SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2021-2022 Zitting 2021-2022
________________
16 septembre 2022 16 september 2022
________________
Question écrite n° 7-1748 Schriftelijke vraag nr. 7-1748

de Guy D'haeseleer (Vlaams Belang)

van Guy D'haeseleer (Vlaams Belang)

au vice-premier ministre et ministre de la Justice et de la Mer du Nord

aan de vice-eersteminister en minister van Justitie en Noordzee
________________
Loi du 10 mai 2007 tendant à lutter contre certaines formes de discrimination (loi anti-discrimination) - Infractions - Procédures - Chiffres Wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie (antidiscriminatiewet) - Inbreuken - Procedures - Cijfers 
________________
lutte contre la discrimination
statistique officielle
infraction
bestrijding van discriminatie
officiële statistiek
overtreding
________ ________
16/9/2022Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 20/10/2022)
15/12/2022Antwoord
16/9/2022Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 20/10/2022)
15/12/2022Antwoord
________ ________
Question n° 7-1748 du 16 septembre 2022 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 7-1748 d.d. 16 september 2022 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

La politique anti-discrimination est une compétence tant des entités fédérées que de l'État fédéral. Cette question concerne dès lors une compétence transversale.

La loi du 10 mai 2007 tendant à lutter contre certaines formes de discrimination (loi anti-discrimination) réprime un certain nombre de propos et de comportements.

1) Combien de procédures ont-elles été introduites en 2021 pour infraction à la loi anti-discrimination ? Pouvez-vous ventiler par parquet et selon que la discrimination était fondée sur :

a) l'âge;

b) l'orientation sexuelle;

c) l'état civil;

d) la naissance;

e) la fortune;

f) la conviction religieuse ou philosophique ;

g) la conviction politique;

h) la conviction syndicale;

i) la langue;

j) l'état de santé actuel ou futur ;

k) un handicap;

l) une caractéristique physique ou génétique ;

m) l'origine sociale?

2) Pouvez-vous d'ores et déjà préciser dans combien de cas, pour chacun des paramètres susmentionnés, la procédure a débouché sur une condamnation et dans combien de cas des indemnités ont dû être versées? À défaut, prenez-vous des mesures pour rendre cette comparaison possible ?

3) Dans combien de cas la procédure a-t-elle été entamée par :

a) Unia;

b) l'Institut pour l'égalité des hommes et des femmes ;

c) un groupement d'intérêts ;

d) la personne directement lésée ?

 

Het antidiscriminatiebeleid is een bevoegdheid van zowel de deelstaten als de federale overheid. Dit betreft dus een transversale aangelegenheid.

De wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie (antidiscriminatiewet) bestraft een aantal uitingen en gedragingen.

1) Kan u meedelen hoeveel procedures er in 2021 werden ingediend wegens inbreuk op de antidiscriminatiewet, opgesplitst per parket, en al naargelang het gaat over:

a) leeftijd;

b) seksuele geaardheid;

c) burgerlijke staat;

d) geboorte;

e) vermogen;

f) geloof of levensbeschouwing;

g) politieke overtuiging;

h) syndicale overtuiging;

i) taal;

j) huidige of toekomstige gezondheidstoestand;

k) handicap;

l) fysieke of genetische eigenschappen;

m) sociale afkomst?

2) Kan intussen al worden meegedeeld in hoeveel gevallen dit aanleiding gaf tot een veroordeling, opgesplitst voor de verschillende parameters, en in hoeveel gevallen er een schadevergoeding betaald moest worden? Indien niet, neemt u maatregelen om deze vergelijking mogelijk te maken?

3) Kan worden gepreciseerd in hoeveel gevallen de procedure werd opgestart door:

a) Unia;

b) het Instituut voor de gelijkheid van mannen en vrouwen;

c) een belangenvereniging;

d) de benadeelde zelf?

 
Réponse reçue le 15 décembre 2022 : Antwoord ontvangen op 15 december 2022 :

1) Je me réfère à une analyse réalisée au sein du parquet général près la cour d’appel de Liège relative aux affaires de discrimination traitées par les parquets pour la période 2017-2021.

2) Les statistiques des condamnations sont établies à partir des données enregistrées au Casier judiciaire central et concernent uniquement les condamnations individuelles passées en force de chose jugée, c’est-à-dire qui ne sont plus susceptibles de recours dans les délais ordinaires ou qui ont été prononcées après recours dans les délais extraordinaires.

