SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2010-2011 Zitting 2010-2011
________________
27 janvier 2011 27 januari 2011
________________
Question écrite n° 5-991 Schriftelijke vraag nr. 5-991

de Bert Anciaux (sp.a)

van Bert Anciaux (sp.a)

à la vice-première ministre et ministre de l'Emploi et de l'Égalité des chances, chargée de la Politique de migration et d'asile

aan de vice-eersteminister en minister van Werk en Gelijke Kansen, belast met het Migratie- en asielbeleid
________________
Roms - Soutien et accompagnement - Plan d'action global Roma - Ondersteuning en begeleiding - Globaal actieplan 
________________
Roms
Finlande
scolarisation
intégration sociale
Roma
Finland
aantal schoolgaanden
sociale integratie
________ ________
27/1/2011Verzending vraag
21/6/2011Antwoord
27/1/2011Verzending vraag
21/6/2011Antwoord
________ ________
Aussi posée à : question écrite 5-990
Aussi posée à : question écrite 5-992
Aussi posée à : question écrite 5-993
Aussi posée à : question écrite 5-990
Aussi posée à : question écrite 5-992
Aussi posée à : question écrite 5-993
________ ________
Question n° 5-991 du 27 janvier 2011 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 5-991 d.d. 27 januari 2011 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

La Finlande est le premier pays européen à établir un plan d'action efficace pour le soutien et l'accompagnement des Roms. Ceux-ci sont présents en Finlande depuis des générations. Ils sont originaires d'Europe centrale et d'Europe de l'Est, tout comme les Manouches belges et français. Selon la loi, ils sont finlandais. Ils sont toutefois toujours victimes de discrimination et d'exclusion. Au cours de ces cinquante dernières années, la Finlande a travaillé sur la base de projets à court terme concernant les Roms. Ces projets se sont avérés trop peu efficaces.

Dès à présent, les autorités finlandaises veulent s'atteler plus activement à l'intégration des Roms. Elles veulent lutter contre l'image négative, la discrimination et l'exclusion, et renforcer la participation des Roms à la vie en société. Des Roms et des non-Roms collaborent à ce projet. Dans ce cadre, la Finlande travaille également au développement des talents et des aptitudes d'apprentissage des enfants roms, netre autres en intégrant des modules sur la culture rom dans la formation de base des puéricultrices. Tous les enfants reçoivent des cours de culture rom et de romani durant tout leur enseignement primaire. Les élèves roms bénéficieront d'une immersion linguistique en romani à l'école. Les communes sont chargées de chercher activement des aides-enseignants aux racines roms pour dispenser les cours de romani. Les enseignants déjà diplômés doivent suivre un recyclage pour développer davantage leurs compétences vis-à-vis des élèves roms, notamment pour prévenir les brimades à l'égard de ceux-ci.

La Finlande a constaté la grande nécessité de disposer d'intermédiaires, car de nombreux Roms se sentent perdus dans la complexité d'une société postmoderne. Ces dernières années, le pays a donc mis en place pour les étudiants un système d'assistants aux racines roms. Ils jouaient le rôle d'intermédiaires et de traducteurs entre les écoles et la communauté rom. Ils ont organisé à Helsinki des activités communes entre Roms et Finlandais, comme des clubs mixtes de volley. Au cours des prochaines années, les organisations de Roms pourront mettre davantage d'intermédiaires et d'interprètes à disposition. L'État crée des emplois supplémentaires pour les Roms et les employeurs examinent le rôle qu'ils pourraient jouer sur le marché du travail. En attendant, les universités populaires proposent des formations supplémentaires pour les Roms adultes qui n'ont pas encore trouvé d'emploi. Dès que les premiers jalons vers le marché de l'emploi sont posés, ils bénéficient d'un parcours d'insertion individuel où on les aide notamment pour les entretiens d'embauche. Ceux qui ont l'ambition de devenir professeurs de romani peuvent désormais se former au niveau universitaire.

Une campagne médiatique nationale sur les Roms lutte contre les préjugés et la discrimination. Les organisations de Roms sont soutenues et les policiers bénéficient d'un recyclage sur la culture rom.

Enfin, les Roms seront davantage impliqués dans le processus décisionnel politique en recevant encore plus de fonctions consultatives dans la politique.

