| SÉNAT DE BELGIQUE | BELGISCHE SENAAT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Session 2021-2022 | Zitting 2021-2022 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 16 septembre 2022 | 16 september 2022 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question écrite n° 7-1759 | Schriftelijke vraag nr. 7-1759 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
de Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) |
van Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
au vice-premier ministre et ministre des Classes moyennes, des Indépendants, des PME et de l'Agriculture, des Réformes institutionnelles et du Renouveau démocratique |
aan de vice-eersteminister en minister van Middenstand, Zelfstandigen, KMO's en Landbouw, Institutionele Hervormingen en Democratische Vernieuwing |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Animaux - Trafic illégal - Chiots - Fraude aux permis d'importation - Répression - Mesures - Standards d'importation - Modification éventuelle | Dieren - Illegale handel - puppy's - Fraude met de importvergunningen - Repressie - Maatregelen - Importnormen - Eventuele aanpassing | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| bien-être des animaux trafic illicite fraude importation animal domestique |
welzijn van dieren zwarte handel fraude invoer huisdier |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ________ | ________ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Question n° 7-1759 du 16 septembre 2022 : (Question posée en français) | Vraag nr. 7-1759 d.d. 16 september 2022 : (Vraag gesteld in het Frans) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Le bien-être animal, bien qu'étant une compétence attribuée aux Régions, engendre en pratique des répercussions sur de nombreux autres portefeuilles de compétences, à diverses échelles du pouvoir de notre pays. Dès lors, le Sénat s'avère la plateforme idoine afin de vous interroger. La pandémie de Covid-19, que nous avons traversée pendant près de deux ans, a engendré de nombreuses répercussions à la fois économiques, sociales ou encore psychologiques sur notre société. Parmi ces effets, certains nous sont apparus très rapidement et de façon évidente. D'autres, quant à eux, commencent seulement à se dévoiler. La solitude ressentie par bon nombre de nos concitoyens durant cette période les a largement incités à l'adoption d'animaux de compagnies. Une tendance qui semble se poursuivre car la «Belgian Petfood Association» constate dans une étude commandée à la société de sondage iVOX que la part de ménages belges possédant un animal ou plus a augmenté de 5 % au cours de l'année dernière. Chez nos voisins, en Allemagne, le nombre total d'animaux domestiques a ainsi augmenté d'un million en 2020 et les ventes officielles de chiens ont progressé de 20 % par rapport à 2019. Cette augmentation significative de la demande d'animaux a bien évidemment engendré des répercussions sur l'offre. Fort malheureusement, ce phénomène a, d'une manière globale, dégradé la condition animale et aggravé certains maux entourant leur commercialisation: mauvaises conditions d'élevage, reproduction intensive, mise en danger, etc. Les élevages professionnels étant débordés par la demande, les éleveurs peu scrupuleux en profitent. Sur Internet, les petites annonces proposant des chiots livrables immédiatement se sont multipliées. Et les faits divers relatant le démantèlement de filières organisées de trafic d'animaux augmentent. Notre pays, en plus d'être une plaque tournante historique de par sa position stratégique en termes de commerce international, s'avèrerait s'établir aux côtés des Pays-Bas comme un des premiers importateurs de chiots. Néanmoins les chiffres entourant ces flux demeurent flous. Je me permets donc d'adresser ces quelques questions à l'honorable ministre: 1) A-t-on un aperçu clair du flux d'animaux, et notamment des chiots, transitant dans notre pays? 2) Quels sont les chiffres à votre disposition concernant la répression de fraude aux permis d'importation concernant ces trafics? 3) Quelles sont les mesures mises en place afin d'évaluer et d'enrayer ces filières illégales? 4) À l'instar du Royaume-Uni, ne pourrions-nous pas relever différents standards (âge, condition de santé) afin d'améliorer la condition de ces animaux destinés à l'importation? |
