SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2024-2025 Zitting 2024-2025
________________
10 juillet 2025 10 juli 2025
________________
Question écrite n° 8-277 Schriftelijke vraag nr. 8-277

de Özlem Özen (PS)

van Özlem Özen (PS)

au vice-premier ministre et ministre des Affaires sociales et de la Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté

aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding
________________
Ozempic - Utilisation - Chiffres - Usage non encadré à des fins amaigrissantes ou non médicales - Intoxications - Encadrement - Mesures - Sensibilisation du grand public et des professionnels de santé - Concertation au niveau européen Ozempic - Gebruik - Cijfers - Niet-gecontroleerd gebruik voor gewichtsverlies of voor niet-medische doeleinden - Intoxicaties - Reglementering - Maatregelen - Bewustmaking van het brede publiek en gezondheidswerkers - Overleg op Europees niveau 
________________
politique de la santé
diabète
médicament
industrie pharmaceutique
sensibilisation du public
gezondheidsbeleid
diabetes
geneesmiddel
farmaceutische industrie
bewustmaking van de burgers
________ ________
10/7/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 14/8/2025)
1/12/2025Antwoord
10/7/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 14/8/2025)
1/12/2025Antwoord
________ ________
Question n° 8-277 du 10 juillet 2025 : (Question posée en français) Vraag nr. 8-277 d.d. 10 juli 2025 : (Vraag gesteld in het Frans)

Le Centre Antipoison a récemment rendues publiques des données mettant en lumière une augmentation notable des appels concernant l'Ozempic, un médicament initialement destiné au traitement du diabète de type 2, mais de plus en plus utilisé en dehors de cette indication, notamment à des fins amaigrissantes.

Cette recrudescence d'appels semble indiquer un usage non encadré du médicament, parfois sans prescription médicale, ainsi qu'une méconnaissance de ses effets secondaires potentiellement graves (pancréatite, troubles gastro-intestinaux, etc.).

Le Centre Antipoison signale que quarante-et-un appels relatifs à des intoxications ou surdosages d'Ozempic (sémaglutide) et Rybelsus ont déjà été enregistrés depuis le début de l'année 2025, alors qu'ils n'étaient que cinquante pour l'ensemble de l'année 2024. Selon le Centre, si cette tendance se poursuit, nous pourrions connaître un à deux cas d'intoxication par semaine dès le mois de décembre prochain.

Dans ce contexte:

1) Disposez-vous de données précises concernant l'évolution de l'utilisation de l'Ozempic en Belgique, tant dans son usage prescrit que dans le cadre d'acquisitions non encadrées (par exemple via Internet)?

2) Le service public fédéral (SPF) Santé publique a-t-il établi un suivi spécifique ou lancé des alertes en lien avec cette augmentation de cas rapportés par le Centre Antipoison?

3) Quelles mesures envisagez-vous avec les entités fédérées pour encadrer l'usage de ce médicament et éviter une banalisation de son usage à des fins amaigrissantes ou non médicales?

4) Un travail de sensibilisation du grand public et des professionnels de santé est-il envisagé, en collaboration avec les entités fédérées et les médecins généralistes?

5) Enfin, pouvez-vous préciser si une concertation est en cours avec d'autres pays européens concernant la régulation de l'accès à ce médicament?

La transversalité de ce dossier est évidente: cette question relève de la compétence du Sénat. En effet, les entités fédérées sont responsables en matière de promotion de la santé et de prévention, tandis que la santé publique relève des compétences du niveau fédéral.

 

Het Antigifcentrum heeft onlangs gegevens bekendgemaakt waaruit een opvallende toename blijkt van het aantal oproepen in verband met Ozempic, een geneesmiddel dat oorspronkelijk bedoeld is voor de behandeling van type 2-diabetes, maar dat steeds vaker buiten deze indicatie om wordt gebruikt, met name voor gewichtsverlies.

