SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2016-2017 Zitting 2016-2017
________________
23 décembre 2016 23 december 2016
________________
Question écrite n° 6-1230 Schriftelijke vraag nr. 6-1230

de Ann Brusseel (Open Vld)

van Ann Brusseel (Open Vld)

au vice-premier ministre et ministre de la Sécurité et de l'Intérieur, chargé de la Régie des bâtiments

aan de vice-eersteminister en minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken, belast met de Regie der gebouwen
________________
Abus sexuels commis par des femmes sur des hommes - Chiffres - Chiffre noir - Étude Seksuele misbruik van mannen door vrouwen - Cijfers - Dark number - Onderzoek 
________________
intégration des questions d'égalité entre les hommes et les femmes
suivi rapport d'information
égalité homme-femme
violence sexuelle
statistique officielle
politique gouvernementale
gendermainstreaming
opvolging informatieverslag
gelijke behandeling van man en vrouw
seksueel geweld
officiële statistiek
regeringsbeleid
________ ________
23/12/2016Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 26/1/2017)
16/3/2017Antwoord
23/12/2016Verzending vraag
(Einde van de antwoordtermijn: 26/1/2017)
16/3/2017Antwoord
________ ________
Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 6-1231 Ook gesteld aan : schriftelijke vraag 6-1231
________ ________
Question n° 6-1230 du 23 décembre 2016 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 6-1230 d.d. 23 december 2016 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Je me réfère à une information récente provenant des Pays-Bas.

Il y a un tabou en ce qui concerne les abus sexuels. La violence sexuelle et les abus contre les femmes font clairement l'objet d'un manque de signalements. Mais un autre tabou, à savoir les abus sexuels commis par des femmes sur des hommes, est fort méconnu, selon la police néerlandaise et certains experts en matière de moeurs. Selon eux, les infractions commises par les femmes en matière de moeurs doivent faire l'objet d'une plus grande attention et d'enquêtes.

À l'origine, on trouve une étude américaine (cf. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1359178916301446) dont il ressort que les hommes sont beaucoup plus souvent victimes d'abus de la part de femmes qu'on ne le croit généralement. Ainsi, deux tiers des hommes maltraités le seraient par des femmes.

Au niveau mondial, on considère qu'environ 5 % des délits de moeurs sont commis par une femme. Diverses instances d'aide de notre pays se basent également sur ce chiffre.

Et c'est précisément là que se trouve le problème: cela se produit probablement beaucoup plus souvent. Ce que l'on ne sait pas, c'est ce que représente la partie cachée du phénomène.

Cette question porte sur l'égalité des chances et relève donc d'une compétence du Sénat conformément à l'article 79 du règlement du Sénat. Elle concerne aussi une matière transversale - Communautés. Mes questions sont directement inspirées du rapport d'information, adopté à l'unanimité, sur le suivi de la mise en œuvre de la Plateforme d'action de la quatrième Conférence mondiale des Nations unies sur les femmes (Pékin) (doc. Sénat n° 6-97/1 à 6-97/5 – 2014/2015), dans lequel les abus sexuels constituent une priorité absolue.

Dans la note-cadre de Sécurité intégrale, le gouvernement fédéral a fixé, en étroite concertation avec les gouvernements des entités fédérées, un cadre de référence et de politique stratégique sur le plan de la sécurité, définissant et élaborant une approche intégrale et intégrée pour une série de phénomènes de sécurité et/ou de criminalité. La violence sexuelle est une des dix priorités.

Je me réfère également à l'accord de gouvernement fédéral indiquant explicitement que des efforts supplémentaires seront fournis en ce qui concerne la lutte contre les viols.

Je souhaiterais dès lors poser les questions suivantes au ministre :

1) Comment réagissez-vous à cette étude et à la demande des experts ainsi que de la police néerlandaise de s'intéresser également aux abus commis sur les hommes par des femmes ? Comment cela se concrétise-t-il dans votre politique ?

2) Êtes-vous disposé à faire réaliser, en concertation ou non avec des chercheurs externes et/ou l'Institut pour l'égalité des femmes et des hommes, une étude spécifique sur le « chiffre noir » en ce qui concerne les abus sexuels commis par des femmes sur des hommes, ou disposez-vous déjà d'une étude récente en la matière ? Quels sont le calendrier, le budget et le contenu prévus ?

