| SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Session 2022-2023 | Zitting 2022-2023 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 8 février 2023 | 8 februari 2023 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question écrite n° 7-1900 | Schriftelijke vraag nr. 7-1900 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
de Maud Vanwalleghem (cd&v) |
van Maud Vanwalleghem (cd&v) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
au vice-premier ministre et ministre de la Justice et de la Mer du Nord |
aan de vice-eersteminister en minister van Justitie en Noordzee |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| État civil - Actes d'«enfants nés sans vie» - Établissement rétroactif - Nombre - Publicité - Campagne de communication - Banque de données des actes de l'état civil (BAEC) - Enregistrement - Statistiques | Burgerlijke stand - Aktes «levenloos geboren kind» - Retroactieve opstelling - Aantal - Bekendmaking - Communicatiecampagne - Databank voor de akten van burgerlijke stand (DABS) - Registratie - Cijfers | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| état civil mortalité infantile Banque de données des actes de l'état civil statistique officielle acte administratif |
burgerlijke stand kindersterfte Databank Akten Burgerlijke Stand officiële statistiek bestuursmaatregel |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question n° 7-1900 du 8 février 2023 : (Question posée en néerlandais) | Vraag nr. 7-1900 d.d. 8 februari 2023 : (Vraag gesteld in het Nederlands) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Justification du caractère transversal de la question écrite : l'élaboration et l'optimisation d'une politique relative aux enfants nés sans vie et à leurs parents qui soit respectueuse de la dignité humaine concernent l'autorité fédérale et les entités fédérées. En mars 2019, la réglementation concernant les actes d'enfants nés sans vie a connu des modifications. Depuis lors, il est également possible de faire établir un tel acte après une perte de grossesse survenant entre 140 et 179 jours après la conception et débouchant sur la naissance d'un enfant sans vie. À cet effet, les parents doivent faire une déclaration auprès d'un officier de l'état civil (cf. article 58 du Code civil). Les parents dont l'enfant était né sans vie avant mars 2019 ont pu pendant un an faire modifier rétroactivement leur acte ou demander l'établissement d'un tel acte. J'aimerais dès lors vous poser les questions suivantes : 1) Combien d'actes «d'enfant né sans vie» établis avant mars 2019 ont été adaptés ? 2) Comment a-t-on annoncé que les parents d'un enfant né sans vie avant mars 2019 pouvaient demander pendant un an un acte «d'enfant né sans vie» établi rétroactivement ? Cette possibilité a-t-elle été largement communiquée ? Cette communication a-t-elle fait l'objet d'une évaluation ? Dans l'affirmative, quelles en ont été les conclusions ? Dans la négative, pourquoi cette évaluation n'a-t-elle pas eu lieu ? 3) Combien d'actes «d'enfant né sans vie» ont été établis depuis 2019 ? Ces actes font-ils une distinction entre les grossesses d'une durée de 140 à 179 jours, d'une part, et celles à partir de 180 jours, d'autre part ? 4) Combien d'enfants nés sans vie sont enregistrés chaque année dans la Banque de données des actes de l'état civil (BAEC) depuis 2019 ? 5) Quelles conclusions peut-on tirer du nombre d'actes «d'enfant né sans vie» établis par rapport au nombre d'enfants nés sans vie enregistrés dans la BAEC ? 6) En quoi votre politique se soucie-t-elle de la mortalité périnatale ? |
Motivering van het transversale karakter van de schriftelijke vraag: het inrichten en optimaliseren van een menswaardig beleid voor levenloos geboren kinderen en hun ouders heeft betrekking op de federale overheid en op de deelstaten. In maart 2019 kende de regelgeving met betrekking tot de akten van levenloos geboren kinderen wijzigingen. Sindsdien is het ook mogelijk om na een zwangerschapstermijn tussen 140-179 dagen waarbij een kind levenloos geboren wordt, een dergelijke akte te laten opstellen. Hiervoor dienen de ouders een verklaring af te leggen bij een ambtenaar van de burgerlijke stand (cf. artikel 58 van het Burgerlijk Wetboek). Ouders waarvan het kind vóór maart 2019 levenloos geboren werd, hadden retroactief gedurende één jaar de mogelijkheid om hun akte te laten wijzigen of om een akte aan te vragen. Daarom volgende vragen: 1) Hoeveel aktes «levenloos geboren kind» die opgesteld werden vóór maart 2019 werden aangepast? 2) Op welke manier werd bekendgemaakt dat ouders waarvan het kind vóór maart 2019 levenloos geboren werd gedurende één jaar retroactief een akte «levenloos kind» konden opvragen? Werd dit breed gecommuniceerd? Is er een evaluatie van deze communicatie gebeurd? Zo ja, wat waren de bevindingen? Zo neen, waarom gebeurde dit niet? 3) Hoeveel aktes «levenloos geboren kind» werden sinds 2019 opgesteld? Kan hierin een onderscheid gemaakt worden tussen een zwangerschapsduur tussen 140-179 dagen zwangerschap enerzijds en vanaf 180 dagen zwangerschap anderzijds? 