SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2015-2016 Zitting 2015-2016
________________
24 mai 2016 24 mei 2016
________________
Question écrite n° 6-964 Schriftelijke vraag nr. 6-964

de Alain Destexhe (MR)

van Alain Destexhe (MR)

à la secrétaire d'État à la Lutte contre la pauvreté, à l'Égalité des chances, aux Personnes handicapées, et à la Politique scientifique, chargée des Grandes Villes, adjointe au Ministre des Finances

aan de staatssecretaris voor Armoedebestrijding, Gelijke Kansen, Personen met een beperking, en Wetenschapsbeleid, belast met Grote Steden, toegevoegd aan de Minister van Financiën
________________
Centre d'étude Guerre et Société (CEGES) - Archives générales du royaume - Intégration - Bilan Studiecentrum Oorlog en Maatschappij (SOMA) - Rijksarchief - Integratie - Balans 
________________
archives
recherche
accès à l'information
histoire contemporaine
centre de documentation
Seconde Guerre mondiale
archief
research
toegang tot de informatie
hedendaagse geschiedenis
documentatiecentrum
Tweede Wereldoorlog
________ ________
24/5/2016 Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 23/6/2016 )
17/6/2016 Antwoord
24/5/2016 Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 23/6/2016 )
17/6/2016 Antwoord
________ ________
Question n° 6-964 du 24 mai 2016 : (Question posée en français) Vraag nr. 6-964 d.d. 24 mei 2016 : (Vraag gesteld in het Frans)

En janvier 2016, le Centre d'étude Guerre et Société (CEGES) a été absorbé par les Archives générales du royaume (AGR).

Le CEGES a été créé en 1967 et a réalisé des travaux qui ont eu un grand impact du point de vue de la recherche historique en Belgique. Parmi ceux-ci, " La Belgique docile " sur la persécution des Juifs de Belgique ou encore l'enquête sur l'assassinat de Julien Lahaut.

Le point fort de ce Centre était pour beaucoup le fait de conjuguer les points de vue du nord et du sud du pays en ayant recours à des historiens de tous horizons en Belgique, cela créant un point de vue riche, croisé et diversifié des réalités historiques.

Certaines inquiétudes avaient donc émergé quant à sa capacité à maintenir ce niveau d'analyse et à rester une plate-forme de recherche basée sur la coopération entre les historiens du pays sur diverses thématiques. Cependant, l'exposé des motifs de la loi était très rassurant sur ce point : " La direction opérationnelle bénéficie de l'autonomie nécessaire pour préserver les spécificités du CEGES. "

Mes questions sont les suivantes :

1) Quelques mois après l'intégration du CEGES aux Archives générales du royaume, quel bilan en tirez-vous ? Les objectifs d'une meilleure préservation et accessibilité des archives qui ont motivé cette absorption ont-ils selon vous été atteints ?

2) Le travail du CEGES, notamment du point de vue de son indépendance, a-t-il été affecté ?

3) Avez-vous pu recueillir le point de vue de scientifiques afin de voir la manière dont ce changement est perçu quelques mois après ?

 

In januari 2016 werd het Studiecentrum Oorlog en Maatschappij geïntegreerd in het Rijksarchief.

Het SOMA werd opgericht in 1967en verrichtte studies die van groot belang waren voor het historisch onderzoek in België. Het gaat onder meer om werken als 'Gewillig België' over de Jodenvervolging in België of het onderzoek naar de moord op Julien Lahaut.

De sterkte van dit Studiecentrum bestond er voor velen in dat visies uit het noorden en het zuiden van het land er werden samengebracht doordat een beroep werd gedaan op Belgische historici van alle gezindheden zodat een rijk, tegensprekelijk en gediversifieerd beeld ontstond van de historische werkelijkheid.

Er was dus enige ongerustheid ontstaan over het behoud van dat niveau van analyse en het voortbestaan van een onderzoeksplatform dat gebaseerd is op de samenwerking tussen Belgische historici over verschillende thema's. De memorie van toelichting van de wet was op dit punt zeer geruststellend: “De operationele directie beschikt over de nodige autonomie om de specificiteit van het CEGESOMA te vrijwaren.”

Daarover heb ik de volgende vragen:

1) Welke balans maakt u op, enkele maanden na de integratie van het SOMA in het Rijksarchief? Zijn de vooropgestelde doelstellingen van betere bewaring en toegankelijkheid van het archief, die de redenen vormden voor deze integratie, bereikt?

2) Is er enige weerslag op het onderzoek verricht door het SOMA, met name op het onafhankelijke karakter ervan?

3) Hebt u de mening van wetenschappers kunnen peilen om na te gaan hoe deze wijziging na enkele maanden wordt ervaren?

