SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2022-2023 Zitting 2022-2023
________________
29 mars 2023 29 maart 2023
________________
Question écrite n° 7-1960 Schriftelijke vraag nr. 7-1960

de Rik Daems (Open Vld)

van Rik Daems (Open Vld)

au vice-premier ministre et ministre de la Justice et de la Mer du Nord

aan de vice-eersteminister en minister van Justitie en Noordzee
________________
Cryptomonnaies - Applis de trading - Bots - Escroquerie - Chiffres et tendances - Lutte - Mesures - Coopération avec les banques et les autorités de surveillance Cryptomunten - Trading apps - Bots - Oplichting - Cijfers en Tendensen - Strijd - Maatregelen - Samenwerking met de banken en de toezichthouders 
________________
fraude
protection du consommateur
délit économique
monnaie électronique
monnaie virtuelle
application de l'informatique
fraude
bescherming van de consument
economisch delict
elektronisch betaalmiddel
virtuele munteenheid
toepassing van informatica
________ ________
29/3/2023Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 28/4/2023)
25/4/2023Antwoord
29/3/2023Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 28/4/2023)
25/4/2023Antwoord
________ ________
Aussi posée à : question écrite 7-1961
Aussi posée à : question écrite 7-1962
Aussi posée à : question écrite 7-2006
Aussi posée à : question écrite 7-1961
Aussi posée à : question écrite 7-1962
Aussi posée à : question écrite 7-2006
________ ________
Question n° 7-1960 du 29 mars 2023 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 7-1960 d.d. 29 maart 2023 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

L'application «iEarn Bot» promettait aux clients que leurs investissements seraient traités par l'intelligence artificielle, ce qui leur garantirait des rendements élevés.

Toutefois, des experts qui ont analysé l'entreprise – laquelle prétend être établie aux États-Unis – disent qu'il pourrait s'agir là d'un des plus gros scandales de cryptomonnaies connus à ce jour (cf. https://metro.co.uk/2023/03/19/thousands may have fallen for crypto trading app scam 18466345/).

Le commerce de cryptomonnaies est devenu populaire, car il promet souvent des rendements très rémunérateurs sur une courte période. Les instances de répression mettent en garde contre le nombre croissant d'escroqueries et conseillent aux investisseurs de faire preuve de prudence.

Une victime roumaine déclare avoir perdu plusieurs centaines d'euros en investissant via «iEarn Bot».

Des clients ayant acheté des «bots» s'étaient laissé dire que leur investissement serait traité par le programme d'intelligence artificielle de l'entreprise, ce qui leur garantirait un rendement élevé.

La victime témoigne : «J'ai investi dans un bot de cryptomonnaies pour un mois. On pouvait voir dans l'appli combien de dollars le bot générait : des graphiques montraient la progression de l'investissement. Cela semblait très professionnel, jusqu'à ce qu'ils annoncent, à un moment donné, une opération de maintenance.» (traduction) À ce moment, les retraits d'argent à partir de l'application ont été gelés un certain temps.

Et la victime d'expliquer : «Certaines personnes ont commencé à s'étonner de ne pas pouvoir effectuer des retraits. J'ai moi-même effectué une demande de retrait et l'argent a tout simplement disparu. Le portefeuille était à zéro, et je n'ai jamais récupéré l'argent dans mon portefeuille.» (traduction)

En Roumanie, des dizaines de personnes haut placées, parmi lesquelles des fonctionnaires de l'État et des universitaires, se sont laissé convaincre par Gabriel Garais, éminent expert TI dans le pays, d'investir par le biais de cette application.

Ce qui se passe aujourd'hui en Roumanie n'est pas un phénomène isolé et n'est pas propre à ce pays.

Lorsque Silvia Tabusca, spécialiste roumaine de la criminalité organisée travaillant pour le European Center for Legal Education and Research, a commencé à s'intéresser de près à «iEarn Bot», elle a découvert que de nombreuses personnes, dans d'autres pays, avaient aussi perdu leur argent à cause de cette application (cf. https://www.bbc.com/news/technology 64939146).

