| SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Session 2020-2021 | Zitting 2020-2021 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9 novembre 2020 | 9 november 2020 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question écrite n° 7-782 | Schriftelijke vraag nr. 7-782 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
de Willem-Frederik Schiltz (Open Vld) |
van Willem-Frederik Schiltz (Open Vld) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
au vice-premier ministre et ministre de la Justice, chargé de la Mer du Nord |
aan de vice-eersteminister en minister van Justitie, belast met Noordzee |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Justice - Économie illégale - Fraude fiscale - Statistiques - Intérêts de retard - Confiscations - Amendes pénales - Approche - Meilleure perception - Mesures | Justitie - Illegale economie - Fiscale fraude - Cijfers - Nalatigheidsinteresten - Verbeurdverklaringen - Strafrechtelijke geldboetes - Aanpak - Verbetering van de inning - Maatregelen | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| fraude fiscale amende collecte de l'impôt confiscation de biens économie souterraine |
belastingfraude geldboete inning der belastingen verbeurdverklaring van goederen ondergrondse economie |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Réintroduction de : question écrite 7-665 | Réintroduction de : question écrite 7-665 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question n° 7-782 du 9 novembre 2020 : (Question posée en néerlandais) | Vraag nr. 7-782 d.d. 9 november 2020 : (Vraag gesteld in het Nederlands) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mesurer, c'est savoir. À condition de savoir ce que l'on mesure. Il est généralement admis que, dans les pays occidentaux, l'économie illégale représente, au minimum, de 0,5 à 1 % du produit intérieur brut (PIB). En Belgique, cela équivaudrait à 2,2 milliards d'euros par an au minimum. Le crime organisé s'est manifestement enraciné profondément dans la vie en société. Pour que le concept soit clair : l'économie illégale recouvre les activités qui, par nature, sont pénalement interdites comme le trafic de drogue, la traite des êtres humains, les ventes d'armes illicites, la contrefaçon de médicaments, etc. Il s'agit donc d'activités irrégulières qui ne sont pas déclarées correctement au fisc (tiré du livre «Justice in time» de Simon Deryckere). Les montants en jeu sont si importants qu'ils sont pris en compte dans le calcul officiel du PIB qu'ils viennent donc gonfler. La Banque nationale de Belgique (BNB) estime ainsi, lorsqu'elle détermine le PIB, que le trafic de drogue représente à lui seul un montant annuel de plus de 800 millions d'euros. En ce qui concerne le caractère transversal de la question : il s'agit d'une compétence transversale partagée avec les Communautés. Différentes instances sont compétentes pour la politique en matière de justice. Les Communautés sont responsables de la politique de poursuites, du droit sanctionnel de la jeunesse, de l'aide juridique de première ligne et des maisons de justice. C'est en revanche l'autorité fédérale qui est chargée de l'organisation de la Justice belge. Le ministre fédéral de la Justice a ainsi dans ses attributions les établissements pénitentiaires, les juridictions administratives et l'ordre judiciaire. Je souhaiterais obtenir une réponse aux questions suivantes. 1) Dans votre premier Plan Justice (2015) (cf. https://justice.belgium.be/sites/default/files/downloads/Plan_Justice_18mars_FR.pdf), vous indiquez que la Justice belge encaisse les montants suivants : – 66 millions d'euros d'amendes de condamnations à la suite de décisions de justice ; – 31 millions d'euros de confiscations. Quels sont les montants de ces recettes pour les années 2016, 2017, 2018 et 2019? 