SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2021-2022 Zitting 2021-2022
________________
5 mai 2022 5 mei 2022
________________
Question écrite n° 7-1591 Schriftelijke vraag nr. 7-1591

de Steven Coenegrachts (Open Vld)

van Steven Coenegrachts (Open Vld)

à la ministre du Climat, de l'Environnement, du Développement durable et du Green Deal

aan de minister van Klimaat, Leefmilieu, Duurzame Ontwikkeling en Green Deal
________________
Panneaux solaires - Déchets - Recyclage - Chiffres - Coûts - Responsabilité - Mesures Zonnepanelen - Afval - Recyclage - Cijfers - Kosten - Verantwoordelijkheid - Maatregelen 
________________
énergie solaire
collecteur solaire
gestion des déchets
recyclage des déchets
zonne-energie
zonnecollector
beheer van afvalstoffen
hergebruik van afvalstoffen
________ ________
5/5/2022Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 9/6/2022)
8/6/2022Antwoord
5/5/2022Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 9/6/2022)
8/6/2022Antwoord
________ ________
Aussi posée à : question écrite 7-1592 Aussi posée à : question écrite 7-1592
________ ________
Question n° 7-1591 du 5 mai 2022 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 7-1591 d.d. 5 mei 2022 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

L'énergie solaire représente une source d'énergie importante pour l'avenir. Une étude réalisée par l'émission néerlandaise Nieuwsuur a néanmoins révélé que l'installation en masse de panneaux solaires avait une part d'ombre : ils finissent par s'user et doivent être remplacés. La croissance du marché des panneaux solaires engendre donc un flux de déchets (voir https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2408392-80-miljoen-zonnepanelen-in-2024-zijn-een-tikkende-milieutijdbom).

Selon les estimations, environ 250 000 panneaux solaires seront déjà mis au rebut en 2030 aux Pays-Bas et, à l'heure actuelle, la seule solution est de les passer dans un broyeur. Dans la pratique, aux Pays-Bas, les vieux panneaux solaires sont encore concassés pour les transformer en béton. C'est très regrettable, selon les experts, car outre le verre, un panneau solaire contient des matériaux précieux tels que du silicium et de l'argent.

Pour permettre un recyclage de haute qualité à l'avenir en récupérant des matériaux précieux, on estime qu'un panneau solaire devrait coûter de 5 à 10 euros plus cher.

Les fournisseurs de panneaux solaires constatent eux-mêmes que les clients néerlandais demandent de plus en plus de remplacer d'anciens panneaux solaires. Le remplacement de vieux modèles est rationnel d'un point de vue économique, compte tenu du rendement plus élevé des nouveaux modèles.

Un panneau solaire est constitué de plusieurs couches. Celles-ci sont cuites dans un four et pressées les unes contre les autres, si bien qu'il est difficile de les séparer dans la pratique. On prévoit que, fin 2024, il y aura environ 80 millions de panneaux solaires sur les toits et au sol aux Pays-Bas.

Il est dès lors indispensable de prévoir des possibilités de recyclage pour réduire la montagne de déchets qui nous attend. C'est la raison pour laquelle certains fournisseurs néerlandais proposent déjà des panneaux solaires s'inscrivant dans l'économie circulaire, dont chaque élément sera réutilisé.

En Flandre, il existe une cotisation de recyclage de 2 euros par panneau (voir https://www.vlaanderen.be/zonnepanelen/recyclagebijdrage-voor-zonnepanelen).

D'aucuns demandent en outre la création de fonds pour les panneaux qui seront mis au rebut dans le futur.

En ce qui concerne le caractère transversal, la présente question écrite porte sur la fourniture d'énergie (une compétence fédérale), qui concerne différentes compétences des Communautés et des Régions.

Je voudrais donc vous poser les questions suivantes:

1) Combien de panneaux solaires ont été mis au rebut au cours des 5 dernières années? Combien d'entre eux ont été véritablement recyclés? Quel en a été le coût total?

2) Quelle est la durée de vie moyenne d'un panneau solaire de la décennie précédente par rapport à celle des modèles les plus récents? Dans quelle mesure cette différence pourrait-elle faire fondre la montagne de déchets et quelle économie représenterait-elle selon vous?

3) Comment les panneaux solaires sont-ils transformés à l'heure actuelle? Sont-ils principalement transformés en matériaux entrant dans la composition du béton comme aux Pays-Bas ou sont-ils réutilisés à d'autres fins? Peut-on extraire des matériaux précieux, tels que l'argent, lors de ce processus de recyclage? Si oui, quel en est l'impact sur les coûts?

4) Les régimes concernant la contribution des producteurs au recyclage de panneaux solaires pourraient-ils être harmonisés à l'échelle de l'Union européenne? Si oui, est-ce que cela aurait un intérêt?

5) Quelles mesures avez-vous déjà prises pour promouvoir le recyclage de panneaux solaires? Quels projets sont en chantier? Selon vous, comment le recyclage pourrait-il le mieux s'inscrire dans l'économie circulaire?