Deze stijging van het aantal oproepen lijkt te wijzen op een ongecontroleerd gebruik van het geneesmiddel, soms zonder medisch voorschrift, en op een gebrek aan kennis over de mogelijk ernstige bijwerkingen ervan (zoals pancreatitis, maag-darmklachten, enz.).

Het Antigifcentrum meldt dat er sinds begin 2025 al 41 oproepen zijn geregistreerd in verband met intoxicaties of overdoseringen met Ozempic (semaglutide) en Rybelsus, terwijl er in heel 2024 slechts 50 oproepen waren. Als deze trend zich voortzet, zouden we volgens het Centrum tegen december te maken kunnen krijgen met één à twee gevallen van intoxicatie per week.

In deze context zou ik u de volgende vragen willen stellen:

1) Beschikt u over precieze gegevens over de evolutie van het gebruik van Ozempic in België, zowel met betrekking tot het voorgeschreven gebruik als de ongecontroleerde aanschaf ervan (bijvoorbeeld via het internet)?

2) Heeft de Federale Overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid een specifiek follow-upbeleid opgezet of waarschuwingen uitgevaardigd naar aanleiding van deze toename van gevallen, zoals gerapporteerd door het Antigifcentrum?

3) Welke maatregelen overweegt u samen met de deelstaten om het gebruik van dit geneesmiddel te reguleren en de normalisering van het gebruik voor gewichtsverlies of niet-medische doeleinden te voorkomen?

4) Wordt er gedacht aan een bewustmakingscampagne gericht op het brede publiek en de gezondheidswerkers, in samenwerking met de deelstaten en de huisartsen?

5) Tot slot, kunt u verduidelijken of er overleg gaande is met andere Europese landen over de regulering van de toegang tot dit geneesmiddel?

Dit is duidelijk een transversaal dossier, waardoor deze vraag onder de bevoegdheid van de Senaat valt. De deelstaten zijn immers bevoegd voor gezondheidsbevordering en preventie, terwijl volksgezondheid een federale bevoegdheid is.

 
Réponse reçue le 1 décembre 2025 : Antwoord ontvangen op 1 december 2025 :

1) Le tableau ci-dessous indique, d’une part, le nombre de doses journalières définies (defined daily dose, DDD) d’Ozempic® vendus aux officines publiques belges par l’intermédiaire des grossistes (source: IQVIA) et, d’autre part, le nombre de DDD d’Ozempic® remboursés qui ont été délivrés par les officines publiques belges en 2022-2024, ainsi que le nombre correspondant de patients uniques (source: Pharmanet).

Année

Nombre de DDD (IQVIA)

Nombre de DDD (Pharmanet)

Nombre de patients uniques (Pharmanet)

2022

4 301 133

2 716 774

40 646

2023

5 113 084

3 465 792

49 628

2024

5 731 260

4 322 302

55 045

Nous ne disposons pas de commandes faites via internet ni des achats à l’étranger.

2) Il existe depuis longtemps une collaboration entre le Centre antipoisons et le département Vigilance de l’Agence fédérale des médicaments et des produits de santé (AFMPS). Le Centre antipoisons transmet à l’AFMPS (toutes) les notifications d’effets indésirables liés à (tous) les médicaments, de sorte qu’elles sont intégrées dans les bases de données de pharmacovigilance et traitées comme les autres notifications d’effets indésirables.

Concernant l’augmentation du nombre d’appels en lien avec une utilisation incorrecte d’Ozempic, il convient toutefois de préciser que cette hausse est conforme aux attentes, compte tenu de la popularité et de la disponibilité croissante sur le marché d’Ozempic et d’autres médicaments de ce groupe. En chiffres absolus, le nombre de notifications reste également limité.

De plus, les conséquences de l’exposition liée à ces erreurs thérapeutiques, ne sont en général pas graves. Il s’agit principalement de symptômes gastro-intestinaux tels que des nausées et des vomissements.

