| SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Session 2019-2020 | Zitting 2019-2020 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 30 janvier 2020 | 30 januari 2020 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question écrite n° 7-328 | Schriftelijke vraag nr. 7-328 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
de Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) |
van Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
à la ministre de l'Énergie, de l'Environnement et du Développement durable |
aan de minister van Energie, Leefmilieu en Duurzame Ontwikkeling |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| NAC et animaux exotiques - Commerce et bien-être - Collaboration entre entités fédérales | Exotische huisdieren - Handel en welzijn - Samenwerking tussen de deelstaten | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| bien-être des animaux animal domestique protection des animaux espèce protégée santé animale commerce des animaux |
welzijn van dieren huisdier dierenbescherming beschermde soort gezondheid van dieren dierenwinkel |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question n° 7-328 du 30 janvier 2020 : (Question posée en français) | Vraag nr. 7-328 d.d. 30 januari 2020 : (Vraag gesteld in het Frans) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Le bien-être animal est, depuis 2014, une compétence des Régions. Toutefois, le commerce d'espèces exotiques reste de compétence fédérale, rendant de facto nécessaire la coopération entre entités du pays pour garantir le respect du bien-être animal de toute une série de «nouveaux animaux de compagnie» (NAC) importés dans notre pays. À ce titre, le Sénat porte un intérêt tout particulier sur la question. En août 2019, la Belgique a participé à la réunion de la Convention sur le commerce international des espèces de faune et de flore sauvages menacées d'extinction (CITES) réunissant plus de cent quatre-vingts pays, soutenant, à votre initiative, les pays d'Afrique prônant la restriction du commerce sur certaines espèces. Un renforcement général a été décidé, de nouvelles espèces étant inscrites dans les Annexe I et II de la Convention (les plus restrictives en matière de commerce). La plupart des décisions sont entrées en vigueur le 26 novembre 2019 et ont été incluses dans la réglementation européenne. Plus récemment, les 3 et 4 décembre 2019, le service public fédéral Santé publique a organisé une conférence s'inscrivant dans l'approche «One World One Health» de l'Organisation des Nations unies (ONU) qui traitait de l'impact du commerce de certaines espèces au niveau local et global. La journée du 4 décembre a évoqué le cas pratique des reptiles et des amphibiens, des NAC de plus en plus prisés. Cette conférence a été organisée en partenariat avec la plateforme belge pour la biodiversité, un groupement d'experts et de scientifiques issu d'un accord de coopération entre le niveau fédéral, les Communautés et les Régions, qui aide les responsables politiques dans leurs prises de décision. À ce jour, les conclusions des discussions n'ont pas été publiées. Ces deux évènements récents mettent en avant un certain paradoxe: si la CITES règle une large partie du commerce des espèces de faune et de flore sauvages menacées d'extinction, de nombreux NAC (dont plusieurs reptiles et amphibiens) ne s'y retrouvent pas, alors que leur situation est critique et que la question du bien-être de ces animaux se pose de plus en plus à mesure que croît leur succès auprès des Belges. Ainsi, près d'un demi-million de pythons royaux et plus de trois cent mille perroquets gris auraient récemment été exportés d'Afrique. Or, la détention d'animaux repris sous les différentes annexes de la CITES nécessite l'obtention de plusieurs documents permettant de tracer le parcours de l'animal et de vérifier sa provenance. Cela constitue également un frein à l'achat et garantit un suivi et des contrôles des conditions de détention de ces animaux. La délivrance (automatique ou sur demande) de permis d'environnement par les Régions pour la détention d'animaux exotiques non repris par les annexes de la CITES s'avère moins contraignante et pose problème en termes de capacités de contrôle et disponibilité de données chiffrées quant à la présence de tels animaux sur le territoire. De plus, cela peut mener à des abus, des cas d'élevage non contrôlés ou de maltraitance, ou peut également constituer un risque de santé publique. Il apparaît nécessaire de collaborer entre entités pour s'assurer à la fois d'un meilleur contrôle et d'éviter que ces NAC puissent être importés et détenus illégalement en Belgique. Vous avez à ce titre appelé à la création d'une task force interministérielle devant établir les données chiffrées quant à la présence des reptiles et amphibiens