SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2024-2025 Zitting 2024-2025
________________
6 juin 2025 6 juni 2025
________________
Question écrite n° 8-246 Schriftelijke vraag nr. 8-246

de Nadia El Yousfi (PS)

van Nadia El Yousfi (PS)

au ministre de la Protection des consommateurs, de la Lutte contre la Fraude sociale, des Personnes handicapées et de l'Egalité des chances

aan de minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen
________________
Espaces «no kids» - Tendance - Chiffres - Concertation avec les secteurs concernés - Mesures - Discrimination fondées sur l'âge - Prévention - Cadre juridique Kindvrije ruimtes - Trend - Cijfers - Overleg met de betrokken sectoren - Maatregelen - Leeftijdsdiscriminatie - Preventie - Juridisch kader 
________________
discrimination fondée sur l'âge
enfant
tourisme
discriminatie op grond van leeftijd
kind
toerisme
________ ________
6/6/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 10/7/2025)
18/7/2025Antwoord
6/6/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 10/7/2025)
18/7/2025Antwoord
________ ________
Question n° 8-246 du 6 juin 2025 : (Question posée en français) Vraag nr. 8-246 d.d. 6 juni 2025 : (Vraag gesteld in het Frans)

En France, un débat public a récemment émergé autour d'une pratique très en vogue: la création d'espaces dits «no kids». Ce sont des espaces où les enfants ne sont plus les bienvenus, des espaces où les enfants sont invisibilisés, voire interdits. Ils suscitent des réactions assez vives, tant dans la sphère publique que dans la sphère politique. Ces initiatives séduisent autant qu'elles divisent.

Les zones «no kids» sont par exemple dans le viseur de la haute-commissaire à l'Enfance française. En effet, Sarah El Haïry a réuni plusieurs fédérations du secteur du tourisme et des transports pour évoquer ces offres commerciales «sans enfants» afin de mesurer l'ampleur du phénomène et de faire remonter les bonnes pratiques. Elle a pour objectif d'inverser la tendance et de tenter de mettre un terme à cette mode qui consiste à exclure les mineurs de certains hôtels et restaurants, de certains voyages et autres activités de loisirs.

Derrière cette nouvelle mode, on trouve une intolérance envers les enfants qui s'affiche désormais sans complexe. On trouve aussi la promesse de calme et de sérénité aux adultes dans des espaces réservés (restaurants, avions, transports, ou même fêtes de mariage), loin des enfants qui, s'ils sont synonymes de joie pour certains, peuvent parfois en incommoder d'autres.

Face à cette intolérance et à cette exclusion d'une partie de la population, la sénatrice socialiste française Laurence Rossignol estime qu'il s'agit d'une discrimination et que la société est trop exigeante avec les enfants (et avec les parents). Elle a d'ailleurs récemment déposé une proposition de loi visant à interdire ce genre d'espaces. Pour elle, la présence des espaces sans enfants traduit une volonté de refuser le vivre-ensemble; elle prive les plus jeunes d'une partie de leur éducation, à savoir l'apprentissage progressif de la socialisation. La sénatrice pointe également des conséquences sur les parents qui se trouvent «exclus de la vie collective».

1) Dans ce contexte, quelle est la position du gouvernement fédéral sur l'émergence de tels espaces en Belgique?

2) Disposez-vous de chiffres concernant l'augmentation du nombre d'espaces surfant sur la mode «no kids» en Belgique? Le cas échéant, quels sont les chiffres par Région?

3) Avez-vous déjà été interpelé à ce sujet par des associations de protection de lutte contre la discrimination et de promotion de l'égalité des chances?

4) Envisagez-vous, de concert avec les entités fédérées, d'organiser une table ronde avec les secteurs concernés par la tendance?

5) Quelles éventuelles mesures ont déjà été prises en la matière?

6) Est-il prévu de réfléchir à un cadre juridique permettant de prévenir d'éventuelles discriminations fondées sur l'âge, en particulier à l'encontre des enfants et des familles?