3) Le service public fédéral (SPF) Santé publique, l’Institut national d’assurance maladie-invalidité (INAMI) et l’AFMPS ont mis en œuvre, il y a quelques mois, les actions convenues l’année dernière avec différentes autorités dans le cadre du «Plan d’action Sémaglutide».

Cette action repose sur les données de prescription par les médecins et de délivrance par les pharmaciens dont dispose l’INAMI.

Cela comprend les éléments suivants:

– l’envoi d’un courrier aux patients problématiques figurant dans le top 20 (26 conditionnements par an) (INAMI);

– l’envoi d’un courrier à tous les prescripteurs (22 000 médecins) pour leur rappeler les conditions dans lesquelles Ozempic peut être prescrit (INAMI);

– l’envoi d’un courrier à 85 médecins ayant un comportement de prescription élevé pour Ozempic (INAMI);

– l’envoi d’un courrier à tous les pharmaciens (4 600 titulaires) pour leur rappeler les conditions dans lesquelles Ozempic peut être délivré (INAMI & AFMPS), ainsi qu’une enquête complémentaire dans 25 pharmacies ayant délivré les plus grandes quantités à un patient individuel.

En outre, l’AFMPS a transmis plusieurs dossiers au parquet à la suite de signalements de pharmaciens concernant des abus d’Ozempic par des patients. Elle n’hésitera pas à continuer à le faire à l’avenir si nécessaire.

Par ailleurs, l’AFMPS a mis en place en 2023 une taskforce dans le cadre de la disponibilité limitée des analogues du GLP-1, et des recommandations ont été formulées à l’attention des médecins (spécialistes), des pharmaciens (hospitaliers) et des patients. L’arrêté royal du 9 novembre 2023 fixant les conditions de prescription et de délivrance des médicaments appartenant aux analogues du GLP-1 autorisés pour l’indication du diabète sucré de type 2 (publié le 14 novembre 2023) rend le respect de ces recommandations obligatoire.

Enfin, la situation des analogues du GLP-1 est également suivie par l’Agence européenne des médicaments (EMA), tant au sein du groupe de travail «Single Point Of Contact» (SPOC) sur les pénuries de médicaments que du Executive Steering Group on Shortages and Safety of Medicinal Products (MSSG).

4) L’AFMPS a lancé en 2023 le site pharmainfo.be afin de mieux informer les citoyens et les patients. Cet outil en ligne propose des informations fiables et compréhensibles sur les médicaments, les produits de santé et divers thèmes liés à la santé.

Plusieurs fiches d’informations sur les médicaments et fiches thématiques ont déjà été publiées sur PharmaInfo, visant à lutter contre l’usage abusif croissant de certains médicaments. Des fiches d’information sur les principes actifs sémaglutide dans le traitement du diabète (Ozempic et Rybelsus) et tirzépatide dans le diabète et l’obésité (Mounjaro) sont déjà disponibles au grand public sur le site PharmaInfo. La fiche concernant le sémaglutide dans le traitement de l’obésité (Wegovy) est en cours de rédaction et sera publiée fin juillet, début août. Ces fiches expliquent de manière claire et accessible les indications, le mode d’utilisation et les effets indésirables possibles de ces médicaments, permettant ainsi aux citoyens d’avoir une information correcte sur leur bon usage.

Une actualité est également en cours de rédaction afin de rappeler les bonnes pratiques liées à l’utilisation de ces médicaments: positionnement correct de la seringue, respect strict de la posologie prescrite par le médecin, etc. Elle insistera également sur l’importance d’obtenir ces traitements uniquement en officine et avec une prescription médicale, tout en mettant en garde contre les risques liés à l’achat de médicaments en ligne.

Cette mise en garde s’inscrit dans une démarche plus large d’information du public, déjà amorcée sur le site PharmaInfo avec la publication d’une fiche thématique dédiée aux dangers de l’achat de médicaments sur Internet. Ce thème général fournit notamment des conseils pour vérifier si un site web est sécurisé, et comprend un message spécifique sur les produits amaigrissants: «Produits amaigrissant: attention aux achats en ligne!», dans lequel les analogues du GLP-1 sont également abordés.