Quant au caractère transversal de la question écrite : les différents gouvernements et maillons de la chaîne de sécurité se sont accordés sur les phénomènes qui doivent être traités en priorité au cours des quatre prochaines années. Ceux-ci sont définis dans la Note-cadre de sécurité intégrale et dans le Plan national de sécurité pour la période 2022-2025 et ont fait l'objet d'un débat lors d'une conférence interministérielle à laquelle les acteurs de la police et de la justice ont également participé. Cette question concerne donc une compétence transversale partagée avec les Régions, ces dernières intervenant surtout dans le volet préventif.

J'aimerais dès lors vous poser les questions suivantes :

1) Combien de plaintes ont déjà été déposées contre l'application «iEarn Bot» ? Combien de ces plaintes étaient-elles fondées ? Dans combien de cas était-il question d'escroquerie ou d'arnaque ? Cette application peut-elle encore être utilisée actuellement par des Belges ? De quelles sanctions les auteurs de ce genre de fraude écopent-ils généralement ? Si des chiffres sont disponibles, quel est le préjudice total estimé subi par les victimes belges ?

2) De combien de plaintes ou procès-verbaux des «crypto apps» ou des applications qui utilisent des «bots» pour automatiser des investissements font-elles ou ont-elles fait l'objet à ce jour ? Pourrais-je obtenir les chiffres pour les trois dernières années ? Peut-on observer certaines tendances ?

3) Dans quelle mesure les autorités peuvent-elles convaincre les «appstores» et autres d'exclure ces applications trompeuses de leur assortiment ? Quelles mesures ont déjà été prises et quelles mesures sont en préparation ? Existe-t-il également de telles applications frauduleuses de fabrication belge ? Si oui, que fait-on pour s'y opposer ?

4) Les autorités coopèrent-elles déjà avec les banques pour bloquer les flux d'argent provenant de telles applications trompeuses, bots d'investissement en cryptomonnaies, etc., s'il s'avère que les revenus générés proviennent de pratiques frauduleuses ? Si oui, comment cette coopération se déroule-t-elle ? Si non, pour quelle(s) raison(s) ?

5) Quels durcissements des règles envisage-t-on aujourd'hui concrètement pour lutter contre de telles applications d'investissement et contre les crypto-activités qui y sont liées ? À quel cadre a-t-on recours actuellement ? Quels éléments de ce cadre mériteraient, selon vous, d'être remis à jour ? Quels sont les projets à ce propos ? Selon vous, quand, au plus tôt, ce durcissement des règles pourrait-il être mis en œuvre ?

6) De quels instruments nos autorités de surveillance disposent-elles pour contrer ces entreprises qui sont établies en dehors de l'Union européenne et qui proposent leurs services chez nous, sans toutefois toujours se conformer à la législation en vigueur dans notre pays ? À quelle fréquence ces instruments ont-ils été déployés au cours des trois dernières années ?

 

De applicatie «iEarn Bot» beloofde klanten dat hun investeringen zouden worden afgehandeld door artificiële intelligentie, waardoor hoge rendementen zouden worden gegarandeerd.

Maar deskundigen die het bedrijf – dat beweert in de Verenigde Staten (VS) gevestigd te zijn – hebben onderzocht, zeggen dat het een van de grootste cryptoschandalen tot nu toe zou kunnen zijn (cf. https://metro.co.uk/2023/03/19/thousands-may-have-fallen-for-crypto-trading-app-scam-18466345/).

De handel in cryptomunten is populair geworden, waarbij mensen vaak grote beloningen over een korte periode worden beloofd. Wetshandhavingsinstanties waarschuwen voor het groeiende aantal oplichtingen en raden beleggers aan zorgvuldig te werk te gaan.

Een Roemeens slachtoffer verklaart dat ze honderden euro's heeft verloren toen ze in «iEarn Bot» investeerde.

Klanten die de «bots» kochten werd verteld dat hun investering zou worden afgehandeld door het kunstmatige intelligentieprogramma van het bedrijf, wat een hoog rendement garandeerde.

«Ik investeerde in een bot voor een maand» vertelt het slachtoffer. «Je kon in de app zien hoeveel dollars de bot creëerde: er waren grafieken die lieten zien hoe de investering vorderde. Het zag er heel professioneel uit, totdat ze op een gegeven moment onderhoud aankondigden.» Op dat moment werden geldopnames uit de applicatie enige tijd bevroren.

