SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2024-2025 Zitting 2024-2025
________________
16 mai 2025 16 mei 2025
________________
Question écrite n° 8-212 Schriftelijke vraag nr. 8-212

de Stephanie D'Hose (Open Vld)

van Stephanie D'Hose (Open Vld)

au vice-premier ministre et ministre des Affaires étrangères, des Affaires européennes et de la Coopération au développement

aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
________________
Diplomatie belge - Équilibre des genres - Chiffres Belgische diplomatie - Genderevenwicht - Cijfers 
________________
intégration des questions d'égalité entre les hommes et les femmes
profession diplomatique
égalité homme-femme
statistique officielle
gendermainstreaming
personeel in diplomatieke dienst
gelijke behandeling van man en vrouw
officiële statistiek
________ ________
16/5/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 19/6/2025)
17/6/2025Antwoord
16/5/2025Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 19/6/2025)
17/6/2025Antwoord
________ ________
Question n° 8-212 du 16 mai 2025 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 8-212 d.d. 16 mei 2025 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

La diplomatie belge est dans le monde une référence pour la protection de nos intérêts mondiaux. Comme toute organisation, la représentation diplomatique gagne à respecter une répartition équilibrée des genres, comme le prévoient également les législations belge et internationale.

J'aimerais dès lors vous poser les questions suivantes:

1) Pouvez-vous fournir des chiffres actualisés pour les dix dernières années en ce qui concerne la répartition par genre du staff belge déployé dans les missions de maintien de la paix des Nations unies?

2) Pouvez-vous fournir des chiffres actualisés pour les dix dernières années en ce qui concerne la répartition par genre des ambassadeurs et ambassadrices de Belgique?

3) Pouvez-vous fournir des chiffres actualisés pour les dix dernières années en ce qui concerne la répartition du personnel d'ambassade par genre et par rang ou fonction?

4) Comment évaluez-vous les mesures visant à atteindre une égalité des genres au sein de la diplomatie belge?

5) Prévoyez-vous d'apporter des modifications à la politique menée en la matière? Si oui, lesquelles?

 

De Belgische diplomatie is wereldwijd een referentie als behartiger van onze mondiale belangen. Net als in iedere andere organisatie, heeft ook de diplomatieke vertegenwoordiging baat bij een gezond genderevenwicht, zoals ook vooropgesteld door Belgische en internationale wetgeving.

Ik heb daarom de volgende vragen:

1) Beschikt u over geactualiseerde cijfers per gender voor de voorbije tien jaren over de samenstelling van de Belgische staf van de VN-vredesmissies?

2) Beschikt u over geactualiseerde cijfers voor wat de Belgische ambassadeurs en ambassadrices betreft per gender voor de voorbije tien jaren?

3) Beschikt u over geactualiseerde cijfers voor wat het ambassadepersoneel betreft per gender en per rang of functie voor de voorbije tien jaren?

4) Hoe evalueert u de maatregelen betreffende het nastreven van gendergelijkheid binnen de Belgische diplomatie?

5) Plant u aanpassingen aan het beleid ter zake, en zo ja welke?

 
Réponse reçue le 17 juin 2025 : Antwoord ontvangen op 17 juni 2025 :

1) Étant donné notre contribution actuelle limitée en personnel aux missions de maintien de la paix des Nations unies, il est difficile de formuler une réponse significative. Avec un seul casque bleu, la base de comparaison est trop restreinte pour tirer des conclusions représentatives.

Cela dit, je peux indiquer que les Nations unies atteignent globalement les objectifs de leur stratégie en matière de genre. Dans chaque sous-catégorie, le département des Opérations de paix atteint ses cibles en matière de parité: 27,65 % des experts militaires en mission sont des femmes; 20,06 % des officiers d’état-major militaires; 31,04 % du personnel de police en postes de commandement; et 17,32 % dans les unités de police constituées. Seuls les contingents militaires restent en deçà de l’objectif, avec 8,17 % de femmes contre un objectif de 11 %.

Par ailleurs, 29 % des chefs de mission (Special Representative of the Secretary-General SRSG) ou chefs adjoints de mission (Deputy Special Representative of the Secretary-General – DSRSG) dans les opérations de paix sont des femmes. Actuellement, quatre femmes occupent le poste de SRSG dans onze missions, notamment à la MONUSCO (Mission de l’Organisation des Nations unies pour la stabilisation en République démocratique du Congo) et à la MINUSCA (Mission multidimensionnelle intégrée des Nations unies pour la stabilisation en République centrafricaine). Une étape importante a été franchie en décembre 2024, avec la nomination de la première femme africaine au poste de commandant de la force dans une opération de paix: la générale de division Anita Asmah du Ghana, pour la mission UNDOF (United Nations Disengagement Observer Force).