7) Plus largement, comment le gouvernement fédéral entend-il concilier la liberté d'organisation d'événements et l'égalité d'accès à l'espace public pour tous les citoyens, quel que soit leur âge?

Cette question écrite relève de la compétence du Sénat car l'égalité des chances et des genres concerne autant le niveau fédéral que les entités fédérées.

 

In Frankrijk is onlangs een openbaar debat ontstaan over een praktijk die erg in zwang is: de oprichting van zogenoemde kindvrije ruimtes. Dat zijn ruimtes waar kinderen niet meer welkom zijn, ruimtes waar kinderen onzichtbaar zijn gemaakt, of zelfs verboden zijn. Ze wekken heftige reacties op, zowel bij het grote publiek als in de politiek. Die initiatieven zijn even verleidelijk als polariserend.

Kindvrije zones staan bijvoorbeeld in het vizier van de Franse hoge commissaris voor het Kind. Sarah El Haïry heeft immers verschillende federaties uit de toeristische en vervoersector bijeengebracht om dit «kindvrije» commerciële aanbod te bespreken teneinde de omvang van dit verschijnsel te meten en de goede praktijken te identificeren. Ze wil het tij doen keren en proberen een einde te maken aan die trend om minderjarigen te weren uit bepaalde hotels en restaurants, en bij bepaalde reizen en andere vrijetijdsactiviteiten.

Achter die nieuwe trend gaat onverdraagzaamheid tegenover kinderen schuil, die nu openlijk wordt geuit. Er wordt rust en stilte beloofd aan volwassenen in voorbehouden ruimtes (restaurants, vliegtuigen, vervoer of zelfs huwelijksfeesten), ver van kinderen, die voor sommigen een bron van vreugde zijn, maar voor anderen een last.

Ten aanzien van die onverdraagzaamheid en uitsluiting van een deel van de bevolking, meent de Franse socialistische senator Laurence Rossignol dat het om discriminatie gaat en dat de samenleving te veeleisend is voor kinderen (en de ouders). Zij heeft onlangs een wetsvoorstel ingediend om dit soort ruimtes te verbieden. Volgens haar zijn die ruimtes zonder kinderen de uiting van de onwil om samen te leven. Zij ontnemen de jongsten een deel van hun opvoeding, namelijk het geleidelijk leren deel te nemen aan het sociale leven. De senator wijst ook op de gevolgen voor ouders, die uitgesloten worden van het gemeenschapsleven.

1) Wat is het standpunt van de federale overheid over de opkomst van dit soort ruimtes in België?

2) Hebt u cijfers over het stijgend aantal ruimtes dat meesurft op de kindvrije trend in België? Zo ja, om welke cijfers gaat het per Gewest?

3) Hebt u al vragen gekregen hierover van verenigingen voor de strijd tegen discriminatie en de bevordering van gelijke kansen?

4) Overweegt u om samen met de deelstaten een rondetafel te organiseren met de sectoren die met deze trend te maken hebben?

5) Welke eventuele maatregelen zijn er al ter zake genomen?

6) Zal er worden nagedacht over een juridisch kader om eventuele leeftijdsdiscriminatie te voorkomen, in

het bijzonder voor kinderen en gezinnen?

7) Meer algemeen, hoe denkt de federale regering de vrijheid om evenementen te organiseren, te verzoenen met gelijke toegang tot de publieke ruimte voor alle burgers, ongeacht hun leeftijd?

Deze schriftelijke vraag valt onder de bevoegdheid van de Senaat aangezien gelijke kansen en gendergelijkheid zowel het federale niveau als de deelstaten aanbelangen.

 
Réponse reçue le 18 juillet 2025 : Antwoord ontvangen op 18 juli 2025 :

2) & 3) Je ne dispose pas, à l’heure actuelle, de chiffres concernant l’augmentation du nombre d’espaces «no kids» en Belgique. Par ailleurs, je n’ai, à ce jour, reçu aucune interpellation de la part des associations de lutte contre la discrimination et de promotion de l’égalité des chances sur ce sujet.