Hoewel dierenwelzijn een bevoegdheid van de gewesten is, heeft het in de praktijk vaak een weerslag op tal van andere materies, op verschillende bevoegdheidsniveaus van ons land. Daarom is de Senaat het geschikte platform om u hierover een vraag te stellen. De covidpandemie, die we bijna twee jaar hebben doorstaan, heeft talrijke economische, sociale en psychologische gevolgen voor onze samenleving gehad. Sommige van die effecten werden zeer snel duidelijk, andere komen nu pas aan het licht. De eenzaamheid bij veel van onze medeburgers in die periode, heeft ervoor gezorgd dat veel meer mensen een huisdier namen. Die trend lijkt zich voort te zetten, aangezien de Belgian Petfood Association in een studie in opdracht van het enquêtebureau iVOX heeft vastgesteld dat het percentage Belgische huishoudens dat een of meer huisdieren bezit, het afgelopen jaar met 5% is gestegen. In Duitsland steeg het totale aantal huisdieren in 2020 met een miljoen en stegen de officiële verkoopcijfers van honden met 20% ten opzichte van 2019. Die aanzienlijke toename van de vraag naar dieren heeft uiteraard gevolgen gehad voor het aanbod. Helaas heeft dit verschijnsel in het algemeen de toestand van de dieren verslechterd en bepaalde problemen inzake dierenhandel verergerd: slechte fokomstandigheden, intensieve voortplanting, bedreiging, enz. Professionele kwekerijen worden overrompeld door de grote vraag en gewetenloze fokkers profiteren daarvan. Op internet zijn er steeds meer advertenties waarin onmiddellijk leverbare puppy's worden aangeboden. Ook het aantal nieuwsberichten over de ontmanteling van georganiseerde netwerken voor illegale dierenhandel neemt toe. Ons land is niet alleen een historisch knooppunt vanwege zijn strategische positie op het gebied van de internationale handel, maar is, naast Nederland, geëvolueerd tot een van de belangrijkste importeurs van pups. Toch blijven de cijfers rond deze stromen onduidelijk. Daarom zou ik de geachte minister de volgende vragen willen stellen: 1) Hebben we een duidelijk beeld van de stroom dieren, en met name van pups, die via ons land gaat? 2) Welke cijfers hebt u over de beteugeling van fraude met invoervergunningen in verband met dierenhandel? 3) Welke maatregelen zijn genomen om die illegale netwerken te evalueren en een halt toe te roepen? 4) Kunnen wij, naar het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk, niet verschillende normen (leeftijd, gezondheidstoestand) hanteren om de toestand van de voor invoer bestemde dieren te verbeteren? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Réponse reçue le 12 octobre 2022 : | Antwoord ontvangen op 12 oktober 2022 : | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Conformément à l’arrêté royal du 13 décembre 2014 relatif aux règles vétérinaires régissant les mouvements des chiens, chats et furets et à la législation européenne, tout transport commercial d’un chien, chat, furet doit être accompagné d’un certificat sanitaire enregistré dans le système de certification informatisé TRACES (Trade Control and Expert System). L’Agence fédérale de sécurité de la chaîne alimentaire (AFSCA) dispose de chiffres concernant les mouvements enregistrés dans TRACES impliquant la Belgique, mais seules y sont disponibles les informations relatives à des transports commerciaux en provenance d’États membres et de pays tiers, pour lesquels un certificat sanitaire a été demandé par l’opérateur. Les introductions commerciales non-conformes et les introductions non-commerciales en provenance de pays associés à l’Union européenne, ne sont pas enregistrées dans TRACES. De plus, un grand nombre de cas de fraude ne font pas l’objet de déclaration. Les données chiffrées totales sont par conséquent très difficiles voire impossibles à quantifier. Ci-dessous les chiffres disponibles issus de TRACES (les transits déclarés comprennent les traversées du pays par la route comme cela est souvent nécessaire vu la situation géographique de la Belgique): Introductions, importations et transit – chiens et chats – 2019-2022
Concernant l’âge d’introduction, le système d’encodage dans TRACES n’est pas facile à interpréter selon les pays concernés. Le tableau ci-dessous reprend, à titre d’exemple, les introductions de chiens en provenance de certains États membres de janvier 2022 à juin 2022 inclus.
Tout d’abord, en ce qui concerne les compétences de l’AFSCA, il convient de préciser qu’il n’existe pas de permis d’importation. Les animaux introduits ou importés en Belgique doivent respecter les modalités publiées sur le site Internet de l’AFSCA, c’est-à-dire qu’ils doivent disposer d’un transpondeur, d’un document d’identification valable, d’une vaccination antirabique valable. Selon les cas, il peut être également nécessaire qu’ils disposent d’un certificat sanitaire, d’un titrage valable des anticorps antirabiques avec résultat favorable, un délai de trois mois étant ensuite respecté entre le titrage et l’importation. L’AFSCA lutte contre ces trafics de différentes façons, dans les limites de ses compétences. L’arrivée des animaux dans les aéroports, les ports et autres installations d’entrée dans le pays est contrôlée au niveau des postes de contrôle frontaliers (PCF) pour les envois commerciaux et également par les services douaniers pour les transports non commerciaux. Les vétérinaires agréés ont par ailleurs l’obligation de notifier aux unités locales de contrôle (ULC) de l’AFSCA les animaux provenant de pays qui n’est pas considérés comme indemne de rage et introduits depuis moins de six mois sans vaccination