Het Federaal Kenniscentrum voor de gezondheidszorg (KCE) heeft onlangs een rapport gepubliceerd over de organisatie van de intensieve zorg in België, zoals aangekondigd in een persbericht van 28 juni 2025. In het rapport hekelt het KCE de versnippering en de ongelijke spreiding van de eenheden intensieve zorg in het land. Er worden aanbevelingen geformuleerd, waaronder het invoeren van een structuur met twee zorgniveaus, het vaststellen van een minimum van twaalf bedden per eenheid, een beter aangepast financieringsmodel en de oprichting van een nationale databank voor optimale follow-up.

Volgens het rapport telt België relatief veel intensieve zorgbedden: in 2022 boden 97 van de 99 acute ziekenhuizen deze zorg aan op 119 verschillende locaties. Het KCE wijst er echter op dat deze eenheden versnipperd en ongelijk verdeeld zijn en niet altijd aangepast aan de behoeften. De Covid-19-pandemie heeft het cruciale belang van intensieve zorg aangetoond, maar tegelijk ook de structurele zwaktes blootgelegd, waaronder een gebrek aan coördinatie en een globaal overzicht van de beschikbare capaciteit, aldus het KCE.

Bovendien blijkt dat 60% van de eenheden in 2022 twaalf of minder erkende bedden telde. Het rapport waarschuwt dat dergelijke kleine eenheden duur zijn, veel personeel vereisen en moeite hebben om de noodzakelijke expertise te behouden. Bovendien leidt de ongelijke spreiding van de eenheden tot kwaliteitsverschillen en belemmert ze een efficiënte samenwerking tussen de instellingen.

Om deze problemen aan te pakken, stelt het KCE een organisatie op twee niveaus voor: algemene eenheden en gespecialiseerde eenheden, elk met specifieke erkenningscriteria. Volgens het rapport zal deze differentiatie een betere afstemming van personeel, infrastructuur en middelen mogelijk maken op basis van de noden, en de snelle doorverwijzing van patiënten naar de meest geschikte afdeling vergemakkelijken. Deze aanpak wordt informeel al toegepast in sommige Europese landen.

Het rapport benadrukt ook de noodzaak van een minimum van twaalf bedden per eenheid om voldoende capaciteit te garanderen in crisissituaties, zoals bij een pandemie of ramp.

Wat de financiering betreft, uit het KCE kritiek op de complexiteit van het huidige systeem, dat onvoldoende rekening houdt met de zwaarte van de verstrekte zorg. Het stelt een model voor op basis van financiering per opname, met extra middelen voor eenheden die aan kwaliteitscriteria voldoen, om de complexiteit van de zorg beter te vergoeden en onnodige praktijken te vermijden.

Daarnaast beveelt het rapport aan om één enkele nationale databank op te zetten, die een realtime follow-up van de bedbezetting, de ernst van de gevallen en de beschikbare middelen mogelijk maakt. Het KCE benadrukt dat het momenteel moeilijk is om snel een accuraat beeld van de situatie te krijgen. Een gecentraliseerd informatiesysteem is essentieel voor het dagelijkse beheer en voor het omgaan met grote gezondheidscrisissen.

Deze reorganisatie van de intensieve zorg maakt deel uit van een bredere ziekenhuishervorming die op dit moment wordt voorbereid. Het KCE beklemtoont het belang van een geïntegreerde en duurzame aanpak, gericht op patiëntveiligheid en een efficiënte organisatie van de zorg.

Deze vraag valt duidelijk onder de bevoegdheid van de Senaat. Volksgezondheid is immers een gedeelde bevoegdheid van de federale overheid en de deelstaten, die meer bepaald verantwoordelijk zijn voor preventie. De deelstaten zijn ook bevoegd voor bepaalde aspecten die verband houden met het ziekenhuisbeleid.

Ik zou de volgende vragen willen stellen:

1) Hoe is de regering van plan gevolg te geven aan de aanbevelingen van het rapport van het KCE, in het bijzonder wat de indeling van de intensieve zorg in twee niveaus betreft?

2) Wordt een minimale norm van twaalf bedden per eenheid overwogen in het kader van de erkenningscriteria?

3) Welke maatregelen worden overwogen om de geografische spreiding van de eenheden te verbeteren en dure, inefficiënte overlappingen te voorkomen?