2) Les chiffres ci-dessous offrent un instantané de la répartition par genre des cheffes et chefs de poste (ambassadrices/ambassadeurs, représentantes/représentants permanents, consules générales/consuls généraux et cheffes/chefs de bureau diplomatique) en janvier de l’année X.

Année

M

F

2016

94

14

2017

97

13

2018

96

15

2019

93

13

2020

97

10

2021

94

11

2022

95

13

2023

93

15

2024

89

20

2025

86

21

3) Les chiffres ci-dessous offrent un instantané de la répartition par genre pour les fonctions autre que chef de poste (cheffe/chef de poste adjoint, ministre conseiller, consul, etc.) relevant de la carrière diplomatique et consulaire, affectés à un poste en janvier de l’année X.

Année

M

F

2016

188

84

2017

166

78

2018

169

93

2019

175

105

2020

170

105

2021

165

100

2022

177

94

2023

186

102

2024

188

92

2025

188

114

4) Depuis 2020, nous avons mis en place plusieurs initiatives pour promouvoir l’égalité de genre au sein de notre corps diplomatique et au-delà. Parmi ces initiatives dans le cadre du premier plan d’action sur l’égalité de genre «in house» du service public fédéral (SPF) Affaires étrangères, nous avons travaillé sur la communication et sensibilisation, l’accompagnement de carrière, l’échange de bonnes pratiques. Nous avons en effet lancé des programmes de mentorat (pas exclusivement réservés aux femmes), ajusté nos processus de sélection et mené des campagnes de sensibilisation en interne et externe.

Grâce à ces initiatives, des progrès ont été réalisés, notamment une augmentation de la proportion de cheffes de poste, ainsi qu’une meilleure représentation des femmes parmi les nouvelles promotions de stagiaires diplomates.

La volonté du SPF est de poursuivre cet engagement, en renforçant les programmes de formation, en adaptant les processus de sélection pour limiter les biais inconscients, et en mettant en avant des modèles féminins inspirants pour encourager plus de candidates à envisager une carrière diplomatique.

Il ne suffit pas d’afficher une volonté politique; nous devons poursuivre et renforcer les actions mises en place pour transformer durablement notre culture organisationnelle.

5) Jai demandé à mon administration de poursuivre cette dynamique dans le cadre du nouveau Plan Genre 2025-2029, actuellement en cours de rédaction. Ce plan sera présenté d’ici l’été au comité de direction afin de valider les orientations et les mesures qui nous permettront d’intensifier notre engagement et de traduire concrètement nos objectifs en actions. Il s’inscrit dans le programme global d’inclusivité du SPF pour la période 2025-2029 et vise à renforcer l’égalité de genre au sein du SPF, en s’appuyant sur les enseignements du premier plan 2020-2024.

Je suis heureux d’annoncer dans ce contexte une nouvelle initiative d’outreach intitulée «Ambassadrice de demain» qui sera organisée fin juin 2025 pour la première fois. Son objectif est de sensibiliser davantage les étudiantes et jeunes professionnelles aux perspectives offertes par la diplomatie.

Je veux également que notre politique de communication reflète pleinement nos engagements. C’est pourquoi, le 8 mars 2025, j’ai pris la décision de renforcer l’utilisation de la forme féminine des titres et fonctions dans nos communications officielles, afin de valoriser la présence des femmes aux postes de responsabilité et d’inscrire cette évolution dans nos pratiques institutionnelles.

Mon engagement est clair: je souhaite promouvoir une politique cohérente en interne et en externe en matière d’égalité de genre. Ce nouveau plan 2025-2029 nous permettra d’aller plus loin, en fixant des objectifs mesurables et des indicateurs de suivi pour garantir des avancées concrètes dans les années à venir.

1) Gezien onze huidige beperkte personeelsbijdrage aan vredeshandhavingsmissies van de Verenigde Naties (VN) is het moeilijk om een betekenisvol antwoord te formuleren. Met slechts één blauwhelm is de vergelijkingsbasis te beperkt om tot representatieve conclusies te komen.

Toch kan ik meegeven dat de Verenigde Naties over het algemeen hun genderstrategie behalen. Binnen elke subcategorie realiseert het departement voor vredeshandhaving zijn doelstellingen inzake genderpariteit: 27,65 % van de militaire experts on mission zijn vrouwen; 20,06 % van de militaire stafofficieren; 31,04 % van het politiepersoneel in stafposities, en 17,32 % binnen de formed police units. Enkel bij de militaire contingenten blijft het aandeel vrouwen achter: 8,17 % tegenover de beoogde 11 %.