6) Selon vous, qui devrait être responsable du recyclage des panneaux solaires? Quelle devrait être la responsabilité des producteurs et des importateurs à cet égard? Quel rôle les consommateurs et les communes devraient-ils jouer en la matière?

 

Zonne-energie wordt een belangrijke energiebron voor de toekomst. Een onderzoek in Nederland van «Nieuwsuur» toonde echter aan dat er een schaduwzijde kleeft aan de massale uitrol aan zonnepanelen: ze verslijten ooit en moeten vervangen worden. De toename aan zonnepanelen brengt dan ook een afvalstroom met zich mee (cf. https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2408392-80-miljoen-zonnepanelen-in-2024-zijn-een-tikkende-milieutijdbom).

Volgens schattingen worden in 2030 in Nederland al ongeveer 250 000 zonnepanelen afgedankt. Op dit moment is daarvoor de enige optie: door de shredder halen. Oude zonnepanelen worden in Nederland in de praktijk nog vermalen tot betonmateriaal. Zonde, volgens experts, want naast het glas zitten er ook kostbare materialen in zoals silicium en zilver.

Er wordt geschat dat, om hoogwaardige recyclage in de toekomst mogelijk te maken, waarbij kostbare grondstoffen dus teruggewonnen worden, zou elk paneel zo'n 5 tot 10 euro duurder moeten worden.

Ook zonnepanelenleveranciers zelf in Nederland zien dat er steeds meer vervangingen van oude zonnepanelen worden aangevraagd. Economisch is het dan ook rationeel om vroegtijdig oude exemplaren door nieuwe te vervangen, aangezien nieuwe exemplaren meer opbrengen.

Een zonnepaneel bestaat uit verschillende lagen. Die worden in een oven gebakken en op elkaar geperst, wat maakt dat ze in de praktijk moeilijk uit elkaar te halen zijn. Er wordt verwacht dat er eind 2024 al zo'n tachtig miljoen zonnepanelen op Nederlandse daken en op de grond liggen.

Recyclagefaciliteiten zijn daarom ook onontbeerlijk om de nakende afvalberg hieromtrent te verkleinen. Daarom zijn bepaalde leveranciers in Nederland reeds bezig met zonnepanelen die gebaseerd zijn op de circulaire filosofie, waarbij geen enkel onderdeel van dergelijke panelen verloren gaat.

In Vlaanderen bestaat er een bijdrage aan recycling van 2 euro per paneel (cf. https://www.vlaanderen.be/natuur-en-milieu/afval/recyclagebijdrage-voor-zonnepanelen).

Daarnaast wordt er gepleit voor de stichting van fondsen voor de afgedankte panelen van de toekomst.

Wat betreft het transversaal karakter van de schriftelijke vraag: deze kwestie betreft energievoorziening (federale aangelegenheid), die de verschillende bevoegdheden van de Gemeenschappen en Gewesten aanbelangt.

Graag had ik dan ook de volgende vragen voorgelegd:

1) Hoeveel zonnepanelen werden de jongste vijf jaar afgedankt? Hoeveel hiervan werden er daadwerkelijk gerecycleerd? Wat waren de totale kosten?

2) Wat is de gemiddelde levensduur van een zonnepaneel uit het vorige decennium vergeleken met de nieuwste, huidige modellen? In hoeverre zou dit mogelijkerwijs de afvalberg doen slinken? Hoeveel kosten zou dit besparen volgens u?

3) Hoe worden momenteel de zonnepanelen verwerkt? Worden ze net zoals in Nederland vooral tot betonmaterialen verwerkt of worden ze hergebruikt voor andere doeleinden? Kan men kostbare materialen, zoals zilver, eruit halen bij dit recyclageproces? Indien ja, in hoeverre heeft dit een impact op de kosten?

4) Is het mogelijk om de regelingen omtrent de bijdrage van producenten aan het recyclen van zonnepanelen in de Europese Unie (EU) gelijk te trekken? Zo ja, zou dit van toegevoegde waarde zijn?

5) Welke maatregelen heeft u al getroffen om de recyclage van zonnepanelen te bevorderen? Welke plannen staan in de steigers? Hoe zou volgens u de recyclage het beste kaderen binnen de circulaire economie?

6) Bij wie zou volgens u de verantwoordelijkheid moeten liggen om ervoor te zorgen dat zonnepanelen worden gerecycled? Wat zou daarbij de verantwoordelijkheid van producenten en importeurs moeten zijn? Welke rol zouden consumenten en gemeenten moeten spelen?

 
Réponse reçue le 8 juin 2022 : Antwoord ontvangen op 8 juni 2022 :

J’attire l’attention de Monsieur Coenegrachts sur le fait que ce sujet ne relève pas de la compétence du ministre fédéral de l’Environnement mais de celles des ministres régionaux.

Ik vestig de aandacht van de heer Coenegrachts erop dat dit onderwerp niet onder de bevoegdheid van de federale minister van Milieu valt, maar onder die van de gewestelijke ministers.