Enfin, une campagne a récemment été diffusée sur les réseaux sociaux pour sensibiliser les citoyens aux dangers liés à l’achat (en ligne) de médicaments illégaux.

5) De manière générale, il faut noter que, pour les médicaments autorisés via la procédure centralisée, le mode de délivrance (sur prescription médicale (restreinte ou pas) ou non) fait partie de l’évaluation européenne et ne concerne que les indications autorisées, à savoir le traitement du diabète de type 2 pour les médicaments en question (Ozempic et Rybelsus). Cela signifie qu’au moment de l’évaluation, tous les États membres ont accepté ce mode de délivrance, qui est «sur prescription médicale» pour les deux médicaments.

Il n’y a pas d’autres discussions en cours sur cette question.

1) Onderstaande tabel geeft enerzijds het aantal defined daily dose (DDD) Ozempic® weer dat via de groothandel in de periode 2022-2024 werd verkocht aan de Belgische openbare apotheken (bron: IQVIA) en geeft anderzijds het aantal vergoede DDD’s Ozempic® weer dat via de Belgische openbare apotheken in 2022-2024 werd afgeleverd, alsook het bijhorend aantal unieke patiënten (bron: Farmanet).

Jaar

Aantal DDD’s IQVIA

Aantal DDD’s (Farmanet)

Aantal unieke patiënten (Farmanet)

2022

4 301 133

2 716 774

40 646

2023

5 113 084

3 465 792

49 628

2024

5 731 260

4 322 302

55 045

2) Er bestaat sinds lang een samenwerking tussen het Antigifcentrum en de afdeling Vigilantie van het Federaal Agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten (FAGG). Het Antigifcentrum stuurt het FAGG (alle) meldingen van bijwerkingen met (alle) geneesmiddelen door, waardoor ze mee worden opgenomen in de geneesmiddelenbewakingsdatabanken en verder worden behandeld zoals andere meldingen van bijwerkingen. Bij het stijgend aantal oproepen in verband met een verkeerd gebruik van Ozempic moet wel de kanttekening worden geplaatst dat deze stijging binnen de verwachtingen valt, gezien de populariteit en de stijgende beschikbaarheid op de markt van Ozempic en andere geneesmiddelen van deze groep. In absolute getallen blijft dit ook een beperkt aantal. Bovendien zijn de gevolgen van deze blootstellingen doorgaans gelinkt aan therapeutische vergissingen, over het algemeen niet ernstig. Het gaat vooral om symptomen gelinkt aan het maag- en darmstelsel, zoals misselijkheid en braken.

3) De federale overheidsdienst (FOD) Volksgezondheid, het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV) en het FAGG hebben enkele maanden terug de acties die vorig jaar met verschillende overheden werden overeengekomen in het zogenaamde «Actieplan Semaglutide» uitgevoerd.

De actie werd ingesteld op basis van de gegevens van het voorschrijven door artsen en de aflevering door apothekers waarover het RIZIV beschikt.

Dit houdt het volgende in:

– de verzending van een brief naar problematische patiënten in de top 20 (26 verpakkingen per jaar) (RIZIV);

– de verzending van een brief naar alle voorschrijvers (22 000 artsen) om hen te herinneren aan de voorwaarden waaronder Ozempic mag voorgeschreven worden (RIZIV);

– de verzending van een brief naar 85 artsen met een hoog voorschrijfgedrag voor Ozempic (RIZIV);

– de verzending van een brief naar alle apothekers (4 600 titularissen) om hen te herinneren aan de voorwaarden waaronder Ozempic mag afgeleverd worden (RIZIV & FAGG) en verder onderzoek in 25 apotheken met de hoogste hoeveelheden afgeleverd aan een individuele patiënt.