«Sommige mensen begonnen te zeggen "ik kan niet opnemen... Wat gebeurt er?"», legt ze uit. «Ik deed het verzoek om op te nemen en het geld verdween gewoon. De portefeuille stond op nul – maar ik kreeg nooit het geld op mijn portefeuille.»

In Roemenië werden tientallen hooggeplaatste personen, waaronder overheidsfunctionarissen en academici, overgehaald om via de applicatie te investeren omdat deze werd gesponsord door Gabriel Garais, een vooraanstaand IT-expert in het land.

Wat in Roemenië is gebeurd staat niet op zichzelf. Noch is het uniek voor Roemenië.

Toen Silvia Tabusca, een Roemeense georganiseerde misdaaddeskundige van het Europees Centrum voor juridisch onderwijs en onderzoek, zich ging verdiepen in «iEarn Bot», ontdekte zij dat veel mensen in andere landen ook hun geld hadden verloren door deze applicatie (cf. https://www.bbc.com/news/technology-64939146).

Wat betreft het transversaal karakter van de schriftelijke vraag: de verschillende regeringen en schakels in de veiligheidsketen zijn het eens over de fenomenen die de komende vier jaar prioritair moeten worden aangepakt. Die staan gedefinieerd in de Kadernota Integrale Veiligheid en het Nationaal Veiligheidsplan voor de periode 2022-2025, en werden besproken tijdens een Interministeriële Conferentie, waarop ook de politionele en justitiële spelers aanwezig waren. Het betreft dus een transversale aangelegenheid met de Gewesten waarbij de rol van de Gewesten vooral ligt in het preventieve luik.

Graag had ik dan ook volgende vragen voorgelegd:

1) Hoeveel klachten zijn er reeds binnengelopen tegen de applicatie «iEarn Bot»? Hoeveel klachten waren er gegrond? In hoeveel gevallen ging het om oplichting of zwendel? Is deze applicatie op dit ogenblik nog te gebruiken voor Belgen? Welke straffen krijgen dergelijke daders doorgaans bij dit soort fraude? Wat is de totale geraamde schade bij Belgische slachtoffers, indien er cijfers voorhanden zijn?

2) Hoeveel klachten of processen-verbaal zijn er op dit ogenblik binnengekomen of zijn lopende omtrent «crypto apps» of applicaties die «bots» gebruiken om investeringen te automatiseren? Zo ja, hoeveel in de jongste drie jaar? Zijn er tendensen merkbaar?

3) In hoeverre kan de overheid «appstores» en dergelijke ervan overtuigen dergelijke bedrieglijke applicaties te weren uit hun assortiment? Welke maatregelen zijn er reeds en welke staan in de steigers? Zijn er ook dergelijke frauduleuze applicaties van Belgische makelij? Zo ja, hoe wordt hiertegen opgetreden?

4) Werkt de overheid reeds samen met banken om geldstromen die voortkomen uit bedrieglijke applicaties, cryptoinvesteringsbots, enz., te blokkeren, indien blijkt dat vergaarde inkomsten uit frauduleuze praktijken afkomstig zijn? Zo ja, op welke wijze? Zo neen, waarom niet?

5) Welke verstrengingen beoogt men momenteel concreet tegen dergelijke investeringsapplicaties en daaraan gelinkte crypto-activiteiten? Welk kader hanteert men op dit ogenblik? Welke elementen hiervan vragen volgens u op een opfrissing? Welke plannen staan in de steigers hieromtrent? Wanneer zou deze verstrenging volgens u ten vroegste doorgevoerd kunnen worden?

6) Welke instrumenten hebben onze toezichthouders voor dergelijke bedrijven die buiten de Europese Unie (EU) zijn gevestigd en hun diensten hier aanbieden, maar niet altijd aan de hier geldende wetgeving voldoen? Hoe vaak werden dergelijke instrumenten in de jongste drie jaar ingezet?

 
Réponse reçue le 25 avril 2023 : Antwoord ontvangen op 25 april 2023 :

La question relève de la compétence du ministre de l’Économie et du Travail.

Deze vraag valt onder de bevoegdheid van de minister van Economie en Werk.