2) Les recettes provenant de la perception d'amendes de condamnations à la suite de décisions de justice et de confiscations englobent toutefois les condamnations pénales pour fraude fiscale qui concernent des activités légales. En principe, les activités illégales sont elles aussi imposables. Quel pourcentage des recettes d'activités criminelles la Justice récupère-t-elle donc? 3) Dans son ouvrage «Justice in time», Simon Deryckere montre que seule une fraction des capitaux qui circulent dans le circuit criminel fait l'objet d'une amende pénale ou d'une confiscation. De nombreuses transactions passent tout bonnement inaperçues. Et lorsque des cas émergent, les amendes ou confiscations prononcées ne correspondent nullement à la réalité. De plus, parmi les amendes et confiscations infligées, seule une fraction est réellement perçue. En 2019, les amendes et confiscations que l'État belge n'avait pu percevoir s'élevaient encore à 1,2 milliard d'euros. Malgré les efforts des dernières années, la perception des amendes pénales reste un problème structurel. Comment comptez-vous vous attaquer à ce problème? Allez-vous prendre des mesures pour détecter les faits et infliger des amendes? Comment veillerez-vous à ce que davantage d'amendes soient encaissées? Préconisez-vous de relever le montant des amendes pour les rendre plus conformes à la réalité? Prendrez-vous des mesures pour que les amendes et confiscations restant non perçues à ce jour soient réellement encaissées? 4) Aucun intérêt de retard n'est dû sur les amendes pénales impayées. Celui qui ne paie pas son amende n'est donc pas pénalisé. Pourquoi n'appliquez-vous pas le même système que pour les factures, qui prévoit que celui qui ne paie pas une facture dans les délais se voit imposer une clause pénale de 10 % ou des intérêts de retard de 10 %? Ces intérêts accroîtraient les recettes de la Justice. Le supplément de revenus qui découlerait d'une meilleure perception des amendes pénales pourrait être affecté aux investissements dont la Justice a tant besoin. Vous avez ici le moyen de générer un effet «boule de neige» positif. Allez-vous vous attaquer à ce problème? Si oui, de quelle manière? Si non, pour quelle raison? 5) Pourquoi un contribuable qui ne paie pas ses impôts à temps doit-il verser à l'État un intérêt de retard d'au moins 4 % alors que celui qui est condamné au pénal pour trafic de drogue n'est pas redevable d'un intérêt de retard en cas de non-paiement dans les délais? Allez-vous vous attaquer à ce problème? Si oui, de quelle manière? Si non, pour quelle raison? |
Meten is weten. Op voorwaarde dat u weet wat u meet. Algemeen wordt aangenomen dat de illegale economie in de Westerse landen minstens tussen 0,5 % en 1 % van het bruto binnenlands product (BBP) bedraagt. In België zou dit neerkomen op minstens 2,2 miljard euro per jaar. De georganiseerde misdaad heeft zich duidelijk diep ingenesteld in het maatschappelijke leven. Voor een goed begrip: met illegale economie wordt geduid op de activiteiten die uit hun aard strafrechtelijk verboden zijn, zoals drugdealen, mensenhandel, verboden wapenhandel, namaak medicijnen, enz. Dit omvat derhalve niet reguliere activiteiten die fiscaal niet correct worden aangegeven (uit «Justice in time» van Simon Deryckere). De bedragen zijn zo omvangrijk dat ze zelfs meegenomen worden in de officiële berekening van het bbp om dit cijfer op te krikken. Zo stelt de Nationale Bank van België (NBB) in haar berekening van het bbp dat de illegale drughandel alleen al jaarlijks goed is voor meer dan 800 miljoen euro. Wat betreft het transversaal karakter van de vraag: het betreft een transversale aangelegenheid met de Gemeenschappen. Er zijn verschillende instanties bevoegd voor het justitiebeleid. De Gemeenschappen zijn namelijk bevoegd voor het vervolgingsbeleid, jeugdsanctierecht, eerstelijns