Quelles que soient les infractions à la base des condamnations, les condamnations individuelles ne peuvent être rapportées ni aux affaires traitées par les cours et tribunaux (lesquelles peuvent en effet impliquer une ou plusieurs personnes), ni aux affaires entrées auparavant aux parquets au cours d’une même année, ou encore à des procès-verbaux initiaux dressés par les services de police. Par ailleurs, il convient d’observer que la qualification infractionnelle des faits peut évoluer en cours de procédure pénale grâce justement au travail d’enquête et aux débats devant la Justice. La qualification initiale n’a pas nécessairement pour conséquence qu’une condamnation suivra sur base de la même qualification. Inversement, des qualifications non retenues initialement peuvent émerger en cours d’enquête.

Étant donné les délais de procédure pour aboutir éventuellement à une condamnation en dernier ressort et ceux de transmission et d’enregistrement des condamnations passées en force de chose jugée au Casier judiciaire central, les statistiques des condamnations prononcées en 2021 (si l’on fait abstraction de l’impossibilité de faire le lien avec celles dont les procédures auraient débuté cette même année) ne peuvent être considérées comme complètes et donc ne sont pas disponibles.

Pour ce qui est des dispositions pénales prévues par la loi «anti-discrimination» du 10 mai 2007, la nomenclature des infractions du Casier judiciaire central distingue uniquement la circonstance aggravante de l’article 405quater du Code pénal, sans distinction des différents mobiles de haine, mépris ou hostilité à l’égard d’une personne. Ce dernier point se justifie par le fait que la circonstance aggravante est la même, quel que soit ce mobile, et que le Casier judiciaire n’enregistre que les éléments légaux des qualifications infractionnelles et non d’autres éléments contextuels à propos des faits et de la relation entre auteur et victime. Par ailleurs, la nomenclature du Casier judiciaire ne permet pas d’identifier les dispositions pénales relatives à la discrimination introduites par les articles 21 à 26 de cette loi. Le Casier judiciaire central ne peut être non plus la source pour renseigner sur les intérêts civils des condamnations pénales ou sur les jugements rendus ultérieurement au civil suite à des condamnations pénales.

En ce qui concerne les possibilités d’élargissement des statistiques à l’avenir, il existe un groupe de travail «COL 13/2013» au sein du Collège des procureurs généraux. Plusieurs partenaires externes au Collège font partie ce groupe dont le service public fédéral (SPF) Justice. Un des outils de travail principal est la Col13/2013 relative à la politique de recherche et de poursuite en matières de discriminations et de délit de haine (en ce compris les discriminations fondées sur le sexe).

Le but de ce groupe est de réfléchir à et d’améliorer la politique criminelle en la matière en se basant notamment sur la législation existante. Cela implique donc un travail relatif à l’enregistrement des données. Un sous-groupe de travail, piloté par le service Égalité des chances, et issu du groupe de travail «COL 13/2013» a été mis sur pied avec pour objectif d’arriver à un meilleur enregistrement des délits de haine. Après plusieurs mois de travail, les travaux de ce sous-groupe ont abouti à une proposition de travail qui vient d’être présentée au groupe de travail «COL 13/2013» pour approbation. Par la suite, cela devra être intégré dans la version actuellement en cours de réécriture de la COL 13/2013. Le résultat final de ces travaux devra également faire l’objet d’une validation par le Collège des procureurs généraux. Ces travaux devraient permettre, sous réserve de ce que les améliorations techniques nécessaires seront effectivement mises en œuvre, d’affiner l’enregistrement des discriminations et délits de haine par la police et le parquet. Ces travaux n’ont, par contre, pas pour objectif de couvrir tout le champ de la matière de racisme ou discrimination et tous les paramètres relevés dans la présente question parlementaire.

3) Les banques de données ne nous permettent pas de connaître l’organisme à l’origine de la plainte. Nous ne sommes dès lors pas en mesure de vous fournir les chiffres demandés quant au nombre de plaintes émanant de chacun des organismes cités.

1) Ik verwijs naar een analyse die het parket-generaal bij het hof van beroep te Luik heeft verricht met betrekking tot de zaken van discriminatie die de parketten hebben behandeld voor de periode 2017-2021.

2) De veroordelingsstatistieken worden opgesteld op basis van de gegevens die in het Centraal Strafregister worden geregistreerd en betreffen enkel individuele veroordelingen die in kracht van gewijsde zijn gegaan, dat wil zeggen waarvoor geen rechtsmiddel meer kan worden aangewend binnen de gewone termijn of die uitgesproken werden na de aanwending van rechtsmiddelen binnen de buitengewone termijn.

