetrouwbare personen of seksuele uitbuiting. Vorig jaar heeft «Child Focus» 94 nieuwe dossiers van seksuele uitbuiting geopend in het kader van prostitutie van minderjarigen, bijna allemaal gelinkt aan weglopen. Deze problematiek is met 30% toegenomen ten opzichte van het jaar ervoor. Als deze jongeren eenmaal slachtoffer zijn geworden, blijven ze onder de invloed van hun pooiers, ondergaan ze geweld of lopen ze opnieuw weg om terug te keren naar hun uitbuiters, waardoor ze vaak in een vicieuze cirkel terechtkomen. Zeven op de tien van deze jongeren verbleven in een instelling voor jeugdhulp, en bijna de helft was jonger dan vijftien jaar.

De procureur des Konings van Brussel, Julien Moinil, heeft onlangs alarm geslagen over deze situatie: 400 jongeren die in Brussel «rondzwerven» bij gebrek aan aangepaste opvanginfrastructuur, dreigen in het milieu van de drugshandel terecht te komen. Op Franstalig niveau gaat het momenteel om ongeveer 5 000 tieners zonder begeleiding. Bijna de helft van de weglopers zijn jongeren die in een instelling zijn geplaatst. Deze jongeren, vaak met een immigratieachtergrond of een onregelmatige verblijfsstatus, ontvluchten de plek waar ze werden geplaatst of hun status, en zijn kwetsbaar voor uitbuiting, criminaliteit of het gebruik van drugs zoals crack of lijm. De staat van overleven waarin zij verkeren, drijft hen tot gevaarlijk gedrag zoals prostitutie of illegale arbeid.

Het aantal tieners dat wegloopt, is verdrievoudigd, wat de omvang van de crisis illustreert. Deze weglopers zijn slechts de zichtbare top van een ijsberg van leed, waarvan de ware omvang dringend correct moet worden ingeschat.

In 2024 zouden bij bijna 75% van de door «Child Focus» geopende dossiers van seksuele uitbuiting van minderjarigen pooiers van tieners zijn betrokken, vaak mensenhandelaars die strategieën hanteren om hun slachtoffers psychisch en materieel afhankelijk te maken, en zo hun kwetsbaarheid uit te buiten. Deze kwetsbare tieners worden gezien als een gemakkelijke prooi. Seksuele uitbuiting van minderjarigen blijft in grote mate onder de radar, door een gebrek aan opleiding van de actoren op het terrein en het ontbreken van gespecialiseerde opvangstructuren, vooral voor noodsituaties. De bestrijding van dit fenomeen wordt bemoeilijkt doordat het om digitale dossiers gaat en sommige platformen niet met de autoriteiten willen samenwerken, in een Europese context die wordt gekenmerkt door een aanhoudend debat over privacybescherming versus de veiligheid van kinderen.

Wat de transversale aard van de vraag betreft: de verschillende regeringen en veiligheidsactoren zijn het eens geworden over de problemen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Deze zijn vastgelegd in de Kadernota Integrale Veiligheid en in het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025 en zijn besproken tijdens een interministeriële conferentie, waaraan ook vertegenwoordigers van politie en justitie hebben deelgenomen. Het gaat dan ook over een transversale bevoegdheid, die wordt gedeeld met de Gewesten, die vooral op preventief vlak optreden.

Daarom wil ik u graag deze vragen stellen:

1) Welke concrete maatregelen wil de regering nemen om de opleiding van de actoren op het terrein te versterken, met het oog op een betere detectie en opvang van slachtoffers van seksuele uitbuiting van minderjarigen?

2) Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de opvanginfrastructuur voor minderjarigen in nood of in gevaar, in het bijzonder voor weglopers of jongeren die worden uitgebuit?

3) Kunt u ons de cijfers bezorgen over het aantal geregistreerde dossiers van weglopers in de voorbije vijf jaar? Welke Gewesten of geografische gebieden kennen de sterkste stijging van het aantal weglopers en meldingen van kinderen in nood?

4) Wat zijn de recente statistieken over het gebruik van antidepressiva bij tieners?

5) Hoeveel tieners zijn doorverwezen of hebben gebruikgemaakt van psychologische raadplegingen in het kader van de huidige regeling?

6) Hoeveel psychologen zijn er gemiddeld beschikbaar in de eerstelijnsstructuren en hoe is dit aantal in de voorbije jaren geëvolueerd?

7) Hoeveel dossiers van seksuele uitbuiting van minderjarigen zijn er vorig jaar geopend?

8) Welke statistieken zijn er beschikbaar over de re-integratie of opvolging van slachtoffers na hun opvang?

9) Wat is de huidige opvangcapaciteit voor deze jongeren, met name in de instellingen voor jeugdhulp?

10) Welke samenwerkingsverbanden zijn er opgezet met de digitale platformen om de verspreiding van inhoud die gelinkt is aan uitbuiting of kinderpornografie te bestrijden?

1) Child Focus is reeds meerdere jaren een onmisbare partner van de federale politie voor de bescherming van minderjarigen. Samen werkten ze innovatieve opleidingen uit zodat iedere politieagent zou beschikken over degelijke en actuele competenties.