juridische bijstand en justitiehuizen. Het is echter de federale overheid die bevoegd is voor de organisatie van het Belgische gerecht. Zo is de federale minister van Justitie bevoegd voor het gevangeniswezen, de administratieve rechtscolleges en de rechterlijke orde. Graag had ik hieromtrent dan ook een antwoord gekregen op volgende vragen: 1) In uw eerste Justitieplan (2015) (cf. https://justitie.belgium.be/sites/default/files/downloads/Plan%20justitie_18maart_NL.pdf) geeft u aan dat de Belgische Justitie volgende bedragen incasseert: – 66 miljoen euro ten titel van strafrechtelijke geldboetes; – 31 miljoen euro ten titel van verbeurdverklaring. Hoeveel bedragen deze inkomsten voor 2016, 2017, 2018 en 2019? 2) De bedragen geïncasseerd uit strafrechtelijke geldboetes en verbeurdverklaringen omvatten echter wel de strafrechtelijke veroordelingen voor fiscale fraude, die betrekking hebben op reguliere activiteiten. Principieel zijn ook de illegale activiteiten aan belastingen onderworpen. Hoeveel procent van de opbrengsten uit criminele activiteiten worden dan door Justitie gerecupereerd? 3) Uit het boek «Justice in time» van auteur Simon Deryckere blijkt dat maar een fractie van de bedragen die omgaan in het criminele circuit het voorwerp zijn van een strafrechtelijke boete of een verbeurdverklaring. Een belangrijk aantal feiten blijft gewoonweg onder de radar. En bij de zaken die boven water komen, worden boetes en de verbeurdverklaringen opgelegd die blijkbaar niet in verhouding staan tot de realiteit. Bovendien worden van de boetes en de verbeurdverklaringen die wel worden opgelegd, slechts een fractie ook effectief geïnd. De Belgische Staat had in 2019 nog voor 1,2 miljard euro aan boetes en verbeurdverklaringen niet geïnd. Ondanks de inspanningen van de jongste jaren, blijft de inning van strafrechtelijke geldboetes een structureel probleem. Hoe gaat u deze problemen aanpakken? Gaat u meer maatregelen nemen om feiten op te sporen en te beboeten? Hoe gaat u ervoor zorgen dat er meer boetes geïnd worden? Pleit u voor hogere boetes i.e. boetes die in verhouding staan tot de realiteit? Gaat u maatregelen nemen om de boetes en verbeurdverklaringen die nog steeds niet geïnd zijn, te innen? 4) Op niet-betaalde strafrechtelijke geldboetes zijn de schuldigen geen nalatigheidsinteresten verschuldigd. Men ondervindt dan ook geen nadeel van de boete niet te betalen. Waarom past u hetzelfde systeem niet toe zoals bij facturen i.e. wie een factuur niet op tijd betaald heeft, is een schadebeding van 10 % en een nalatigheidsinterest van 10 % verschuldigd? Deze interesten zouden voor Justitie de opbrengsten verhogen. De meeropbrengst door een betere inning van strafrechtelijke geldboetes kan dan aangewend worden om de noodzakelijke investeringen te doen bij Justitie. U heeft hier de mogelijkheid om een positief sneeuwbaleffect te creëren. Gaat u dit probleem aanpakken? Zo ja, hoe? Zo neen, waarom niet? 5) Waarom is iemand, die zijn belastingen niet tijdig heeft betaald, een interest verschuldigd van minstens 4 % aan de overheid maar iemand die strafrechtelijk veroordeeld is voor drugdealen 0 %? Gaat u dit probleem aanpakken? Zo ja, hoe? Zo neen, waarom niet? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Réponse reçue le 25 juin 2021 : | Antwoord ontvangen op 25 juni 2021 : | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1) L’annexe 1 mentionne les montants des amendes perçues qui ont été recouvrées par le service public fédéral (SPF) Finances pour les années 2016-2019.
Source: SPF Finances. L’annexe 2 mentionne les montants des confiscations recouvrés par le SPF Finances pour les années 2016-2019. Il convient de faire remarquer ici que le montant pour l’année 2016 n’est pas complet, étant donné que c’est lors de cette année-là qu’un nouveau système a été mis en place.