afin de définir les politiques efficaces en matière de suivi, de contrôle et de respect du bien-être animal. Vous avez également souhaité le développement d'une plateforme unique à l'attention des citoyens détenant ou souhaitant détenir des animaux exotiques. À cet égard, la plateforme belge pour la biodiversité avait publié en amont de la conférence «One World One Health» plusieurs recommandations à l'attention des professionnels et des citoyens détenant des reptiles et des amphibiens. Si les premiers pas sont encourageants, il convient d'aller plus loin. Mes questions sont donc les suivantes: 1) La task force interministérielle a-t-elle pour objectif d'élargir son champ d'étude des espèces nécessitant une intervention politique au-delà des reptiles et amphibiens? Un enregistrement particulier des NAC non-CITES auprès des autorités belges ou européennes est-il envisageable? 2) Les résultats des discussions tenues lors de la conférence «One World One Health» sont-ils prêts à être publiés? 3) Quels sont les chiffres de fréquentation du site «CITES en Belgique» et quelle collaboration avec les Régions est envisagée pour la mise en place d'une plateforme unique? |
Dierenwelzijn is sinds 2014 een gewestelijke bevoegdheid. De handel in exotische dieren blijft evenwel een federale bevoegdheid, waardoor de samenwerking tussen de deelstaten de facto nodig is om het respect voor het dierenwelzijn van een hele reeks exotische huisdieren die naar ons land worden geïmporteerd te garanderen. In dat opzicht toont de Senaat een bijzondere interesse voor dat onderwerp. In augustus 2019 heeft België deelgenomen aan de conferentie van de Convention on International Trade in Endangered Species of wild fauna and flora (CITES) waaraan meer dan honderd tachtig landen deelnamen. De deelnemers steunden, op uw initiatief, de Afrikaanse landen die voorstander waren van een beperking van de handel in sommige soorten. Er werd besloten het beschermingsniveau te versterken door nieuwe soorten in Bijlage I en II van het verdrag (waarvoor de strengste restricties gelden op het vlak van handel) op te nemen. De meeste beslissingen zijn in werking getreden op 26 november 2019 en werden in de Europese regelgeving opgenomen. Meer recent, op 3 en 4 december 2019, heeft de FOD Volksgezondheid een conferentie georganiseerd die past in de benadering «One World One Health» van de Verenigde Naties (VN). Die ging over de gevolgen van de handel in sommige soorten op lokaal en op wereldniveau. Op de tweede conferentiedag kwam het voorbeeld van reptielen en amfibieën aan bod, die steeds populairder worden als huisdier. Die conferentie werd georganiseerd in samenwerking met het Belgisch biodiversiteitsplatform, een groep experts en wetenschappers die opgericht is als gevolg van een samenwerkingsakkoord tussen het federale niveau, de Gemeenschappen en de Gewesten. Dat platform helpt de politiek verantwoordelijken bij het nemen van beslissingen. De conclusies van de debatten zijn tot op vandaag nog niet gepubliceerd. Die twee recente gebeurtenissen wijzen op een zekere paradox: hoewel CITES een groot deel van de handel in bedreigde dier- en plantensoorten reglementeert, staan veel exotische huisdieren (waaronder reptielen en amfibieën) niet op die lijst, terwijl het bestaan van die soorten kritiek is en het probleem van het welzijn van die dieren vaker rijst, naarmate ze steeds populairder worden bij de Belgen. Zo zouden bijna een half miljoen koningspythons en meer dan driehonderd duizend grijze papegaaien onlangs geëxporteerd zijn uit Afrika. Om dieren te mogen houden die in de bijlagen van CITES zijn vermeld, zijn verschillende documenten nodig waarmee de reisweg en de herkomst van het dier kan worden nagegaan. Dat vormt ook een rem op de aankoop en garandeert een opvolging en controle van de omstandigheden waarin de dieren worden gehouden. Het (automatisch of op aanvraag) afleveren van milieuvergunningen door de Gewesten voor het houden van exotische dieren die niet in de bijlagen van CITES zijn opgenomen blijkt minder moeilijk en doet een probleem rijzen op het vlak van de controlemogelijkheden en de beschikbaarheid van cijfergegevens over de aanwezigheid van dergelijke dieren op het grondgebied. Bovendien kan dat leiden tot misbruik, ongecontroleerde kweek of mishandeling, of het kan een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Een samenwerking tussen de deelstaten blijkt noodzakelijk om zowel een betere controle te verzekeren als om te vermijden dat exotische huisdieren illegaal geïmporteerd en gehouden kunnen worden in België. U hebt in dat verband een oproep gedaan om een interministeriële taskforce op te richten die de cijfergegevens van reptielen en amfibieën moet opstellen teneinde een efficiënt beleid te kunnen bepalen inzake de opvolging, de controle en het