3) Ces trois dernières années, quel pourcentage des plaintes avaient trait à des abus sexuels commis par des femmes sur des hommes ? Disposez-vous de statistiques à ce sujet ? Dans la négative, n'y a-t-il pas lieu, à la lumière du problème que je viens d'évoquer, d'intégrer ces données dans les statistiques des banques de données ? Pourriez-vous préciser votre réponse ?

 

Ik verwijs naar recente berichtgeving uit Nederland.

Er rust een taboe op seksueel misbruik. Zo is er een duidelijke onderrapportering inzake seksueel geweld en misbruik jegens vrouwen. Maar een ander taboe, namelijk op seksueel misbruik van mannen door vrouwen, is fel onderbelicht, aldus de Nederlandse politie alsook enkele zedendeskundigen. Luidens hen moet er meer aandacht en een onderzoek komen naar zedenmisdrijven door vrouwen.

Aanleiding is een Amerikaans onderzoek (cf. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1359178916301446). Daaruit blijkt dat mannen veel vaker worden misbruikt door vrouwen dan over het algemeen wordt aangenomen. Zo zou misbruik bij twee derde van de mannen door een vrouw zijn gepleegd.

Wereldwijd wordt aangenomen dat ongeveer 5 % van de zedenmisdrijven wordt gepleegd door een vrouw. Verschillende hulpinstanties in ons land gaan ook uit van dat getal.

En juist daar zit het probleem : waarschijnlijk gebeurt het veel vaker. Het is alleen onduidelijk hoe hoog het « dark number » is.

Deze vraag betreft gelijke kansen en is dus een bevoegdheid van de Senaat overeenkomstig artikel 79 van het reglement van de Senaat. Het gaat over een transversale aangelegenheid – Gemeenschappen. Mijn vragen komen rechtstreeks voort uit het unaniem goedgekeurde informatieverslag betreffende de opvolging van de toepassing van het Actieplatform van de Vierde VN-Wereldvrouwenconferentie van Peking (stuk Senaat nrs. 6-97/1 tot 6-97/5 – 2014/2015) waarin seksueel misbruik een absolute prioriteit is.

In de kadernota Integrale Veiligheid heeft de federale regering, in nauwe samenwerking met de regeringen van de deelstaten, een strategisch referentie- en beleidskader vastgelegd op het vlak van veiligheid, waarin voor een aantal veiligheids- en / of criminaliteitsfenomenen een integrale en geïntegreerde aanpak wordt bepaald en uitgewerkt. Een van de tien prioriteiten is seksueel geweld.

Ik verwijs tevens naar het federale regeerakkoord waarbij expliciet wordt aangegeven dat extra inspanningen zullen worden geleverd inzake de strijd tegen verkrachtingen.

Ik had dan ook volgende vragen aan de minister gesteld :

1) Hoe reageert u op dit onderzoek en de vraag van experten alsook de Nederlandse politie om beleidsmatig ook oog te hebben voor seksueel misbruik van mannen door vrouwen ? Hoe vertaalt dit zich in uw beleid ?

2) Bent u bereid om al of niet in overleg met externe onderzoekers en / of het Instituut voor gelijkheid van vrouwen en mannen specifiek onderzoek te laten voeren naar het « dark number » inzake seksueel misbruik van mannen door vrouwen, of beschikt u reeds over een recente studie hieromtrent ? Kan u uitvoerig toelichten wat het tijdschema, het budget en de inhoud zijn ?

3) Kan u meedelen, en dit voor de laatste drie jaar, hoeveel dossiers ten opzichte van de totale aangiftes inzake seksueel misbruik seksueel misbruik van mannen door vrouwen betreft en dit op jaarbasis ? Beschikt u hieromtrent over enig cijfermateriaal ? Zo neen, is er geen behoefte in het licht van de hoger aangehaalde problematiek om dit statistisch te voorzien in de databanken ? Kan u dit uitvoerig toelichten ?

 
Réponse reçue le 16 mars 2017 : Antwoord ontvangen op 16 maart 2017 :

L’honorable membre trouvera ci-après la réponse à ses questions: 

1.

Le plan d’action national “violence liée au genre” mentionne qu’une recherche spécifique sera menée sur les victimes masculines de violence sexuelle.

Les fonctionnaires de police sont également sensibilisés à cette problématique. Ce fut notamment le cas lors des journées d’étude ‘code 37’ qui ont été organisées l’année passée et dont l’un des thèmes était ‘les victimes masculines de violence sexuelle’. Environ 900 policiers ont suivi ce recyclage. 

2.