Dans notre pays, les communes sont abandonnées à leur sort quant à l'accueil et à l'accompagnement des Roms. Pourtant, on n'a jamais autant ressenti le besoin et l'urgence de disposer d'un plan d'action efficace pour que les Roms ainsi que les communes dans lesquelles ils habitent puissent bénéficier d'un soutien suffisant et approprié.

C'est pourquoi je souhaiterais obtenir une réponse aux questions suivantes :

1) Quelles mesures concrètes la ministre envisage-t-elle de prendre afin de contribuer à l'émancipation et à l'accompagnement des Roms dans notre pays ?

2) Prendra-t-elle contact avec les communautés afin d'établir et d'exécuter de concert un plan d'action général en faveur des Roms ?

3) Quelles initiatives a-t-on déjà prises en la matière ?

4) Estime-t-elle comme moi qu'un plan d'action global est absolument nécessaire afin de donner toutes les chances d'avenir aux Roms et de fournir tous les moyens nécessaires aux administrations communales et aux organisations concernées pour réaliser ce projet ?

 

Finland stelde als eerste land van Europa een efficiënt actieplan op voor de ondersteuning en begeleiding van Roma. Roma zijn al generaties lang aanwezig in Finland. Zij komen uit Midden- en Oost-Europa, net als de Franse en Belgische Manouche. Volgens de wet zijn zij Finnen. Toch lijden zij nog steeds onder discriminatie en uitsluiting. De voorbije vijftig jaar werkte Finland met kortlopende Roma-projecten. Deze bleken onvoldoende werkzaam.

Vanaf nu wil de Finse overheid actiever werken aan de integratie van Roma. Ze wil de negatieve beeldvorming, discriminatie en uitsluiting tegengaan en de participatie van Roma aan de samenleving versterken. Roma en niet-Roma werkten samen dit plan uit. Daarbij wordt gewerkt aan het verhogen van de leervaardigheden en talenten van Roma-kinderen, onder andere door modules over de Romacultuur in te lassen in de basisopleiding van kleuterleidsters. In het volledige basisonderwijs maken alle kinderen kennis met de Romacultuur en het Romanes. Roma-leerlingen zullen op school een taalbad Romanes krijgen. Gemeenten krijgen de opdracht om actief te zoeken naar hulpleerkrachten met Roma-achtergrond voor de lessen Romanes. Leerkrachten, die al afgestudeerd zijn, krijgen nascholing om hun vaardigheden in de omgang met Roma-leerlingen verder te ontwikkelen, met onder andere aandacht voor de bestrijding van pestgedrag tegenover Roma.

In Finland merkte men de hoge nood aan brugfiguren, omdat veel Roma verloren lopen in de wirwar van een postmoderne samenleving. De voorbije jaren zette men daarom student-assistenten met Roma-achtergrond in. Zij bemiddelden en tolkten tussen de scholen en de Roma-gemeenschap. Deze brugfiguren organiseerden in Helsinki gezamenlijke activiteiten met Roma en Finnen, zoals gemengde volleybalclubs. Roma-organisaties kunnen de komende jaren meer brugfiguren en tolken aanleveren. De overheid creëert voor hen extra jobs. De werkgevers onderzoeken welke rol de Roma op de arbeidsmarkt kunnen spelen. Ondertussen bieden de volkshogescholen extra scholing aan voor volwassen Roma die hun plek op de arbeidsmarkt nog niet vonden. Eenmaal de stap richting de arbeidsmarkt gezet, krijgen zij een individuele trajectbegeleiding, waarbij zij onder andere hulp krijgen bij sollicitaties. Mensen met ambitie om docent Romanes te worden, kunnen dit vanaf nu op universitair niveau volgen.

Een nationale mediacampagne over de Roma bestrijdt de vooroordelen en de discriminatie. Roma-organisaties worden ondersteund en politieagenten krijgen nascholing over de Roma-cultuur.

Tot slot zullen Roma meer betrokken worden bij politieke besluitvorming, door hen nog meer politieke adviesfuncties te geven.

In ons land worden de gemeenten aan hun lot overgelaten om de Roma op te vangen en te begeleiden. Nochtans was er nooit eerder zulke grote en urgente nood aan een werkzaam actieplan zodat deze Roma én de gemeenten waar ze wonen de juiste en voldoende steun kunnen ontvangen.

Daarom kreeg ik graag een antwoord op de volgende vragen:

1) Welke concrete maatregelen plant u om bij te dragen tot het emanciperen en begeleiden van Roma in ons land?