S’agissant d’une tendance se manifestant essentiellement dans les secteurs du tourisme et de l’HoReCa, elle relève de la compétence des Régions qui pourraient être plus à même de fournir des données sur le sujet.

Concernant la discrimination fondée sur le critère de l’âge, le gouvernement fédéral finance la troisième phase du projet «Improving Equality Data Collection in Belgium» (IEDCB). Cette troisième phase comporte un projet de recherche mené par Unia, qui a pour but de fournir un état des lieux de la discrimination fondée sur l’âge en Belgique. Ce projet permettra (1) de déterminer à quelle fréquence les personnes se sentent discriminées sur la base de leur âge; (2) de comprendre comment la discrimination fondée sur l’âge se manifeste concrètement dans différents domaines, y compris l’accès à l’espace public; (3) de comprendre les réactions des victimes, notamment les raisons pour lesquelles elles signalent ou non l’incident. Un rapport présentant les résultats de la recherche et des recommandations concrètes sera présenté en novembre 2025. Les données récoltées à l’occasion de cette étude seront rendues disponibles sur le site Internet d’Unia, via l’Equality Data Hub.

1), 6) & 7) La loi du 10 mai 2007 tendant à lutter contre certaines formes de discrimination interdit la discrimination fondée sur l’âge, à moins que la distinction faite sur la base de ce critère ne soit objectivement justifiée par un but légitime et que les moyens de réaliser ce but soient appropriés et nécessaires (articles 4, 4°), 7 et 9).

Un refus d’accès à certains services, en raison de la présence d’enfants, est susceptible de constituer, en fonction des circonstances de la cause, une discrimination prohibée par la loi, soit directement vis-à-vis des enfants, en raison de leur âge, soit par association, vis-à-vis des parents se voyant refuser l’accès à ces services avec leur(s) enfant(s).

Cependant, il s’agit d’une analyse qui doit avoir lieu au cas par cas. L’ensemble du contexte doit être pris en compte, afin de mettre en balance la liberté d’entreprendre du fournisseur de services et l’égalité d’accès à l’espace public pour tout un chacun. Seul le juge compétent est en mesure de trancher définitivement la question, dans le cas particulier qui lui est soumis.

Depuis 2023, le juge est en mesure, non seulement d’ordonner la cessation d’un acte discriminatoire, mais également d’imposer à l’auteur de l’acte d’adopter des mesures correctrices, éventuellement structurelles, visant à empêcher que de nouvelles discriminations ne soient commises à l’avenir. Ce pouvoir permet au juge d’ordonner, par exemple, qu’il soit mis fin à une politique discriminatoire sur la base de l’âge, qui serait pratiquée par un restaurant ou un hôtel, ou encore de condamner les membres du personnel d’une agence de voyages à suivre une formation sur la législation anti-discrimination.

En l’état actuel des informations à ma disposition quant à la prévalence du phénomène des espaces «no kids», j’estime que ce cadre juridique permet de répondre adéquatement aux discriminations constatées et de prévenir d’éventuelles discriminations futures.

4) & 5) Sur la base des constats et recommandations formulées à l’issue de la troisième phase du projet IEDCB et de la recherche susmentionnée, et tenant compte des évolutions et recommandations au niveau de l’Union européenne et des Nations unies, j’élaborerai une politique de lutte contre l’âgisme et la discrimination fondée sur l’âge, suivant une approche prenant en considération tous les âges de la vie.

En fonction des différents axes de travail identifiés, je me coordonnerai avec les autres membres du gouvernement fédéral, afin de les appuyer dans leurs compétences respectives, et j’organiserai, le cas échéant, une concertation ad hoc avec mes collègues des entités fédérées.

2) & 3) Ik beschik momenteel niet over cijfers over de toename van het aantal «no kids»-plaatsen in België. Ik ben daar overigens tot dusver nog niet over aangesproken door verenigingen ter bestrijding van discriminatie en ter bevordering van gelijke kansen.

