au secrétaire d'État à l'Environnement, à l'Énergie et à la Mobilité, adjoint à la ministre de l'Intérieur et de l'Égalité des Chances, et secrétaire d'État aux Réformes institutionnelles, adjoint au premier ministre |
aan de staatssecretaris voor Leefmilieu, Energie en Mobiliteit, toegevoegd aan de minister van Binnenlandse Zaken en Gelijke Kansen, en staatssecretaris voor Staatshervorming, toegevoegd aan de eerste minister |
Pour la seconde fois, le Service public fédéral (SPF) Mobilité et Transports a organisé une grande enquête nationale sur la mobilité en Belgique. Cette enquête étudie quand, pourquoi et comment les Belges se déplacent. L'enquête précédente (MOBEL) avait été réalisée en 1999. Nul doute que la mobilité demeure une des clés du développement durable. C'est pourquoi cette enquête veut contribuer à mieux cerner le phénomène et ainsi déterminer de réelles possibilités d'action. La nouvelle enquête se penche aussi sur l'évolution des comportements de mobilité. Voici mes questions : 1) Hormis un communiqué de presse succinct, je ne retrouve pas grand chose des résultats de cette enquête. Quelles en sont les principales conclusions ? Des changements se sont-ils manifestés ces dix dernières années quant à l'utilisation de l'auto, du vélo ou des transports en commun ? Comment le secrétaire d'État commente-t-il et évalue-t-il les résultats de ce rapport ? 2) Le secrétaire d'État a-t-il pu tirer des conclusions stratégiques de cette recherche ? Dans quelle mesure un suivi est-il prévu ? Discutera-t-on des résultats avec les régions ? Cette enquête sera-t-elle à l'origine d'actions concrètes, de projets ou d' initiatives politiques ? 3) Combien cette enquête BELDAM a-t-elle coûté ? 4) Le secrétaire d'État a-t-il l'intention de faire régulièrement réaliser des études de suivi de cette enquête ? |
De Federale Overheidsdienst (FOD) Mobiliteit en Vervoer organiseerde voor de tweede maal een grote nationale enquête over de mobiliteit van België (BELDAM). Deze enquête toetst wanneer, waarom en hoe de Belgen zich in het verkeer begeven. De vorige enquête (MOBEL) werd afgenomen in 1999. Zonder twijfel blijft mobiliteit één van de grootste uitdagingen voor een duurzame ontwikkeling. Precies daarom wil deze enquête bijdragen aan een beter begrip van het fenomeen en daardoor reële handelingsmogelijkheden bepalen. De nieuwe enquête gaat ook na in welke mate ons mobiliteitsgedrag evolueerde. Hierover de volgende vragen: 1) Afgezien van een kort persbericht vind ik zeer weinig terug over de resultaten van deze studie. Wat zijn de belangrijkste vaststellingen van dit onderzoek? Heeft er zich de laatste tien jaar een kentering voorgedaan in het gebruik van de auto, de fiets of het openbaar vervoer? Hoe duidt en evalueert de geachte staatssecretaris de resultaten van dit rapport? 2) Heeft de geachte staatssecretaris beleidsconclusies kunnen trekken uit het onderzoek? In welke mate wordt dit onderzoek verder opgevolgd? Vindt er een overleg plaats met de gewesten met betrekking tot de resultaten van dit onderzoek? Zullen er concrete acties, projecten of beleidsinitiatieven worden afgeleid uit de resultaten van het onderzoek? 3) Wat was de kost van deze Beldamstudie? 4) Is de staatssecretaris van plan om regelmatig een vervolgstudie op dat onderzoek te laten uitvoeren? |
En réponse à la question posée, j'ai
l'honneur de communiquer ce qui suit.
Constats majeurs.
La comparaison avec les données issues de l’enquête
MOBEL, réalisée en 1999, selon la même
méthodologie (questionnaire, protocole d’enquête)
a permis de mettre en évidence des évolutions en
matière de mobilité par région et entre régions
au cours de ces dix dernières années.
Ainsi, si le mode de transport dominant reste toujours la voiture
(63 % des Belges l’utilisent comme mode principal), on
constate une légère baisse dans les grandes villes par
rapport aux chiffres de l’enquête MOBEL. Par contre le
vélo, les transports en commun et la marche sont en très
nette progression.
L’enquête a aussi montré des différences
régionales, parfois très importantes.
Globalement ces résultats confirment les tendances
observées dans d’autres enquêtes régionales
ou fédérales mais aussi dans des pays limitrophes.