Bijkomend heeft het FAGG meerdere dossiers naar aanleiding van meldingen door apothekers over misbruik van Ozempic door patiënten, overgemaakt aan het parket. Er zal niet nagelaten worden dit in de toekomst nog verder te doen wanneer nodig.

Daarnaast werd door het FAGG in 2023 een tasforce opgericht in het kader van de beperkte beschikbaarheid van de GLP1-analogen en zijn er aanbevelingen opgesteld voor artsen(specialisten), (ziekenhuis)apothekers en patiënten. Het koninklijk besluit houdende vaststelling van de voorwaarden voor het voorschrijven en de aflevering van geneesmiddelen behorend tot de GLP-1-analogen die vergund zijn met de indicatie van type 2 diabetes mellitus van 9 november 2023 (gepubliceerd op 14 november 2023) maakt het volgen van deze aanbevelingen verplicht.

Verder wordt de situatie van de GLP-1 analogen eveneens opgevolgd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA), en dit zowel in de Medicine Shortages SPOC Working party als in de Executive Steering Group on Shortages and Safety of Medicinal Products (MSSG).

4) Het FAGG heeft in 2023 de website farmainfo.be gelanceerd om burgers en patiënten beter te informeren. Dit online platform biedt betrouwbare en begrijpelijke informatie over geneesmiddelen, gezondheidsproducten en diverse gezondheidsthema’s.

Op PharmaInfo zijn al verschillende fiches en thema’s gepubliceerd die gericht zijn op het tegengaan van het toenemende misbruik van bepaalde geneesmiddelen. Informatiefiches over de werkzame stoffen semaglutide voor de behandeling van diabetes (Ozempic en Rybelsus) en tirzepatide voor diabetes en obesitas (Mounjaro) zijn reeds beschikbaar voor het grote publiek. De fiche over semaglutide voor de behandeling van obesitas (Wegovy) is herzien en recent opnieuw gepubliceerd. Deze fiches leggen op een duidelijke en toegankelijke manier uit waarvoor het geneesmiddel bedoeld is, hoe het moet worden gebruikt en wat de mogelijke bijwerkingen zijn. Zo krijgen burgers correcte informatie over het juiste gebruik van deze geneesmiddelen.

Er wordt ook gewerkt aan een nieuwsbericht dat de goede praktijken rond het gebruik van deze geneesmiddelen in herinnering brengt: correcte positionering van de injectiepen, strikte naleving van de door de arts voorgeschreven dosering, enz. Het bericht zal ook het belang benadrukken van het verkrijgen van deze behandelingen uitsluitend op medisch voorschrift, en zal waarschuwen voor de risico’s van het online kopen van geneesmiddelen.

Deze waarschuwing maakt deel uit van een bredere informatiecampagne die al werd opgestart op de website FarmaInfo, met de publicatie van een thematische fiche over de gevaren van het online aankopen van geneesmiddelen. Dit algemene thema bevat onder andere tips om te controleren of een website veilig is, en bevat een specifiek bericht over afslankproducten: «Afslankproducten: pas op met online aankoop!», waarin ook de GLP-1-analogen aan bod komen.

Tot slot werd er recent een campagne gelanceerd via sociale media om burgers bewust te maken van de gevaren van het (online) kopen van illegale geneesmiddelen.

5) Algemeen dient opgemerkt te worden dat voor centraal vergunde geneesmiddelen de afleveringswijze (op (al dan niet beperkt) medisch voorschrift of niet) deel uitmaakt van de Europese evaluatie en enkel betrekking heeft op de vergunde indicaties, zijnde voor de aangehaalde geneesmiddelen (Ozempic en Rybelsus) de behandeling van type 2 diabetes. Dat betekent dat alle lidstaten zich op het moment van de evaluatie akkoord verklaren met deze afleveringswijze, welke is «op medisch voorschrift» voor beide geneesmiddelen.

Er zijn geen verdere besprekingen hieromtrent lopende.