SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2022-2023 Zitting 2022-2023
________________
7 mars 2023 7 maart 2023
________________
Question écrite n° 7-1943 Schriftelijke vraag nr. 7-1943

de Gaëtan Van Goidsenhoven (MR)
van Gaëtan Van Goidsenhoven (MR)

au vice-premier ministre et ministre de la Justice et de la Mer du Nord
aan de vice-eersteminister en minister van Justitie en Noordzee
________________
Mariage - Âge minimum légal - Exceptions - Mariages impliquant des mineurs d'âge - Chiffres - Modification éventuelle du Code civil Huwelijk - Wettelijke minimumleeftijd - Uitzonderingen - Huwelijken waarin minderjarigen zijn betrokken - Cijfers - Eventuele wijziging van het Burgerlijk Wetboek 
________________
mariage
mariage forcé
jeune
droit civil
minorité civile
capacité juridique
migrant
Roms
 huwelijk
gearrangeerd huwelijk
jongere
burgerlijk recht
minderjarigheid
rechtsbevoegdheid
migrant
Roma
________ ________
7/3/2023Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 6/4/2023)
21/4/2023Antwoord
7/3/2023Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 6/4/2023)
21/4/2023Antwoord
________ ________
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-1944
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-1945		 Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-1944
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 7-1945
________ ________
Question n° 7-1943 du 7 mars 2023 : (Question posée en français) Vraag nr. 7-1943 d.d. 7 maart 2023 : (Vraag gesteld in het Frans)

Dans son dernier rapport, présenté en octobre 2022, le «Committee on the Elimination of Discrimination against Women» (CEDAW) de l'Organisation des Nations unies pointait notamment le fait qu'il existe en Belgique des exceptions à l'âge minimal du mariage.

Le CEDAW note par exemple qu'«il n'existe pas de mécanisme de suivi des progrès accomplis vers la protection des femmes et des filles contre les pratiques préjudiciables, notamment le mariage d'enfants et le mariage forcé». Il recommande subséquemment «de sensibiliser les chefs religieux, les communautés de migrants et le grand public au fait que le mariage d'enfants et le mariage forcé sont des actes criminels».

Plus bas dans son rapport 2022, le CEDAW ajoute que «les pratiques néfastes du mariage d'enfants et du mariage forcé persistent au sein des communautés de migrants et de Roms» et demande à l'État belge «de modifier son Code civil pour éliminer toutes les exceptions à l'âge minimum légal du mariage, fixé à dix-huit ans pour les femmes comme pour les hommes».

Car si la loi indique qu'il est interdit de se marier avant l'âge de dix-huit ans, il y a moyen, en Belgique, de passer outre cette règle dans certains cas. Le tribunal de la famille a en effet le pouvoir de lever cette interdiction sous certaines conditions.

Cela peut être le fait que le jeune de moins de dix-huit ans a déjà un ou plusieurs enfants avec son compagnon ou sa compagne voire que le couple est sur le point de devenir parents. Il appartiendra alors au juge de regarder si le couple est stable et durable ou encore si les futurs époux sont suffisamment matures, qu'ils ont le sens des responsabilités.

Permettez-moi donc de vous faire part des interrogations suivantes:

1) Disposez-vous de données quantitatives et ventilées par Régions, provinces ou communes relatives au nombre de mariages ayant impliqué un ou deux mineurs ces dernières années?

2) Disposez-vous de données quantitatives et ventilées par Régions, provinces ou communes relatives au nombre de mariages refusés qui auraient impliqué un ou deux mineurs ces dernières années?

3) Quelle est votre perception de ces exceptions permettant de se marier avant l'âge de dix-huit ans dans notre pays? Sont-elles, selon vous, davantage utiles ou potentiellement problématiques?

4) Jugez-vous opportun de suivre les recommandations du CEDAW et de modifier le Code civil pour supprimer ces exceptions permettant de se marier avant l'âge de dix-huit ans? Si oui, est-il dans vos intentions de travailler sur ce sujet d'ici la fin de la législature? Si non, quelles sont vos motivations à maintenir le statu quo?

Ce sujet est bien transversal de par ses implications en matière communautaire (protection de la jeunesse, aide aux familles, etc.) mais aussi fédérale (citoyenneté, justice, égalité des chances, etc.).

 

In het meest recente verslag van het «Committee on the Elimination of Discrimination against Women» (CEDAW) van de Verenigde Naties, dat in oktober 2022 werd voorgesteld, wordt vermeld dat er in België uitzonderingen zijn op de minimumleeftijd voor het huwelijk.

Het CEDAW merkt bijvoorbeeld op dat er geen mechanisme is voor de opvolging van de vooruitgang die geboekt wordt op het vlak van bescherming voor vrouwen en meisjes tegen nadelige praktijken, in het bijzonder kinderhuwelijken en gedwongen huwelijken. Bijgevolg wordt aanbevolen om de religieuze leiders, de migrantengemeenschappen en het brede publiek te sensibiliseren en erop te wijzen dat dit misdrijven zijn.

Verder in het verslag over 2022, staat te lezen dat de schadelijke praktijken van kinderhuwelijken en gedwongen huwelijken blijven bestaan in migrantengemeenschappen en bij de Roma en wordt er aan de Belgische overheid gevraagd om het Burgerlijk Wetboek te wijzigen om alle uitzonderingen op de wettelijke minimumleeftijd voor het huwelijk, die zowel voor vrouwen als voor mannen op achttien jaar ligt, weg te werken.