L’ancienne secrétaire d’État, madame Sleurs, a pris l’initiative de lancer une étude de prévalence de 4 ans pour laquelle il sera vérifié la prévalence de la violence sexuelle tant pour les femmes, les hommes et les enfants ainsi que pour les groupes vulnérables spécifiques. Une attention sera également accordée aux auteurs. Si elle est approuvée, cette étude démarrera en mars 2017 et son budget s’élèvera à 1,5 millions d’euros.

Pour plus d’informations en la matière, je vous renvoie à madame Zuhal Demir, la nouvelle Secrétaire d'État à la Lutte contre la pauvreté, à l'Égalité des chances, aux Personnes handicapées, et à la Politique scientifique, chargée des Grandes villes. 

3.

La banque de données nationale générale (BNG) est une base de données policières où sont enregistrés les faits sur la base de procès-verbaux résultant des missions de police judiciaire et administrative. Elle permet de réaliser des comptages sur différentes variables statistiques telles que le nombre de faits enregistrés, les modi operandi, les objets liés à l’infraction, les moyens de transport utilisés, les destinations de lieu, etc.  

Les données ci-dessous proviennent de la banque de données clôturée à la date du 20 juillet 2016 et contiennent des données jusqu’au 31 mars 2016. 

Le tableau 1 reprend le nombre de faits en matière de violence sexuelle enregistrés par les services de police dans la BNG sur la base des procès-verbaux au niveau national pour la période 2013-2015 et le premier trimestre de 2016. 

Tableau  1: nombre de faits enregistrés en matière de violence sexuelle

 

2013

2014

2015

TRIM 1 2016

Violence sexuelle

11.420

11.463

10.600

2.518

En outre, il est également possible de réaliser des rapports sur les suspects qui sont associés, dans la BNG, à ces faits de violence sexuelle. Le tableau 2 reprend le nombre de suspects uniques identifiés enregistrés pour des faits en matière de violence sexuelle enregistrés par les services de police dans la BNG sur la base des procès-verbaux, au niveau national pour la période 2013-2015 et le premier trimestre de 2016. 

Tableau 2: nombre de suspects enregistrés par les services de police en matière de violence sexuelle

 

2013

2014

2015

TRIM 1 2016

Hommes

2.142

2.250

1.826

345

Femmes

530

594

397

76

Total:

2.672

2.844

2.223

421

La BNG ne fournit aucune information sur le caractère coupable ou non du suspect. 

En ce qui concerne les victimes, l’honorable membre doit être informé que, sur la base des informations présentes dans la BNG, il n’est pas possible de transmettre des données fiables sur les victimes. 

L’explication réside dans le fait que la BNG est également une base de données relationnelle constituée de plusieurs entités. Outre l’entité «fait» (dans laquelle figurent les informations relatives aux faits), il existe, entre autres, une entité «personne». Cette entité reprend, jusqu’à aujourd’hui, les informations (date de naissance, sexe, nationalité, etc.) relatives aux suspects mais pas aux victimes (à l’exception des personnes disparues). 

La loi du 18 mars 2014 relative à la gestion de l’information policière opérationnelle et modifiant la loi du 5 août 1992 sur la fonction de police, la loi du 8 décembre 1992 relative à la protection de la vie privée à l'égard des traitements de données à caractère personnel et le Code d'instruction criminelle («Loi BNG») réforme les règles de gestion de l'information policière et permet cet élargissement aux victimes.  

Ce changement nécessite une expertise, une analyse fonctionnelle et des adaptations techniques qui, en conséquence, requièrent aussi du temps et de la capacité. Les tâches qui doivent mener à l’ajout, dans la BNG, d’une rubrique relative aux victimes fait partie des priorités des équipes de développement, tant fonctionnelles que techniques, pour le premier semestre 2017. La production de rapports reprenant les informations relatives aux victimes (sans effet rétroactif) en est, cela va de soi, tributaire. 

Les informations complémentaires en rapport avec les victimes ne seront donc enregistrées qu’à partir de la date de mise en œuvre des adaptations techniques. Il n’est hélas pas possible de compléter la BNG pour les faits antérieurs à cette date.

Het geachte lid vindt hieronder het antwoord op zijn vragen: 

1.

In het Nationaal actieplan “gendergerelateerd geweld” is opgenomen dat er een specifiek onderzoek zal gebeuren naar mannelijke slachtoffers van seksueel geweld.

Ook de politiemensen worden gesensibiliseerd rond dit probleem. Dit is onder meer gebeurd tijdens de studiedagen ‘code 37’ die vorig jaar werden georganiseerd en waarbij één van de thema’s handelde over “mannelijke slachtoffers van seksueel geweld”. Ongeveer 900 politiemensen hebben deze bijscholing gevolgd. 