Aangezien het gaat om een trend die zich hoofdzakelijk in de toeristische sector en de horeca voordoet, valt dat onder de bevoegdheid van de Gewesten, die mogelijk beter in staat zijn om gegevens ter zake te verstrekken.

Wat leeftijdsdiscriminatie betreft, financiert de federale regering de derde fase van het project «Improving equality data collection in Belgium» (IEDCB). In die fase loopt een onderzoeksproject onder leiding van Unia, dat een stand van zaken over leeftijdsdiscriminatie in België wil geven. Met dit project zullen we (1) in kaart kunnen brengen hoe vaak mensen zich gediscrimineerd voelen op basis van hun leeftijd; (2) zicht kunnen krijgen op de concrete manieren waarop leeftijdsdiscriminatie zich manifesteert in verschillende domeinen, waaronder toegang tot de openbare ruimte; en (3) reacties van slachtoffers kunnen begrijpen, zoals waarom ze het voorval al dan niet rapporteren. In november 2025 wordt een rapport voorgesteld met de onderzoeksresultaten en concrete aanbevelingen. De verzamelde onderzoeksgegevens worden beschikbaar gesteld op de website van Unia, via de Equality Data Hub.

1), 6) & 7) De wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie verbiedt leeftijdsdiscriminatie, tenzij het onderscheid op grond van dit criterium objectief wordt gerechtvaardigd door een legitiem doel en de middelen voor het bereiken van dat doel passend en noodzakelijk zijn (artikelen 4, 4°), 7 en 9).

Iemand de toegang tot bepaalde diensten ontzeggen omdat er kinderen bij zijn, kan – naargelang de omstandigheden van de zaak – een bij de wet verboden discriminatie uitmaken, hetzij direct ten aanzien van kinderen vanwege hun leeftijd, hetzij bij associatie ten aanzien van ouders, die met hun kind(eren) geen toegang tot deze diensten krijgen.

Dat moet echter geval per geval worden geanalyseerd. Er moet met de volledige context rekening worden gehouden om de vrijheid van ondernemen van de dienstverlener af te wegen tegen de gelijke toegang tot de openbare ruimte voor iedereen. Enkel de bevoegde rechter is in staat om de kwestie definitief te beslechten in het specifieke geval dat hem is voorgelegd.

Sinds 2023 kan de rechter niet alleen bevelen dat een discriminerende daad wordt beëindigd, maar kan hij ook eisen dat de dader corrigerende en eventueel structurele maatregelen neemt om te voorkomen dat hij of zij zich in de toekomst opnieuw aan discriminatie schuldig maakt. De rechter kan op basis van die bevoegdheid bijvoorbeeld bevelen dat er een einde wordt gesteld aan een leeftijdsdiscriminerend beleid van een restaurant of hotel of kan de personeelsleden van een reisbureau ertoe veroordelen een opleiding over de antidiscriminatiewetgeving te volgen.

Op basis van de informatie waarover ik momenteel beschik over de verspreiding van het «no kids»-fenomeen, lijkt mij dat dit juridische kader gepaste respons mogelijk maakt op vastgestelde discriminatie en eventuele toekomstige discriminatie kan voorkomen.

4) & 5) Op basis van de vaststellingen en aanbevelingen als resultaat van de derde fase van het IEDCB-project en het bovengenoemde onderzoek, en rekening houdend met de ontwikkelingen en aanbevelingen op het niveau van de Europese Unie en de Verenigde Naties, zal ik een beleid uitwerken ter bestrijding van agisme en leeftijdsdiscriminatie, waarbij met alle leeftijden rekening wordt gehouden.

Afhankelijk van de verschillende in kaart gebrachte werkassen zal ik samenwerken met de andere leden van de federale regering, teneinde hen te ondersteunen in hun respectieve bevoegdheden, en zal ik indien nodig ad hoc overleg met mijn collega’s van de deelstaten organiseren.