Immers, hoewel de wet aangeeft dat het verboden is om in het huwelijk te treden voor de leeftijd van achttien jaar, zijn er mogelijkheden om dat verbod in sommige gevallen naast zich neer te leggen. De familierechtbank heeft de mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden dat verbod te lichten.

Dat kan gebeuren wanneer de minderjarige al een of meerdere kinderen heeft met zijn of haar partner of omdat het koppel een kind verwacht. Het is dan aan de rechter om te oordelen of het koppel een stabiele en duurzame relatie heeft, of de toekomstige gehuwden volwassen genoeg zijn en voldoende verantwoordelijkheidszin hebben.

Daarom wil ik u de volgende vragen stellen:

1) Beschikt u over cijfers van de laatste jaren, die opgedeeld zijn per gewest, provincie of gemeente, met betrekking tot het aantal huwelijken waarbij een of twee minderjarigen zijn betrokken?

2) Beschikt u over cijfers van de laatste jaren, die opgedeeld zijn per gewest, provincie of gemeente, met betrekking tot het aantal geweigerde huwelijken waarbij een of twee minderjarigen zijn betrokken?

3) Wat is uw mening over de uitzonderingen die het mogelijk maken om in ons land in het huwelijk te treden voor de leeftijd van achttien jaar? Bieden ze volgens u voordelen of zijn ze veeleer problematisch?

4) Vindt u het opportuun om in te gaan op de aanbevelingen van het CEDAW en de uitzonderingen die het mogelijk maken om voor de leeftijd van achttien jaar in het huwelijk te treden uit het Burgerlijk Wetboek te schrappen? Zo ja, bent u van plan om hieraan te werken voor het einde van de legislatuur? Zo niet, waarom wil u de status quo behouden?

Dit onderwerp is transversaal omdat het zowel over gemeenschapsaangelegenheden gaat (jeugdbescherming, gezinsbijstand, enz.) als over federale aangelegenheden (burgerschap, justitie, gelijke kansen, enz.).

 
Réponse reçue le 21 avril 2023 : Antwoord ontvangen op 21 april 2023 :

1) Il n’a pas été établi d’acte de mariage concernant un mineur depuis 2019, dans la banque de données des actes de l’état civil.

2) L’outil statistique du Collège des cours et tribunaux ne permet pas d’obtenir ce type de statistiques. L’outil ne permet pas de connaitre l’issue de la procédure, si le mariage a été autorisé ou non. En revanche, je peux dire qu’aucune demande concernant la levée de la prohibition du mariage avant dix-huit ans n’a été traitée par les tribunaux en 2019. En 2020, une demande a été introduite. En 2021, une nouvelle demande a été introduite et deux décisions ont été rendues. Enfin, en 2022, une nouvelle demande a été introduite. Même si l’outil statistique du Collège des cours et tribunaux ne permet pas de connaitre l’issue de la demande, je peux rappeler qu’aucun mariage impliquant des mineurs n’a été célébré en Belgique depuis 2019.

3) L’exception à la prohibition prévue par l’article 145 de l’ancien Code civil ne peut être levée que pour des motifs graves. Comme le révèlent les chiffres que je viens de citer, aucun mariage de mineurs n’a été célébré en Belgique depuis 2019. La situation se présente donc très rarement.

4) Vu le nombre de cas extrêmement exceptionnel, je considère qu’il n’est pas nécessaire d’adapter l’ancien Code civil en ce moment. L’application de l’article 145 n’est donc pas problématique. L’ancien Code civil donne au juge la possibilité d’autoriser le mariage dans des cas exceptionnels, lorsque c’est dans l’intérêt du mineur (et de son enfant).

1) In de databank akten burgerlijke stand werd sinds 2019 geen akte van huwelijk opgemaakt die betrekking had op een minderjarige.

2) De statistische tool van het College van de hoven en rechtbanken biedt niet de mogelijkheid om dergelijke statistieken te trekken. De tool biedt niet de mogelijkheid om de uitkomst van de procedure, namelijk of het huwelijk al dan niet werd toegestaan, te achterhalen. Ik kan echter wel meedelen dat de rechtbanken in 2019 geen enkele vordering hebben behandeld om het verbod om een huwelijk aan te gaan op te heffen. In 2020 werd één vordering ingediend. In 2021 werd opnieuw één vordering ingediend en werden er twee beslissingen gewezen. In 2022, tot slot, werd één verzoek ingediend. Ondanks het gegeven dat de statistische tool van het College van de hoven en rechtbanken niet de mogelijkheid biedt om de uitkomst van de procedure te achterhalen, kan ik herhalen dat er in België sinds 2019 geen enkel huwelijk is voltrokken waarbij minderjarigen waren betrokken.

3) Het verbod om een huwelijk aan te gaan kan enkel om gewichtige redenen worden opgeheven op grond van artikel 145 van het oud Burgerlijk Wetboek (BW). Zoals blijkt uit de cijfers die ik heb meegedeeld, is er in België sinds 2019 geen enkel huwelijk voltrokken waarbij minderjarigen waren betrokken. De situatie doet zich dus zeer zelden voor.

4) Gelet op het extreem uitzonderlijk aantal gevallen acht ik het niet nodig om het oud BW op dit ogenblik aan te passen. De toepassing van artikel 145 is dus niet problematisch. Het oud BW geeft de rechter de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen het huwelijk toe te staan indien dit in het belang van de minderjarige (en diens kind) is.