2) Zal u contact opnemen met de gemeenschappen om samen een allesomvattend actieplan ten voordele van de Roma op te stellen en in onderling overleg uit te voeren?

3) Welke initiatieven werden hieromtrent al genomen?

4) Is u het met mij eens dat een globaal actieplan als instrument absoluut noodzakelijk is om de Roma alle kansen op een toekomst te geven en de gemeentebesturen en betrokken organisaties de noodzakelijke slagkracht te bezorgen om dit te realiseren?

 
Réponse reçue le 21 juin 2011 : Antwoord ontvangen op 21 juni 2011 :

1 et 3) La problématique « Rom » me tient particulièrement à cœur. J’ai donc, ces derniers mois, engagé le dialogue de manière intensive avec les Roms, les Sinti et les Gens du Voyage. Dans le cadre de ces discussions, il a très vite été clair qu'à l'heure actuelle, il manque un organe de conciliation reconnu pour garantir une politique cohérente, qualitative et incluse.

Les communautés concernées sont d'avis que la création d'un Conseil de Roms serait un outil bienvenu et pourrait former un lien fiable entre les communautés et les différentes autorités. Ce Conseil devrait se porter garant pour la participation des Roms, Sinti, et Gens du Voyage à la politique belge et devrait leur donner la possibilité de se conduire comme des citoyens égaux. Ce Conseil devrait assister les autorités dans l'élaboration des politiques et lui fournir le savoir-faire nécessaire afin de réaliser une politique de Roms inclusive réussie.

Le 5 avril dernier, j’ai organisé une journée d’étude « Conseils Européens de Roms: Une Source d'Inspiration pour la Belgique? » en étroite collaboration avec les acteurs actifs sur le terrain, afin de continuer cet exercice de réflexion. Au cours de cette journée de travail, des représentants de divers conseils de Roms européens sont venus présenter leurs façons de fonctionner et les objectifs qu’ils cherchent à réaliser. Ils ont expliqué comment ils ont vu le jour, quelle structure ils gèrent et la nature de leur mandat. Au cours de cette journée d’étude, l’attention s’est aussi portée sur la spécificité du contexte belge, ainsi que les forces et les faiblesses de ces conseils. Cette journée d’étude confirmait une fois de plus l’importance d’un conseil de Roms en Belgique, qui doit, il est vrai, être adapté au contexte belge. La Belgique n’est pas la Finlande.

En outre, il est évidemment très important que l’on travaille à une politique coordonnée transversale en Belgique. Je suis donc aussi satisfaite de la décision de la conférence interministérielle « intégration sociale » du 21 mars 2011, où il a été décidé de fonder un groupe de travail Roms. Nous commenterons, lors de la prochaine réunion, notre rapport sur la journée de travail.

2) Comme je l'ai dit plus haut, c'est au cours de la Conférence interministérielle sur « l'intégration sociale » du 21 mars 2011, qu’il a été décidé de mettre en place un groupe de travail « Roms ». Ce groupe de travail est présidé par le secrétaire d’État Courard. Nous espérons que ce groupe de travail travaillera de manière intensive. Il y a du pain sur la planche. La Belgique doit, pour fin 2011, transmettre un plan d'action national pour promouvoir l'intégration des Roms à la Commission européenne. Vu que les thèmes prioritaires sont l'éducation, le logement, les soins de santé et le marché du travail, une collaboration s’impose entre les communautés, les régions et le gouvernement fédéral.

4) Bien entendu, un plan d'action global est absolument nécessaire pour donner aux Roms, Sinti et Gens du Voyage toutes les chances à un avenir. Néanmoins, je tiens à souligner que les Roms devraient eux-mêmes être impliqués dans la réalisation et le suivi de ce plan d'action. Je plaide donc pour la réalisation d'un Conseil de Roms et l’implication de ce Conseil de Roms dans la réalisation de plans d'action futurs. Durant la réunion EPSCO du 19 mai 2011, j'ai, en tant que ministre de l'Égalité des Chances, une fois de plus souligné clairement que je soutiens la communication diffusée par la Commission européenne du 5 avril. La réalisation d'un plan d'action national pour les Roms en fait une partie à part entière.

Bien entendu, les municipalités et les organisations concernées doivent bénéficier d’assez d’outils pour pouvoir réaliser cela. En ce moment, le Centre pour l'Égalité des Chances et la Lutte contre le Racisme développe une action pour informer les autorités municipales sur les droits et devoirs des Gens du Voyage , afin d’éviter tout malentendu. Cette brochure sera probablement publiée en juin 2011 et utile au cours de la période estivale lorsque des groupes de gens de Voyage passeront par notre pays.