Sinds 2023 werden verschillende modules toegevoegd aan de basisopleiding van alle kaders en alle graden. Deze modules maken het mogelijk onderstaande prioritaire thema’s te behandelen:

– verdwijning van buitenlandse niet-begeleide minderjarigen;

– ouderontvoering;

– weggelopen jongeren uit instellingen;

– seksuele uitbuiting van minderjarigen;

– sensibiliseringscampagnes tijdens verdwijningen;

– online veiligheid voor minderjarigen.

Verder wordt dit systeem aangevuld door vier gespecialiseerde voortgezette opleidingen. Deze beschrijven de werkmethoden in detail, moedigen samenwerking tussen verschillende diensten aan en betrekken actoren zoals de cel Vermiste Personen.

In 2025 werkte de federale politie de specifieke e-learning «Minderjarige slachtoffers van seksuele uitbuiting via prostitutie» uit, gezien de zorgwekkende toename van gevallen van seksuele uitbuiting van minderjarigen, en dit in samenwerking met Child Focus. Deze e-learning werd niet alleen geïntegreerd in de voortgezette opleiding, maar ze werd ook toegevoegd aan de basisopleiding van alle politiekaders waardoor deze onontbeerlijke competenties verspreid worden op een eenduidige manier. Ze steunt op vier pijlers:

– kennen: het wettelijke kader begrijpen evenals de slachtoffer- en daderprofielen;

– vaststellen: de signalen zoals vluchten, online uitbuiting en verdachte gedragingen herkennen;

– reageren: de aangepaste procedures toepassen, processen-verbaal opstellen en samenwerken met gespecialiseerde centra zoals PAG-ASA, Payoke en Sûrya;

– voorkomen: praktische tools gebruiken zoals het programma «Girl Power Squad», educatieve podcasts en de «Praten, zien, aanraken»-methodologie.

Deze module kadert volledig in het Nationale Veiligheidsplan 2022-2025 dat de strijd tegen seksuele uitbuiting van minderjarigen als nationale prioriteit beschouwt.

Vanaf augustus 2025 zal iedere politieagent beschikken over de noodzakelijke tools om slachtoffers te herkennen, hen beter op te vangen en om in synergie samen te werken met gespecialiseerde actoren. Deze coherente en ambitieuze aanpak betekent een belangrijke stap voorwaarts in de bescherming van minderjarigen in België.

2), 5), 8) & 9) Deze vragen vallen onder de bevoegdheid van de deelstaten.

3) De Algemene nationale Gegevensbank (ANG) is een politiedatabank waarin feiten geregistreerd worden op basis van processen-verbaal die voortvloeien uit de missies van de gerechtelijke en bestuurlijke politie. Zij laat toe om tellingen uit te voeren op verschillende statistische variabelen, zoals het aantal geregistreerde feiten, de modus operandi, de voorwerpen gehanteerd bij het misdrijf, de gebruikte vervoermiddelen, de bestemmingen-plaats, enz.

Het is op basis van de in de ANG beschikbare variabelen mogelijk om te rapporteren inzake de zogenaamde «niet-criminele feiten». Dit zijn de registraties in de gegevensbank door de politiediensten die, op zich, geen misdrijven zijn maar waarbij toch een proces-verbaal wordt opgesteld zoals bij onder meer verloren voorwerpen, zelfmoord of vermiste personen.

De tabel in bijlage bevat het aantal door de politiediensten geregistreerde feiten uit de klasse «Jeugdbescherming: Verdwijning – Ontvluchting» die geregistreerd worden binnen deze «niet-criminele feiten». Deze gegevens worden weergeven voor de volledige jaren 2019 tot 2023, alsook voor de eerste drie trimesters van 2024 op het niveau van de gewesten en de provincies. De datum van afsluiting van de gegevensbank is 24 januari 2025.

4), 5), 6) & 8) Deze vragen vallen onder de bevoegdheid van mijn collega, de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding.

7) In 2024 werden 333 gevallen van uitbuiting van minderjarigen in de prostitutie geregistreerd en één geval van mensenhandel seksuele uitbuiting. Ter vergelijking: in datzelfde jaar werden 165 gevallen van uitbuiting van meerderjarigen in de prostitutie geregistreerd. Bijna 67 % van de gevallen van uitbuiting of misbruik van prostitutie betreft dus minderjarige slachtoffers. Deze statistieken reflecteren eerder een tendens in de politieactiviteit dan de reële evolutie van het fenomeen. Algemeen gezien wordt er van uitgegaan dat wereldwijd gemiddeld 2 tot 5 % van de personen actief in de prostitutie minderjarigen zijn.

10) Dit punt is uitvoerig besproken in het antwoord op vraag nr. 400 van mevrouw de volksvertegenwoordigster Thémont. Ik verwijs u daarnaar. Samengevat kan worden gesteld dat prostitutie van minderjarigen en de uitbuiting daarvan een fenomeen is dat zich in volle ontwikkeling bevindt en dat bijzondere aandacht vereist, met name op het gebied van proactief en reactief onderzoek in de digitale wereld. Een proefproject met een platform dat gespecialiseerd is in het plaatsen van advertenties op het gebied van prostitutie heeft geleid tot de opsporing van 112 verdachte gevallen van prostitutie van minderjarigen in België. Elk van deze gevallen is geverifieerd of onderzocht onder leiding van de lokale parketten (zie vraag 7)).

Tabel 1: Aantal geregistreerde «niet-criminele feiten» inzake «Jeugdbescherming: Verdwijning – Ontvluchting»

Bron: Federale Politie