| SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||
| ________ | ________ | ||||
| Session 2024-2025 | Zitting 2024-2025 | ||||
| ________ | ________ | ||||
| 30 juin 2025 | 30 juni 2025 | ||||
| ________ | ________ | ||||
| Question écrite n° 8-259 | Schriftelijke vraag nr. 8-259 | ||||
de Özlem Özen (PS) |
van Özlem Özen (PS) |
||||
au vice-premier ministre et ministre des Affaires sociales et de la Santé publique, chargé de la Lutte contre la pauvreté |
aan de vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding |
||||
| ________ | ________ | ||||
| Santé mentale - Enfants de 0 à 4 ans - Consultations psychologiques - Nombre - Augmentation - Offre de soins - Renforcement - Moyens - Familles en difficulté - Soutien - Actions spécifiques - Coordination intersectorielle | Geestelijke gezondheid - Kinderen van 0 tot 4 jaar - Psychologische consultaties - Aantal - Toename - Zorgaanbod - Versterking - Middelen - Kwetsbare gezinnen - Ondersteuning - Specifieke acties - Intersectorale coördinatie | ||||
| ________ | ________ | ||||
| droit à la santé santé mentale enfant statistique officielle politique de la santé |
recht op gezondheid geestelijke gezondheid kind officiële statistiek gezondheidsbeleid |
||||
| ________ | ________ | ||||
|
|
||||
| ________ | ________ | ||||
| Question n° 8-259 du 30 juin 2025 : (Question posée en français) | Vraag nr. 8-259 d.d. 30 juni 2025 : (Vraag gesteld in het Frans) | ||||
Selon les données disponibles et les constats de terrain relayés par de nombreux professionnels de la santé mentale et de la petite enfance, les demandes d'accompagnement psychologique ou psychiatrique pour les très jeunes enfants sont en nette augmentation. En effet, selon les chiffres de l'Institut national d'assurance maladie-invalidité (INAMI) relayés par le journal «De Standaard» le 30 décembre 2024 (p. 7), les consultations psychologiques pour les enfants de zéro à quatre ans ont augmenté de 50% en 2024 par rapport à l'année précédente. La détresse chez les plus jeunes se traduit par un refus de s'alimenter, des troubles de la parole ou encore l'enfant se frappe ou se tape la tête au sol. Cette tendance, observée depuis la crise sanitaire liée à la Covid-19, soulève de nombreuses questions quant aux facteurs de vulnérabilité auxquels les enfants sont exposés dès le plus jeune âge: précarité familiale, troubles du lien parent-enfant, isolement social ou encore tensions économiques. Les crèches, les services de santé mentale et les médecins généralistes jouent un rôle de plus en plus central dans le repérage précoce de ces troubles. Cependant, cette hausse des demandes de consultation psychologiques s'inscrit dans un contexte de pénurie persistante de professionnels en pédopsychiatrie et en psychologie infantile, ainsi que de fragmentation des dispositifs entre les niveaux de pouvoir. La liste d'attente est longue avant d'obtenir un rendez-vous ou une consultation. Or, un jeune enfant qui n'est pas pris en charge, c'est un adulte qui va potentiellement développer des problèmes. En Belgique, la non-prise en charge (ou la prise en charge trop tardive) de ces problèmes coûte donc 1 milliard d'euros à la société par an. C'est un montant qui a été calculé par le Comité pour la nouvelle politique de santé mentale pour enfants et adolescents, un groupe de travail qui a participé à la réforme de la santé mentale de 2022. Dès lors, je voudrais vous adresser les questions suivantes: 1) Disposez-vous de données actualisées et consolidées sur l'évolution du nombre de consultations en santé mentale pour les enfants de zéro à quatre ans dans chaque Région du pays? Le cas échéant, certaines Régions sont-elles davantage concernées par cette problématique? 2) Quels moyens le gouvernement fédéral entend-il mobiliser pour renforcer l'offre de soins en santé mentale pour la tranche d'âge de zéro à quatre ans, en collaboration avec les entités fédérées compétentes? 