 
Réponse reçue le 17 juin 2016 : Antwoord ontvangen op 17 juni 2016 :

L’intégration du CegeSoma comme direction opérationnelle (DO) au sein des Archives de l’État est un processus à divers niveaux, tant administratifs et financiers que scientifiques. Après cinq mois, il est sans doute prématuré de faire déjà un premier bilan détaillé.

1) Les archives du CegeSoma ont toujours été accessibles de façon exemplaire et l’amélioration de leur préservation et de leur accès n’était pas la motivation première. Cependant, l’alignement des normes d’ouverture à la recherche et d’inventoriage sur celles des Archives de l’État pourra à moyen terme augmenter la qualité.

2) Depuis le 1er janvier 2016, les décisions en matière de budget et de personnel ne sont plus prises au niveau du CegeSoma mais du conseil de direction des Archives de l’État. L’autonomie scientifique est garantie, vu que les missions de la DO CegeSoma ont été reprises telles quelles dans l’arrêté royal d’exécution et ajoutées aux missions des Archives, et que la continuité d’un comité scientifique spécifique est prévue. Celui-ci est compétent pour transmettre des avis au conseil scientifique des Archives, conseil où le CegeSoma est lui-même représenté par deux membres (le directeur et le président du comité).

3) L’intégration du CegeSoma aux Archives de l’État constitue une opportunité pour les deux. C’est évidemment un processus qui prend du temps, le CegeSoma ayant été un petit centre autonome depuis toujours. La proximité disciplinaire entre les scientifiques facilite grandement l’intégration. Le statut du CegeSoma se trouve consolidé et il bénéficie des infrastructures des Archives, notamment en province, pour pouvoir rayonner dans tout le pays. L’avenir du Journal of Belgian History est assuré grâce aux Éditions des Archives, qui disposent de leur propre imprimerie. Des initiatives ont été prises pour renforcer les liens entre les scientifiques (organisation d’une journée annuelle rassemblant tous les scientifiques afin de développer l’esprit de corps, collaboration dans le cadre du programme BRAIN et d’autres projets de recherche conjoints, etc.).

De integratie van het CegeSoma als operationele directie (OD) van het Rijksarchief is een proces dat zich op meerdere niveaus situeert, namelijk het administratief-financiële en het wetenschappelijke. Na vijf maanden is het wellicht voorbarig om daarvan een duidelijke balans op te maken.

1) De archieven van het CegeSoma zijn steeds op een voorbeeldige manier toegankelijk geweest en de integratie was dus niet in de eerste plaats ingegeven door de noodzaak om de bewaring en toegankelijkheid van de documenten te verbeteren. Wel kan worden gesteld dat een aanpassing aan de regels van ontsluiting en inventarisering die worden gehanteerd in het Rijksarchief op termijn zal leiden tot een kwaliteitsinjectie.

2) De beslissingen met betrekking tot budget en personeel worden sinds 1 januari 2016 niet langer op het niveau van het CegeSoma genomen, maar wel door de directieraad van het Rijksarchief. De wetenschappelijke autonomie van CegeSoma blijft gewaarborgd aangezien de missie van de OD CegeSoma werd opgenomen in het koninklijk besluit van uitvoering, ze werd toegevoegd aan de missies van het Rijksarchief, en het voortbestaan van een specifiek wetenschappelijk comité is voorzien. Dat comité is bevoegd om advies te verstrekken aan de wetenschappelijke raad van het Rijksarchief, waar ook het CegeSoma door twee leden wordt vertegenwoordigd (de directeur en de voorzitter van het comité).

3) De integratie van het CegeSoma in het Rijksarchief biedt beide instellingen opportuniteiten. Vanzelfsprekend vergt het hele integratieproces enige tijd, te meer daar het CegeSoma altijd een klein autonoom centrum is geweest. Anderzijds wordt de integratie grotendeels bevorderd door de wetenschappelijke vakverwantschap tussen beide instellingen. Het statuut van het CegeSoma zal sterker naar voren komen en de instelling zal baat kunnen hebben van de infrastructuur van het Rijksarchief, meer bepaald in de provincies, zodat CegeSoma over het hele land aan zichtbaarheid zal winnen. De toekomst van de Journal of Belgian History is verzekerd via de uitgeverij van het Rijksarchief, die over een eigen drukkerij beschikt. Er werden reeds initiatieven opgezet om de banden tussen de wetenschappers aan te halen (organisatie van een jaarlijks evenement om het groepsgevoel onder de wetenschappers te versterken, samenwerking in het kader van het BRAIN-programma, gezamenlijke onderzoeksprojecten, enz.).