1 en 3) De Romathematiek ligt me nauw aan het hart. Daarom ben ik de voorbije maanden op een intensieve wijze de dialoog aangegaan met Roma, Woonwagenbewoners en Sinti. Doorheen deze gesprekken werd vrij snel duidelijk dat er op dit moment een gebrek is aan een erkend bemiddelingsorgaan om een coherent, kwalitatief en inclusief beleid te garanderen.

De betrokken gemeenschappen zijn van mening dat de oprichting van een Romaraad een welkom instrument zou zijn en een betrouwbare schakel zou kunnen vormen tussen de gemeenschappen en de verschillende overheden. Deze Raad zou garant moeten staan voor participatie van de Roma, Woonwagenbewoners en Sinti aan het Belgische beleid en hen de kans moeten geven om als gelijkwaardige burgers op te treden. Deze Raad zou de overheid kunnen bijstaan bij het uitstippelen van haar beleid en know-how kunnen aanreiken om een geslaagd inclusief Romabeleid te realiseren.

5 April 2011 organiseerde ik een studiedag “ Europese Roma-raden: een inspiratiebron voor België?” in samenwerking met het middenveld om deze denkoefening verder te zetten. Tijdens deze studiedag lichtten vertegenwoordigers van verschillende Europese Romaraden toe hoe zij functioneren en welke doelstellingen zij trachten te realiseren. Zij deden uit de doeken hoe zij ontstaan zijn, welke structuur zij hanteren en welk hun mandaat is. Tijdens deze studiedag werd er tevens aandacht worden besteed aan de specificiteit van de Belgische context en aan de zwaktes en sterktes van dergelijke raden. Deze studiedag bevestigde nogmaals het belang van een Romaraad in België, die weliswaar moet aangepast zijn aan de Belgische context. België is immers niet Finland.

Daarnaast is het uiteraard heel belangrijk dat er aan een gecoördineerd transversaal Romabeleid wordt gewerkt in België. Ik ben dan ook erg tevreden met de beslissing van de interministeriële conferentie “Sociale integratie” van 21 maart 2011, waarbij er beslist werd op een werkgroep Roma op te richten. We zullen tijdens de eerstvolgende bijeenkomst het rapport van onze studiedag toelichten.

2) Zoals ik hierboven zei, werd tijdens de interministeriële conferentie “Sociale integratie” van 21 maart 2011, beslist om een werkgroep “Roma” op te richten. Deze werkgroep wordt voorgezeten door staatssecretaris Courard. We hopen dat deze werkgroep intensief tewerk zal gaan. Er is immers werk aan de winkel. België dient voor eind 2011 een nationaal actieplan ter bevordering van de Roma-integratie over te maken aan de Europese Commissie. Aangezien de prioritaire thema’s onderwijs, huisvesting, gezondsheidszorg en arbeidsmarkt zijn, dringt een samenwerking zich op tussen de gemeenschappen en de gewesten en de federale overheid.

4) Uiteraard is een globaal actieplan absoluut noodzakelijk om de Roma, Sinti en Woonwagenbewoners alle kansen op een toekomst te geven. Toch wil ik benadrukken dat de Roma zelf betrokken dienen te worden in de realisatie en de opvolging van dit actieplan. Daarom pleit ik voor de realisatie van een Romaraad en de betrokkenheid van deze Romaraad in de realisatie van toekomstige actieplannen. Tijdens de EPSCO-vergadering van 19 mei 2011 heb ik, als minister van Gelijke Kansen, nogmaals duidelijk gemaakt dat ik de communicatie die door de Europese Commissie op 5 april verspreidde, ondersteun. De realisatie van een nationaal actieplan voor Roma maakt hier een volwaardig onderdeel van uit.

Natuurlijk zijn gemeentebesturen en betrokken organisaties gebaat met voldoende slagkracht om dit te realiseren. Op dit moment werkt het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racisme bestrijding een actie uit om gemeentebesturen te informeren over de rechten en plichten van de Woonwagenbewoners, om misverstanden uit de wereld te helpen. Deze brochure zal wellicht in juni 2011 gepubliceerd worden en van pas komen tijdens de zomerperiode wanneer groepen Woonwagenbewoners door ons land trekken.