3) Des actions spécifiques sont-elles prévues pour soutenir les familles en difficulté dès la petite enfance, en particulier dans les groupes vulnérables et les milieux défavorisés où les risques sont accrus? 4) Envisagez-vous un renforcement de la coordination intersectorielle entre la santé, l'aide à la jeunesse, l'enseignement et la petite enfance afin d'offrir une réponse cohérente et précoce aux besoins de ces enfants? Cette question écrite relève de la compétence du Sénat vu son caractère transversal. La santé publique est une matière fédérale et la politique de prévention relève des entités fédérées. |
Volgens de beschikbare gegevens en de vaststellingen op het terrein, zoals gerapporteerd door tal van professionals uit de geestelijke gezondheidszorg en de peuter- en kleuterzorg, is er een duidelijke toename van de vraag naar psychologische of psychiatrische begeleiding voor zeer jonge kinderen. Uit cijfers van het Rijksinstituut voor ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV), aangehaald door de krant De Standaard op 30 december 2024 (blz. 7), blijkt dat het aantal psychologische consultaties voor kinderen van nul tot vier jaar in 2024 met 50% is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Psychische nood bij de allerkleinsten uit zich onder meer in voedselweigering, spraakstoornissen of zelfverwondend gedrag zoals zichzelf slaan of met het hoofd tegen de grond bonken. Deze tendens, die al werd vastgesteld sinds de gezondheidscrisis rond Covid-19, roept tal van vragen op over de kwetsbaarheidsfactoren waaraan kinderen al vanaf zeer jonge leeftijd worden blootgesteld: familiale armoede, hechtingsproblemen tussen ouder en kind, sociale isolatie of economische spanningen. Kinderopvangvoorzieningen, centra voor geestelijke gezondheidszorg en huisartsen spelen een steeds belangrijkere rol in het vroegtijdig opsporen van deze problemen. Deze toename van de vraag naar psychologische consultaties doet zich echter voor in een context van aanhoudende schaarste aan kinderpsychiaters en kinderpsychologen, alsook van versnippering van de hulpverlening tussen de verschillende beleidsniveaus. De wachttijden voor een afspraak of consultatie zijn lang. Nochtans geldt: een jong kind dat niet wordt geholpen, loopt een verhoogd risico op latere problemen als volwassene. In België kost het niet of te laat behandelen naar schatting één miljard euro per jaar aan de samenleving. Dit bedrag werd berekend door het Comité voor geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jongeren, een werkgroep die heeft bijgedragen aan de hervorming van de geestelijke gezondheidszorg in 2022. Daarom zou ik u de volgende vragen willen stellen: 1) Beschikt u over geactualiseerde en geconsolideerde gegevens over de evolutie van het aantal consultaties in de geestelijke gezondheidszorg voor kinderen van nul tot vier jaar, in elk Gewest van het land? Zijn bepaalde Gewesten meer getroffen door deze problematiek? 2) Welke middelen is de federale regering van plan in te zetten om het zorgaanbod in de geestelijke gezondheidszorg voor de leeftijdsgroep van nul tot vier jaar te versterken, in samenwerking met de bevoegde deelstaten? 3) Zijn er specifieke acties gepland om gezinnen in moeilijkheden reeds vanaf de vroege kindertijd te ondersteunen, in het bijzonder in het geval van kansarmoede, waarbij de risico's groter zijn? 4) Overweegt u een versterking van de intersectorale coördinatie tussen gezondheidszorg, jeugdhulp, onderwijs en kinderopvang om een samenhangend en vroegtijdig antwoord te bieden op de noden van deze kinderen? Deze schriftelijke vraag valt vanwege haar transversale aard onder de bevoegdheid van de Senaat. Volksgezondheid is een federale bevoegdheid, terwijl preventie tot de bevoegdheden van de deelstaten behoort. |