respect voor het dierenwelzijn. U zei ook een eenheidsplatform te willen uit te bouwen voor burgers die een exotisch huisdier houden of wensen te houden. In dat opzicht had het Belgische biodiversiteitsplatform in de aanloop van de conferentie «One World One Health» verschillende aanbevelingen gepubliceerd voor beroepsmensen en burgers die reptielen en amfibieën houden. De eerste stappen zijn bemoedigend, maar we moeten verder gaan. Ik heb de volgende vragen: 1) Is het de bedoeling van de interministeriële taskforce om het studiegebied van de soorten uit te breiden tot reptielen en amfibieën? Daarvoor zou een politiek optreden nodig zijn. Kan worden overwogen of exotische huisdieren die niet op de CITES-lijst staan in een bijzonder register bij de Belgische of Europese overheden moeten worden ingeschreven? 2) Zijn de resultaten van de debatten van de conferentie «One World One Health» klaar voor publicatie? 3) Hoe vaak wordt de website «CITES in België» bezocht en aan welke samenwerking met de Gewesten wordt gedacht om een eenheidsplatform uit te bouwen? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Réponse reçue le 2 juin 2020 : | Antwoord ontvangen op 2 juni 2020 : | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1) La proposition de constituer une task force interministérielle relative au commerce des animaux exotiques vise en effet, à terme, à couvrir l’ensemble de la problématique. Ce groupe de travail devrait avoir pour mandat de mettre en place des stratégies d’action communes et cohérentes, comme la création d’une base de données spécifique pour les espèces non-CITES qui sont commercialisées et détenues en Belgique. Pour des actions plus précises, comme par exemple la création d’un système d’enregistrement particulier des espèces non-CITES, il conviendra d’envisager éventuellement celles-ci après avoir accompli une analyse approfondie de la situation belge, notamment de ce qui existe actuellement au niveau des différentes législations concernées. Vu la complexité de la matière, il semble réaliste de considérer dans un premier temps de travailler d’abord sectoriellement sur les espèces d’animaux qui font l’objet de listes positives au niveau régional, compte tenu aussi du niveau de menace d’extinction auxquelles ces animaux font actuellement face dans leurs écosystèmes naturels. 2) Les policy briefs ont été publiés fin mars par la plateforme belge de la biodiversité et sont accessibles sur le site de la conférence. 3) Les chiffres de fréquentation du site «CITES en Belgique» sont repris dans le tableau ci-dessous. Ils ont été comptabilisés par langue pour les trois dernières années.
La création d’une plateforme unique, sous la forme d’un site web portail, viserait à donner une information de première ligne au public (citoyen et secteur privé) sur l’ensemble des obligations liées au commerce et à la détention des animaux exotiques. Comme plusieurs compétences ressortissent aux Régions, il conviendra de lancer cette plateforme sous un mandat de la Conférence interministérielle de l’Environnement. |
1) Het voorstel om een interministeriële task force voor de handel in exotische dieren op te richten heeft inderdaad tot doel om op termijn de volledige problematiek te bestrijken. Deze werkgroep zou als mandaat moeten hebben om gemeenschappelijke en coherente actiestrategieën op te zetten, zoals de oprichting van een specifieke databank voor niet-CITES-soorten die in België worden verhandeld en gehouden. Wat meer specifieke acties betreft, zoals bij voorbeeld het opzetten van een specifiek registratiesysteem voor niet-CITES-soorten, die moeten eventueel overwogen worden na een grondige analyse van de Belgische situatie, met name van wat er momenteel bestaat in de verschillende betrokken wetgevingen. Gezien de complexiteit van de materie lijkt het realistisch om in eerste instantie te overwegen om per sector te werken rond de diersoorten die op regionaal niveau op positieve lijsten staan, ook rekening houdend met de mate waarin deze dieren momenteel met uitsterven bedreigd zijn in hun natuurlijke ecosystemen. 2) De policy brieven werden eind maart gepubliceerd door het Belgisch Biodiversiteitsplatform en zijn beschikbaar op de website van de conferentie. 3) De bezoekcijfers van de website «CITES in België» zijn opgenomen in de onderstaande tabel. Ze werden per taal verrekend voor de afgelopen drie jaar.
De oprichting van één uniek platform, in de vorm van een portaalsite, zou tot doel hebben om het publiek (burgers en de privésector) eerstelijnsinformatie te bezorgen over alle verplichtingen in verband met de handel in en het houden van exotische dieren. Aangezien een aantal bevoegdheden onder de gewesten vallen, zal dit platform gelanceerd moeten worden onder een mandaat van de Interministeriële Conferentie Leefmilieu. |