(*) Incomplet Source: SPF Finances. 2) Il est impossible de fournir des chiffres concernant le pourcentage des revenus découlant d’activités criminelles récupéré par la Justice. 3) Des initiatives visant à promouvoir la perception des amendes ont également déjà été prises sous la précédente législature: L’Organe de concertation pour la coordination du recouvrement des créances non fiscales en matière pénale a ainsi été créé. La création et la composition de cet organe de concertation sont consacrées par l’article 197bis, § 4, du Code d’instruction criminelle. Le but de cet organe de concertation est de formuler des recommandations en vue de promouvoir la coopération entre le SPF Finances et le SPF Justice pour la coordination de l’application des condamnations à payer des amendes pénales. En outre, on peut également évoquer la plate-forme de perception digitale «Crossborder», qui a au départ été lancée pour promouvoir la perception des amendes routières. L’objectif est de poursuivre ces initiatives et de continuer à investir dans celles-ci: Crossborder sera ainsi étendu à d’autres formes de criminalité et à la perception d’autres amendes et contributions. Dans le cadre de la lutte contre la criminalité (organisée), l’objectif est également de s’engager pleinement dans une approche axée sur le butin («follow the money») par un accroissement des confiscations et des amendes. Les enquêtes pénales d’exécution (EPE) – qui sont des enquêtes patrimoniales permettant le recours à des méthodes particulières de recherche lors de la phase d’exécution de la peine – jouent un rôle très important en la matière. Au niveau du ministère public, on s’engage dans l’élaboration d’un réseau de magistrats EPE qui devrait rendre la perception d’amendes et de confiscations plus efficace. 4) & 5) Un système de recouvrement des intérêts (de retard), lié au recouvrement d’amendes pénales, n’est pas encore prévu. Cette piste sera examinée en concertation avec le ministre des Finances. |
1) Bijlage 1 vermeldt de bedragen van de geïnde boetes die door de federale overheidsdienst (FOD) Financiën werden ingevorderd voor de jaren 2016-2019.
Bron: FOD Financiën. Bijlage 2 vermeldt de bedragen ten titel van de verbeurdverklaringen, die door de FOD Financiën werden ingevorderd voor de jaren 2016-2019. Hierbij dient te worden opgemerkt dat het bedrag voor het jaar 2016 niet volledig is, aangezien dat jaar werd overgegaan naar een nieuw systeem.
(*) Niet volledig. Bron: FOD Financiën. 2) Het is niet mogelijk om cijfers aan te reiken betreffende het percentage van de opbrengsten uit criminele activiteiten dat gerecupereerd wordt door Justitie. 3) Wat betreft de bevordering van de inning van de boetes werden ook tijdens de vorige legislatuur al initiatieven genomen: Zo werd het «Overlegorgaan voor de coördinatie van de invordering van niet-fiscale schulden in strafzaken» opgericht. De oprichting en samenstelling van dit overlegorgaan wordt vastgelegd in artikel 197bis, § 4, van het Wetboek voor strafvoordering. Dit overlegorgaan heeft tot doel aanbevelingen te formuleren met het oog op het bevorderen van de samenwerking tussen de FOD Financiën en de FOD Justitie inzake de coördinatie van de tenuitvoerlegging van de veroordelingen tot de betaling van penale boeten. Verder kan ook verwezen worden naar het digitale inningsplatform «Crossborder», dat oorspronkelijk werd opgestart ter bevordering van de inning van verkeersboetes. Het is de bedoeling om deze initiatieven verder te zetten, en hier tevens verder in te investeren: Zo zal Crossborder verder uitgebreid worden naar andere vormen van criminaliteit en de inning van andere boetes en bijdragen. In het kader van de strijd tegen de (georganiseerde) criminaliteit is het eveneens de bedoeling om volop in te zetten op een buitgerichte aanpak («follow the money»), door meer verbeurdverklaringen, en meer geldboetes. De strafuitvoeringsonderzoeken (SUO) – dit zijn vermogensonderzoeken, met mogelijkheid tot het gebruik van bijzondere opsporingsmethoden in de fase van de strafuitvoering – spelen hierin een belangrijke rol. Op het niveau van het openbaar ministerie wordt geïnvesteerd in de uitbouw van een netwerk van SUO-magistraten, waardoor de inning van geldboetes en verbeurdverklaringen efficiënter moet verlopen. 4) & 5) Een systeem van het vorderen van (nalatigheids)intresten, gelinkt aan de invordering van penale boetes, is actueel nog niet voorzien. Deze piste kan wel onderzocht worden in overleg met de minister van Financiën. |