Ongeacht de misdrijven die aan de basis van de veroordelingen liggen, kunnen de individuele veroordelingen niet worden gelinkt aan de zaken die door de hoven en rechtbanken zijn behandeld (waarbij immers een of meer personen betrokken kunnen zijn), noch aan de zaken die in de loop van eenzelfde jaar eerst bij de parketten zijn ingestroomd, en evenmin aan de door de politiediensten opgestelde aanvankelijke processen-verbaal. Voorts moet er worden opgemerkt dat de strafrechtelijke kwalificatie van de feiten tijdens de strafprocedure kan evolueren dankzij het onderzoekswerk en de debatten voor de rechtbank. De initiële kwalificatie heeft niet noodzakelijk tot gevolg dat er een veroordeling op basis van dezelfde kwalificatie zal volgen. Omgekeerd kunnen er tijdens het onderzoek kwalificaties naar voren komen die aanvankelijk niet in aanmerking waren genomen.

Gelet op de proceduretermijnen om eventueel tot een veroordeling in laatste aanleg te komen en de termijnen voor de overzending en registratie van de in kracht van gewijsde gegane veroordelingen in het Centraal Strafregister, kunnen de statistieken van de in 2021 uitgesproken veroordelingen (waarbij abstractie wordt gemaakt van de onmogelijkheid om de link te leggen met de veroordelingen waarvan de procedures in datzelfde jaar van start zouden zijn gegaan) niet als volledig worden beschouwd en zijn ze dus niet beschikbaar.

Wat betreft de strafbepalingen waarin de «antidiscriminatiewet» van 10 mei 2007 voorziet, onderscheidt de nomenclatuur van de misdrijven van het Centraal Strafregister enkel de verzwarende omstandigheid van artikel 405quater van het Strafwetboek, zonder onderscheid tussen de verschillende drijfveren van haat tegen, misprijzen van of vijandigheid tegen een persoon. Dat laatste punt wordt verantwoord door het feit dat de verzwarende omstandigheid dezelfde is, ongeacht de drijfveer, en dat in het Strafregister enkel de wettelijke elementen van de strafrechtelijke kwalificaties en geen andere contextuele elementen in verband met de feiten en de relatie tussen dader en slachtoffer worden geregistreerd. De nomenclatuur van het Strafregister biedt overigens niet de mogelijkheid om de bij de artikelen 21 tot 26 van die wet ingevoerde strafbepalingen inzake discriminatie te identificeren. Het Centraal Strafregister kan ook geen informatie verschaffen over de burgerlijke belangen van de strafrechtelijke veroordelingen of over de vonnissen die later in burgerlijke zaken worden gewezen naar aanleiding van strafrechtelijke veroordelingen.

Wat betreft de mogelijkheden om de statistieken in de toekomst uit te breiden, bestaat er binnen het College van procureurs-generaal een werkgroep «COL 13/2013». Meerdere externe partners van het College, waaronder de federale overheidsdienst (FOD) Justitie, maken deel uit van die groep. Een van de belangrijkste werkinstrumenten is de COL 13/2013 betreffende het opsporings- en vervolgingsbeleid inzake discriminatie en haatmisdrijven (met inbegrip van discriminaties op grond van het geslacht).

Doel van die groep is het strafrechtelijk beleid ter zake te bestuderen en optimaliseren, uitgaande van met name de bestaande wetgeving. Dat houdt dus ook werk in met betrekking tot de registratie van de gegevens. Er werd een subwerkgroep opgericht die wordt aangestuurd door de cel Gelijke Kansen en die is voortgekomen uit de werkgroep «COL 13/2013», met als doel te komen tot een betere registratie van de haatmisdrijven. Na meerdere maanden hebben de werkzaamheden van die subgroep geleid tot een werkvoorstel dat onlangs ter goedkeuring aan de werkgroep «COL 13/2013» is voorgelegd. Vervolgens zal dat moeten worden geïntegreerd in de versie van de COL 13/2013 die thans wordt herschreven. Het eindresultaat van die werkzaamheden zal ook door het College van procureurs-generaal moeten worden gevalideerd. Op voorwaarde dat de nodige technische verbeteringen daadwerkelijk worden doorgevoerd, zouden die werkzaamheden het mogelijk moeten maken om de registratie van discriminatie en haatmisdrijven door politie en parket te verfijnen. Het is daarentegen niet de bedoeling van die werkzaamheden om het volledige gebied van racisme/discriminatie en alle in deze parlementaire vraag aangehaalde parameters te beslaan.

3) De gegevensbanken kunnen ons geen inzicht bieden in het orgaan dat aan de basis van de klacht ligt. Daarom kunnen de gevraagde cijfers over het aantal klachten vanwege elk van de aangehaalde organen niet worden verstrekt.