4) Hoeveel levenloos geboren kinderen werden jaarlijks geregistreerd in de Databank voor de akten van burgerlijke stand (DABS) sinds 2019? 5) Welke conclusies kunnen getrokken worden uit het aantal opgestelde aktes «levenloos geboren kind» ten opzichte van het aantal geregistreerde levenloos geboren kinderen in het DABS? 6) Op welke manier schenkt u in uw beleid aandacht aan het domein van perinatale sterfte? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Réponse reçue le 30 mars 2023 : | Antwoord ontvangen op 30 maart 2023 : | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1) Sur la base de la mesure transitoire prévue dans la loi du 19 décembre 2018 qui était d’application du 31 mars 2019 au 30 mars 2020, les nombres d’actes dressés ou adaptés étaient les suivants: – nombre de nouveaux actes d’enfant sans vie dressés pour des accouchements antérieurs au 31 mars 2019 après une grossesse de plus de 140 jours et moins de 180 jours: 372; – nombre d’actes modificatifs d’actes existants d’enfant sans vie pour des accouchements antérieurs au 31 mars 2019 après une grossesse de plus de 180 jours: 572. Ces 572 actes modificatifs comportent les modifications suivantes: – ajout du prénom uniquement: 16; – ajout du nom de famille uniquement: 222; – ajout du prénom et du nom de famille: 289. 2) Après l’approbation de la loi en décembre 2018, un communiqué de presse a été publié dans lequel étaient expliqués le nouveau cadre légal ainsi que la mesure transitoire particulière pour les parents qui avaient accouché d’un enfant sans vie avant le 31 mars 2019. Ce communiqué a été diffusé dans différents journaux et sites d’information. En vue de l’entrée en vigueur le 31 ars 2019 de cette législation et de la nouvelle réglementation relative à la banque de données des actes de l’état civil, une circulaire ministérielle contenant des explications et des instructions concrètes pour les officiers de l’état civil concernant la nouvelle législation relative aux enfants sans vie, y compris la mesure transitoire particulière, a également été publiée (circulaire du 19 mars 2019 relative à la modernisation et l’informatisation de l’état civil, Moniteur belge du 25 mars 2019). Fin janvier 2020, le service public fédéral (SPF) Justice a envoyé un rappel de cette mesure transitoire par le biais de sa plateforme JustFamNat à laquelle les communes ont accès. Ce communiqué a également été diffusé sur d’autres canaux privés comme Oranjeconnect et dans les lettres d’information de diverses organisations d’officiers de l’état civil comme Burgerzaken Vlaanderen, GAPEC et GTI19. Un mois et demi avant l’expiration de la mesure transitoire, un rappel de la mesure transitoire particulière et de sa date d’expiration, accompagné des premières données statistiques en la matière, a été posté sur la page internet du SPF Justice sous la forme d’un communiqué de presse (du 13 février 2020). Ce communiqué a également été diffusé dans la presse. 3) L’honorable membre trouvera dans le tableau ci-dessous les données chiffrées disponibles de la Banque de données des actes de l’état civil (BAEC) concernant le nombre d’actes d’enfant sans vie.
4) La BAEC contient uniquement des données sur le nombre d’actes de l’état civil dressés ou modifiés. Il n’est pas procédé à d’autres enregistrements dans la BAEC. 5) Si la question est de savoir dans quelle mesure des parents utilisent l’option facultative de faire dresser un acte d’enfant sans vie pour un enfant sans vie dont la mère a accouché après une grossesse de 140 à 179 jours par rapport au nombre total d’enfants sans vie après une grossesse de la même durée, la BAEC ne peut y répondre, car elle contient uniquement des données sur le nombre d’actes de l’état civil dressés ou modifiés. Pour les enfants sans vie venus au monde après une grossesse de plus de 180 jours, une obligation de déclaration s’applique, tout comme avant la modification législative, et un acte d’enfant sans vie est toujours dressé. 6) La politique relative à la mortalité périnatale ne relève pas de la compétence du ministre de la Justice, mais de la compétence du ministre de la Santé publique. Comme le prévoyait l’accord de gouvernement de l’époque, la loi du 19 décembre 2018 a affiné à différents égards la réglementation existante à propos des enfants sans vie, en prévoyant notamment la possibilité d’ajouter un nom de famille, l’extension facultative du champ d’application à une grossesse de 140 jours ou 20 semaines et le régime transitoire particulier pour le passé, afin de répondre d’une manière adaptée au besoin existant chez des parents d’un enfant sans vie de donner une place à cet enfant dans leur vie et de les soutenir dans leur processus de deuil. Il ressort du nombre d’actes dressés et modifiés que plusieurs parents ont utilisé le régime transitoire particulier et ont pu ainsi donner une reconnaissance à leur enfant. À l’issue de la mesure transitoire, mes services n’ont pas reçu de signaux de la pratique indiquant que la mesure transitoire n’était pas suffisamment connue ou l’avait été tardivement. Une nouvelle extension ou modification de la réglementation existante ne figure pas actuellement dans l’accord de gouvernement. |