2.

Voormalig Staatssecretaris, mevrouw Sleurs, heeft het initiatief genomen een prevalentiestudie te starten van 4 jaar waarbij de prevalentie van seksueel geweld zal nagegaan worden zowel voor vrouwen, mannen en kinderen en specifieke kwetsbare groepen en waarin dus ook aandacht zal besteed worden aan de dader(s). Indien goedgekeurd, start deze studie in maart 2017 en het budget hiervan bedraagt 1,5 miljoen euro.

Voor meer informatie hieromtrent verwijs ik u door naar mevrouw Zuhal Demir, de nieuwe Staatssecretaris voor Armoedebestrijding, Gelijke Kansen, Personen met een beperking, Grootstedenbeleid en Wetenschapsbeleid. 

3.

De Algemene Nationale Gegevensbank (ANG) is een politiedatabank waarin feiten geregistreerd worden op basis van processen-verbaal die voortvloeien uit de missies van de gerechtelijke en bestuurlijke politie. Zij laat toe om tellingen uit te voeren op verschillende statistische variabelen, zoals het aantal geregistreerde feiten, de modi operandi, de voorwerpen gehanteerd bij het misdrijf, de gebruikte vervoermiddelen, de bestemmingen-plaats, enz. 

De onderstaande gegevens zijn afkomstig van de databankafsluiting van 20 juli 2016 en bevatten cijfers tot en met 31 maart 2016.  

Tabel 1 bevat het aantal door de politiediensten geregistreerde feiten inzake seksueel geweld, zoals geregistreerd in de ANG op basis van de processen-verbaal, op nationaal niveau voor de periode 2013-2015 en het eerste trimester van 2016.  

Tabel 1: aantal geregistreerde feiten inzake seksueel geweld

 

2013

2014

2015

TRIM 1 2016

Seksueel geweld

11.420

11.463

10.600

2.518

Daarnaast is het ook mogelijk om te rapporteren over de verdachten die in de ANG aan deze feiten van seksueel geweld gekoppeld zijn. Tabel 2 bevat het aantal door de politiediensten unieke gekende en geregistreerde verdachten inzake seksueel geweld opgesplitst per geslacht, zoals geregistreerd in de ANG op basis van de processen-verbaal, op nationaal niveau voor de periode 2013-2015 en het eerste trimester van 2016.  

Tabel 2: aantal door de politie geregistreerde verdachten inzake seksueel geweld

 

2013

2014

2015

TRIM 1 2016

Mannen

2.142

2.250

1.826

345

Vrouwen

530

594

397

76

Totaal:

2.672

2.844

2.223

421

De ANG doet geen uitspraak over het al dan niet schuldig karakter van de verdachte. 

Met betrekking tot de slachtoffers moet ik het geachte lid meedelen dat het op basis van de informatie aanwezig in de ANG niet mogelijk is betrouwbare slachtoffergegevens te verstrekken.  

De verklaring hiervoor is dat de ANG eveneens een relationele databank is, die bestaat uit meerdere entiteiten. Naast de entiteit “feit” (waarin de eigenlijke feitinformatie zit) bestaat onder meer ook een entiteit “persoon”. Deze entiteit bevat tot op heden informatie (geboortedatum, geslacht, nationaliteit, enz.) inzake verdachten, maar niet inzake slachtoffers (met uitzondering van vermiste personen). 

De wet van 18 maart 2014 betreffende het politionele informatiebeheer en tot wijziging van de wet van 5 augustus 1992 op het politieambt, de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens en het Wetboek van strafvordering (“Wet ANG”) hervormt de regels van het politionele informatiebeheer en maakt deze uitbreiding naar slachtoffers wel mogelijk. 

Dit vraagt de nodige expertise, functionele analyse en technische aanpassingen en bijgevolg ook tijd en capaciteit. De werkzaamheden die dienen te leiden tot de toevoeging van de slachtoffers in de ANG maken deel uit van de prioriteiten van zowel de functionele, als technische ontwikkelteams voor het 1ste semester van 2017. De rapportage met betrekking tot de slachtofferinformatie (zonder terugwerkende kracht) is logischerwijze daarvan afhankelijk. 

De bijkomende informatie met betrekking tot de slachtoffers zal bijgevolg pas worden geregistreerd vanaf de datum van implementatie van de technische aanpassingen. Het is helaas onmogelijk om de ANG aan te vullen voor de feiten die aan deze datum voorafgaan.