Daarnaast is 29 % van de Heads of Mission (SRSG) of Deputy Heads of Mission (DSRSG) van vredesoperaties vrouw. Zo zijn er momenteel vier vrouwelijke SRSG’s actief in elf vredesmissies, waaronder MONUSCO (Mission de l’Organisation des Nations unies pour la stabilisation en République démocratique du Congo) en MINUSCA (Mission multidimensionnelle intégrée des Nations unies pour la stabilisation en République centrafricaine). Een belangrijke mijlpaal werd bereikt in december 2024, toen de eerste vrouwelijke Afrikaanse Force Commander werd aangesteld in een vredesoperatie: generaal-majoor Anita Asmah uit Ghana voor UNDOF (United Nations Disengagement Observer Force).

2) De onderstaande cijfers geven een momentopname van de genderverdeling onder posthoofden (ambassadeurs/ambassadrices, permanent vertegenwoordigers, consuls-generaal en hoofden van diplomatieke bureaus) in januari van het jaar X:

Jaar

M

V

2016

94

14

2017

97

13

2018

96

15

2019

93

13

2020

97

10

2021

94

11

2022

95

13

2023

93

15

2024

89

20

2025

86

21

3) De onderstaande cijfers geven een momentopname van de genderverdeling voor niet-posthoofden (adjunct-posthoofd, ministerraad, consul, enz.) binnen de buitenlandse- en consulaire carrière die in januari van het jaar X op een post zijn geaffecteerd:

Jaar

M

V

2016

188

84

2017

166

78

2018

169

93

2019

175

105

2020

170

105

2021

165

100

2022

177

94

2023

186

102

2024

188

92

2025

188

114

4) Sinds 2020 hebben we verschillende initiatieven genomen om gendergelijkheid binnen ons diplomatiek corps en daarbuiten te bevorderen. In het kader van het eerste interne actieplan voor gendergelijkheid van de federale overheidsdienst (FOD) Buitenlandse Zaken, hebben we gewerkt aan communicatie en sensibilisering, loopbaanondersteuning en het uitwisselen van goede praktijken. We hebben mentorschapprogramma’s gelanceerd (niet uitsluitend voorbehouden aan vrouwen), selectieprocessen aangepast en zowel interne als externe sensibiliseringscampagnes gevoerd.

Dankzij deze initiatieven zijn er vooruitgangen geboekt, waaronder een toename van het aandeel vrouwelijke posthoofden, evenals een verbeterde vertegenwoordiging van vrouwen onder de nieuwe lichtingen van diplomatieke stagiairs.

De FOD is vastbesloten dit engagement voort te zetten, door de opleidingsprogramma’s te versterken, de selectieprocedures aan te passen om onbewuste vooroordelen te beperken, en inspirerende vrouwelijke rolmodellen in de kijker te zetten om meer kandidates aan te moedigen een diplomatieke carrière te overwegen.

Het volstaat niet om politieke wil te tonen; we moeten de genomen maatregelen voortzetten en versterken om onze organisatiecultuur duurzaam te transformeren.

5) Ik heb mijn administratie gevraagd om deze dynamiek voort te zetten in het kader van het nieuwe Genderplan 2025-2029, dat momenteel wordt opgesteld. Dit plan zal tegen de zomer worden voorgelegd aan het directiecomité om de krachtlijnen en maatregelen goed te keuren die ons in staat zullen stellen ons engagement te versterken en onze doelstellingen concreet om te zetten in acties. Het maakt deel uit van het algemene inclusiviteitsprogramma van de FOD voor de periode 2025-2029 en heeft als doel de gendergelijkheid binnen de FOD te versterken, voortbouwend op de lessen uit het eerste plan 2020-2024.

Ik ben bijzonder verheugd om in dit kader een nieuw outreach-initiatief aan te kondigen met de titel «Ambassadrice van morgen», dat eind juni 2025 voor het eerst zal worden georganiseerd. Het doel is om studentes en jonge vrouwelijke professionals meer bewust te maken van de carrièremogelijkheden binnen de diplomatie.

Ik wil ook dat ons communicatiebeleid onze engagementen volledig weerspiegelt. Daarom heb ik op 8 maart 2025 besloten het gebruik van de vrouwelijke vorm van titels en functies in onze officiële communicatie te versterken, om de aanwezigheid van vrouwen in verantwoordelijke functies te benadrukken en deze evolutie te verankeren in onze institutionele praktijken.

Mijn engagement is duidelijk: ik wil een coherent beleid inzake gendergelijkheid voeren, zowel intern als extern. Dit nieuwe plan 2025-2029 zal ons in staat stellen verder te gaan, door meetbare doelstellingen en opvolgingsindicatoren vast te leggen om concrete vooruitgang in de komende jaren te garanderen.