4) Wordt er een eenvoudiger financieringssysteem voorbereid dat afgestemd is op de werkelijke zorgbelasting, zoals het voorgestelde model van financiering per opname, met kwaliteitsbonussen?

5) Steunt de regering de oprichting van een gecentraliseerde nationale databank die de realtime follow-up van de intensieve zorgcapaciteit mogelijk maakt?

6) Is er overleg gepland met de deelstaten om de coherentie tussen de federale ziekenhuisbevoegdheden en de gewestelijke planning te garanderen?

7) Welke timing wordt er gehanteerd voor de integratie van deze hervormingen in de hertekening van het ziekenhuislandschap?

Ter inleiding wil ik eraan herinneren dat, in het kader van het federale coalitieakkoord, de voortzetting van de ingeslagen hervorming van het toekomstige ziekenhuislandschap duidelijk werd aangekondigd; zo zijn er momenteel verschillende trajecten die parallel worden ontwikkeld, zoals de hervorming van de financiering en de nomenclatuur, de herorganisatie van de ziekenhuiscapaciteiten, de promotie van alternatieve zorgvormen, de versterking van de samenwerking tussen lokale ziekenhuizensnetwerken en tot slot de governance en strategische planning.

Dit is een proces dat uiteraard permanente overlegmomenten vereist met de gefedereerde entiteiten om, zoals u terecht opmerkt, «de samenhang tussen de federale ziekenhuisbevoegdheden en de regionale planning» te waarborgen.

Zo heeft de Interministeriële Conferentie «Volksgezondheid» van 19 maart 2025 de oprichting goedgekeurd van een groep onafhankelijke experten die belast zijn met het uitwerken van een hervormingsvoorstel voor het ziekenhuislandschap, met als doel kwaliteitsvolle zorg te garanderen en een optimale benutting van menselijke en financiële middelen te verzekeren.

De opdracht van dit panel van experten – aanbevelingen formuleren over de organisatie van het ziekenhuislandschap, waarbij kwaliteitszorg wordt gegarandeerd en een optimale inzet van middelen wordt nagestreefd – vereist dat men nadenkt over een herverdeling van taken en de werkingswijze van ziekenhuizen, teneinde het gebruik van middelen te optimaliseren. Er wordt gestreefd naar een betere samenwerking tussen ziekenhuizen om de kwaliteit en efficiëntie van de zorg te verbeteren, met oog voor het noodzakelijke evenwicht tussen geografische toegankelijkheid en concentratie van diensten.

Met deze context als achtergrond staat het vast dat de aanbevelingen uit het rapport van het Federaal Kenniscentrum voor de gezondheidszorg (KCE) dat u aanhaalt, evenals de organisatie van de intensieve zorgen, de normatieve componenten en aspecten van spreiding over het grondgebied, alsook de financieringswijze, zullen terugkeren in het lopende werk van onder meer de door de Conferentie aangestelde expertengroep.

Dit panel zal zijn conclusies eind 2025 aan de Interministeriële Conferentie voorleggen; net als de andere genoemde elementen die het onderwerp zullen zijn van intensief werk door het panel, zal ook de kwestie van het meest efficiënte registratietool worden besproken, op basis van de voorstellen van de werkgroep en de akkoorden die met de entiteiten kunnen worden gesloten om de zorg op intensieve zorgen te verbeteren.

In deze context is het ook essentieel om de bepalende rol van de afdelingen intensieve zorgen in crisissituaties, zoals de COVID-19 pandemie, te benadrukken. De gezondheidscrisis heeft het strategische belang aangetoond van voldoende capaciteit voor intensieve zorg, niet alleen om een plotse stijging van de behoefte aan acute ziekenhuisopnames op te vangen, maar ook om de continuïteit van de zorg voor de hele bevolking te waarborgen, ook buiten crisistijden. Ik ben dan ook overtuigd van de noodzaak van een geïntegreerde, flexibele en gecoördineerde aansturing van de intensieve zorgsector, zodat de capaciteit snel kan worden aangepast, de interhospitalaire samenwerking wordt versterkt en de menselijke en materiële middelen efficiënt worden ingezet. Deze hervorming van de intensieve zorg moet ook waarborgen dat een hoog kwaliteitsniveau behouden blijft en dat er wordt geanticipeerd op toekomstige noden, zowel op het vlak van opleiding als op het gebied van de organisatie van teams, om beter voorbereid te zijn op mogelijke toekomstige gezondheidscrises.