1) Op basis van de overgangsmaatregel voorzien in de wet van 19 december 2018 die van toepassing was van 31 maart 2019 tot en met 30 maart 2020 werden volgend aantal akten opgemaakt of aangepast: – aantal nieuwe akten levenloos kind opgemaakt voor bevallingen vóór 31 maart 2019 na een zwangerschapsduur van meer dan 140 dagen en minder dan 180 dagen: 372; – aantal wijzigingsakten voor bestaande akten levenloos kind voor bevallingen vóór 31 maart 2019 na een zwangerschapsduur van meer dan 180 dagen: 572. Deze 572 wijzigingsakten bevatten volgende wijzigingen: – alleen toevoeging voornaam: 16; – alleen toevoeging familienaam: 222; – toevoeging voornaam en familienaam: 289. 2) Na de goedkeuring van de wet in december 2018 werd een persbericht verspreid waarin het nieuwe wettelijk kader werd toegelicht alsook de bijzondere overgangsmaatregel voor ouders die bevallen zijn van een levenloos kind vóór 31 maart 2019. Dit bericht werd overgenomen in verschillende kranten en nieuwswebsites. Met het oog op de inwerkingtreding op 31 maart 2019 van deze wetgeving en de nieuwe regelgeving inzake de databank akten van de burgerlijke stand werd ook een ministeriële omzendbrief verspreid met toelichting en concrete instructies voor de ambtenaren van de burgerlijke stand bij de nieuwe wetgeving inzake levenloze kinderen, inclusief de bijzondere overgangsmaatregel (omzendbrief van 19 maart 2019 over de modernisering en informatisering van de burgerlijke stand, Belgisch Staatsblad van 25 maart 2019). Eind januari 2020 werd vanuit de federale overheidsdienst (FOD) Justitie een herinnering van deze overgangsmaatregel verstuurd via haar platform JustFamNat waartoe de gemeenten toegang hebben. Dit bericht werd ook hernomen op andere private kanalen zoals Oranjeconnect en in de nieuwsbrieven van verschillende organisaties van ambtenaren van de burgerlijke stand zoals Burgerzaken Vlaanderen, GAPEC en GTI19. Anderhalve maand voor het verstrijken van de overgangsmaatregel werd op de webpagina van de FOD Justitie via een persbericht (dd. 13 februari 2020) een herinnering geplaatst van de bijzondere overgangsmaatregel en diens vervaldatum met hierbij ook eerste statistische gegevens ervan. Dit bericht werd ook overgenomen in de pers. 3) In de onderstaande tabel vindt het geachte lid de beschikbare cijfergegevens uit de Databank voor de akten van burgerlijke stand (DABS) met betrekking tot het aantal opgemaakte akten levenloos kind.
4) De DABS bevat enkel gegevens over het aantal opgemaakte of gewijzigde akten van de burgerlijke stand. Andere registraties vinden niet plaats in de DABS. 5) Indien de vraag betrekking heeft op het nagaan in hoeverre ouders gebruik maken van de facultatieve optie om voor een levenloos kind waarvan men bevallen is na een zwangerschapsduur van 140 tot en met 179 dagen een akte van levenloos kind te laten opmaken in verhouding tot het totaal aantal levenloze kinderen met dezelfde zwangerschapsduur, dan kan de DABS hierop geen antwoord bieden vermits deze enkel gegevens bevat over het aantal opgemaakte of gewijzigde akten van de burgerlijke stand. Voor de levenloze kinderen die ter wereld kwamen na een zwangerschapsduur van meer dan 180 dagen geldt net als voor de wetswijziging een aangifteplicht en wordt er steeds een akte van levenloos kind opgemaakt. 6) Het beleid omtrent perinatale sterfte behoort niet tot de bevoegdheid van de minister van Justitie, maar tot de bevoegdheid van de minister van Volksgezondheid. Zoals voorzien in het toenmalig regeerakkoord heeft de wet van 19 december 2018 de bestaande regelgeving omtrent levenloze kinderen op verschillende punten verfijnd door onder andere de mogelijke toevoeging van een familienaam, de facultatieve uitbreiding van het toepassingsgebied naar een zwangerschapsduur van 140 dagen of 20 weken en de bijzondere overgangsregeling naar het verleden toe, om op een gepaste manier tegemoet te komen aan de bestaande behoefte bij ouders van een levenloos kind om dat kind een plaats te geven in hun leven en hen te ondersteunen in hun rouwverwerking. Uit het aantal opgemaakte en gewijzigde akten blijkt dat meerdere ouders gebruik gemaakt hebben van de bijzondere overgangsregeling en op die manier erkenning hebben kunnen geven aan hun kind. Na afloop van de overgangsmaatregel hebben mijn diensten vanuit de praktijk geen signalen ontvangen dat de overgangsmaatregel onvoldoende of laattijdig gekend was. Een verdere uitbreiding of wijziging van de bestaande regelgeving is momenteel niet opgenomen in het regeerakkoord. |