antirabique valable. Ces cas sont investigués et différentes mesures de protection de la santé humaine et animale sont alors décidées. Les mesures varient selon l’analyse de risque effectuée par les services compétents de l’AFSCA, sur la base de différents paramètres tels que le pays d’origine, les éléments sanitaires connus et spécifiques de l’animal, etc. En 2021, l’entrée non-conforme de 79 animaux (chiens et chats) en provenance de pays tiers a fait l’objet de 62 dossiers pour non-conformité avec les exigences relatives à la rage. La mise en conformité de 65 animaux sous conditions dont l’isolement a pu être accordée, le refoulement a été imposé pour 14 animaux. En 2019 et 2020, respectivement 49 et 32 dossiers ont été suivis pour des irrégularités concernant l’importation depuis les pays tiers et 139 et 148 pour des mouvements entre pays membres de l’Union européenne. Concernant le commerce des animaux lui-même, de nombreux types de fraudes sont détectés: introduction ou importation d’animaux de compagnie sans certificat sanitaire; détention, introduction ou importation de chiots âgés de moins de quinze semaines, ce qui est interdit, ou dont l’âge ne correspond pas aux renseignements déclarés dans les documents d’identification; introductions commerciales depuis un autre État sous couvert de «motif d», c’est-à-dire pour un déplacement de maximum cinq animaux à des fins personnelles, un certificat sanitaire n’étant dans ce cas pas requis; falsification des résultats de titrage des anticorps antirabiques des animaux introduits en Belgique depuis des pays tiers:édition illégale de passeports pour animaux de compagnie, falsification de certificats sanitaires et de vaccination antirabique. L’AFSCA participe actuellement à l’action européenne «EU Enforcement Action on illegal trade of cats and dogs» qui a démarré le 1er juillet 2022. Le système de communication du «EU Food Fraud Network» de la direction générale (DG) Santé de la Commission européenne est utilisé pour communiquer entre États membres mais aussi vers les pays tiers via la Commission européenne: 25 communications de et vers la Belgique ont été effectuées via ce canal concernant des fraudes impliquant d’autres états membres ou des pays tiers. Au 1er octobre, dans le cadre de cette action, 27 dossiers administratifs ont été ouverts ainsi que trois dossiers judiciaires. Ils s’ajoutent à 12 dossiers déjà en cours de traitement par l’AFSCA au 1er juin 2022. Il n’y a malheureusement pas de réponse simple à cette question. Les conditions minimales d’introduction sont décidées au niveau européen. La liberté de mouvement entre les États membres facilite en partie le déplacement illicite des animaux, mais le relèvement des conditions d’introduction pourrait aboutir à une augmentation des cas de fraude, déplacements et commerce illégaux. L’équilibre n’est pas facile à trouver. Au niveau européen, une harmonisation des règles concernant les transpondeurs utilisés (un code ISO unique par pays, ce qui n’est pas obligatoire pour l’instant), de même que des règles plus strictes concernant la traçabilité des documents d’identification (passeports, certificats sanitaires) eux-mêmes, permettrait certainement de déterminer l’origine exacte de l’identification des animaux et leur parcours de façon plus simple. |
Overeenkomstig het koninklijk besluit van 13 december 2014 houdende de veterinairrechtelijke voorschriften voor het verkeer van honden, katten en fretten en de Europese regelgeving, moet elk commercieel vervoer van honden, katten en fretten vergezeld zijn van een in het geïnformatiseerde certificeringssysteem TRACES (Trade Control and Expert System) geregistreerd gezondheidscertificaat. Het Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen (FAVV) beschikt over cijfers betreffende de in TRACES geregistreerde bewegingen waarbij België betrokken is, maar enkel de informatie met betrekking tot het commercieel vervoer afkomstig van de lidstaten en derde landen waarvoor de operator een sanitair certificaat heeft aangevraagd, is daarin beschikbaar. Niet-conforme commerciële invoer en niet-commerciële invoer afkomstig uit landen die geassocieerd zijn met de Europese Unie, wordt niet in TRACES geregistreerd. Bovendien is er geen aangifte voor een groot aantal fraudegevallen. De totale cijfers zijn bijgevolg zeer moeilijk, zo niet onmogelijk in een getal uit te drukken. Hieronder de beschikbare cijfers afkomstig uit TRACES (de aangegeven transit omvat het doorkruisen van het land via de weg aangezien dat vaak noodzakelijk is gelet op de geografische ligging van België): Binnenbrengen, invoer en transit – honden en katten – 2019-2022
Wat de leeftijd van binnenbrengen betreft, is het systeem van codering in TRACES niet makkelijk te interpreteren afhankelijk van de betrokken landen. Onderstaande tabel herneemt bij wijze van voorbeeld het binnenbrengen van honden afkomstig van bepaalde lidstaten van januari 2022 tot en met juni 2022.
Eerst en vooral, wat de bevoegdheden van het FAVV betreft, moet worden gepreciseerd dat er geen invoervergunning bestaat. Voor dieren die in België worden binnengebracht of ingevoerd, moeten de op de website van het FAVV gepubliceerde modaliteiten worden nageleefd, dat wil zeggen dat ze moeten beschikken over een transponder, een geldig identificatiedocument en een geldige vaccinatie tegen hondsdolheid. Afhankelijk van de gevallen kan het ook noodzakelijk zijn dat ze beschikken over een sanitair certificaat, een geldige titratie van de antilichamen tegen rabiës met gunstig resultaat en een termijn van drie maanden die vervolgens in acht wordt genomen tussen de titratie en de invoer. Het FAVV strijdt tegen deze zwendel op verschillende manieren, binnen de grenzen van zijn bevoegdheden. De aankomst van de dieren in de luchthavens, de havens en andere inrichtingen van binnenkomst in het land wordt gecontroleerd op het niveau van de grenscontroleposten (GCP) voor de commerciële zendingen en ook door de douanediensten voor het niet-commerciële vervoer. De erkende dierenartsen zijn bovendien verplicht om aan de lokale controle-eenheden (LCE) van het FAVV de dieren te melden die afkomstig zijn van landen die niet beschouwd worden als vrij van hondsdolheid en die minder dan zes maanden geleden zijn ingevoerd zonder geldige vaccinatie tegen hondsdolheid. Deze gevallen worden onderzocht en er wordt dan beslist over verschillende maatregelen ter bescherming van de gezondheid van mens en dier. De maatregelen variëren afhankelijk van de door de bevoegde diensten van het FAVV uitgevoerde risicoanalyse, op basis van verschillende parameters zoals het land van oorsprong, de gekende en specifieke gezondheidselementen van het dier, enz. In 2021 heeft de niet-conforme binnenkomst van 79 dieren (honden en katten) afkomstig van derde landen geleid tot 62 dossiers wegens non-conformiteit met de eisen inzake hondsdolheid. Het in overeenstemming brengen van 65 dieren onder voorwaarden, waaronder isolatie, kon worden toegekend, voor 14 dieren werd terugzending bevolen. In 2019 en 2020 werden respectievelijk 49 en 32 dossiers gevolgd voor onregelmatigheden met betrekking tot de invoer vanuit derde landen en 139 en 148 voor bewegingen tussen lidstaten van de Europese Unie. Wat de handel in dieren zelf betreft, zijn talrijke soorten fraude vastgesteld: binnenbrengen of invoer van gezelschapsdieren zonder gezondheidscertificaat; bezit, binnenbrengen of invoer van puppy’s van minder dan vijftien weken oud, hetgeen verboden is, of waarvan de leeftijd niet overeenstemt met de inlichtingen die zijn aangegeven in de identificatiedocumenten; commerciële invoer vanuit een andere lidstaat onder de dekmantel van «reden d», dat wil zeggen voor een verplaatsing van maximum vijf dieren voor persoonlijke aangelegenheden, aangezien een certificaat in dat geval niet vereist is; vervalsing van de resultaten van titratie van de antilichamen tegen hondsdolheid van de dieren die zijn binnengebracht in België vanuit derde landen: illegale uitgifte van paspoorten voor gezelschapsdieren, vervalsing van de gezondheidscertificaten en van het certificaat van vaccinatie tegen hondsdolheid. Het FAVV neemt momenteel deel aan de Europese actie «EU Enforcement Action on illegal trade of cats and dogs» die op 1 juli 2022 is opgestart. Het EU-communicatiesysteem «Food Fraud Network» van directoraat-generaal (DG) Gezondheid van de Europese Commissie wordt gebruikt om te communiceren tussen de lidstaten, maar ook naar derde landen via de Europese Commissie: via dit kanaal werden 25 communicaties vanuit en naar België uitgevoerd met betrekking tot fraude waarbij andere lidstaten of derde landen betrokken waren. Op 1 oktober werden in het kader van deze actie 27 administratieve dossiers geopend, alsook drie gerechtelijke dossiers. Die komen bovenop de 12 dossiers die op 1 juni 2022 reeds in behandeling waren bij het FAVV. Er is helaas geen eenvoudig antwoord op deze vraag. De minimale voorwaarden voor invoer worden op Europees niveau beslist. De vrijheid van verkeer tussen de lidstaten vergemakkelijkt ten dele de illegale verplaatsing van dieren, maar het verstrengen van de voorwaarden voor invoer zou kunnen leiden tot een stijging van de gevallen van fraude, illegale handel en verplaatsingen. Het is niet gemakkelijk om een evenwicht te vinden. Op Europees niveau zou een harmonisering van de regels inzake de gebruikte transponders (een unieke ISO-code per land, wat momenteel niet verplicht is), alsook striktere regels inzake de traceerbaarheid van de identificatiedocumenten (paspoorten, gezondheidscertificaten) zelf het zeker mogelijk maken om de exacte herkomst van de identificatie van de dieren en hun parcours op eenvoudigere wijze te bepalen. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||