Ils s’expliquent d’une part par des changements
d’ordre socio-économiques et culturels mais reflètent
aussi le succès de la mise en place de politiques de mobilité
en faveur de ces modes de transport doux ces dernières
décennies. Les résultats d’un tel rapport sont
utiles pour baliser la politique de mobilité.
Notre objectif est donc de poursuivre les politiques entamées
en les renforçant encore davantage tout en coordonnant nos
actions à tous les niveaux et bien entendu avec les régions.
Les régions bruxelloise et wallonne ont d’ailleurs
cofinancé l’enquête et la région flamande
a communiqué les résultats de ses enquêtes
« OVG » afin de les intégrer dans
l’enquête BELDAM. (Onderzoek Verplaatsingsgedrag-OVG n°3
de 2008).
Les politiques et mesures proposées visent concrètement
à tenter de conjuguer la mobilité et la maîtrise
des consommations d’énergie, en agissant sur les
tendances négatives engendrées par le transport
(congestion, navettes, autosolisme, pollution, périurbanisation,…).
Coût.
L’enquête Beldam a été financée
par le Service public fédéral (SPF) Mobilité et
Transports et le Service public de programmation (SPP) Politique
Scientifique (BELSPO). La contribution du SPF Mobilité et
Transport a été de 280 000 Euros.
Le partenariat avec BELSPO s’inscrivait dans le cadre du
programme AGORA (mission de soutien financier aux administrations
fédérales dans le cadre de recherche et développement
scientifique).
Parallèlement, il a été décidé
de proposer à des acteurs de la mobilité (Provinces,
Régions, Organismes de statistiques fédéraux et
régionaux, Sociétés de Transports Publics,…)
de participer au projet en finançant le renforcement de
l’échantillon sur leur territoire.
C’est ainsi que la Société
nationale des chemins de fer belges (SNCB), la Province du
Luxembourg en partenariat avec le TEC Namur-Luxembourg, l’Institut
Wallon de l’Évaluation, de la Prospective et de la
Statistique, et la Région Bruxelloise en partenariat avec la
Société des transports
intercommunaux de Bruxelles (STIB), se sont engagés.
Le montant global de l’opération s’en est accru,
leur part représentant pas moins de 60 % du financement
total.
Suivi.
Compte tenu de la suppression définitive des recensements
« classiques », les enquêtes de mobilité
sont les seuls instruments en mesure d’atteindre une précision
et une dimension spatiale élevée. Elles permettent de
constituer une base de données destinée à
comprendre la mobilité des individus et des ménages
(compréhension du « chaînage »
des déplacements en particulier). En conséquence, il
nous paraît indispensable d’actualiser régulièrement
cette enquête nationale. Cet outil de gestion de la mobilité
que représente l’enquête nous permet aussi
d’évaluer les effets des politiques et mesures adoptées
, de les adapter en fonction des résultats observés.
Idéalement, elle devrait être reconduite d’ici
cinq ans, voire dix ans.
En ce qui concerne l’accès aux résultats,
nous vous signalons qu’à partir du 31 août 2012,
le rapport final de l’étude sera téléchargeable
sur le site du SPF Mobilité et Transports,
www.mobilit.fgov.be ainsi
que sur les sites www.belspo.be et www.beldam.be.
D’autre part, Belspo organise en collaboration avec le SPF
Mobilité et Transports un workshop le 20 septembre prochain
en vue de faire connaître au grand public les résultats
des analyses effectuées par les équipes de recherche
relativement à cette enquête.
Enfin, les personnes qui souhaiteraient disposer des banques de
données BELDAM (données codées) peuvent en
faire la demande motivée auprès du Groupe de Recherche
Transport (GRT), des Facultés Universitaires Notre Dame de la
Paix à Namur. Cette motivation devra établir que les
données ne seront utilisées que dans le but qui a été
celui motivant leur récolte (à savoir une meilleure
connaissance de la mobilité en Belgique). Elles devront
également signer une déclaration de confidentialité
par laquelle elles s'engagent formellement à respecter les
prescrits de la Commission de la protection de la vie privée.
|
Het geachte lid vindt hieronder het antwoord op zijn vraag.
Belangrijkste vaststellingen.
Uit de vergelijking met de gegevens uit het MOBEL-onderzoek dat
in 1999 volgens dezelfde methodologie (vragenlijst,
onderzoeksprotocol) werd uitgevoerd, blijkt dat de mobiliteit per
regio en tussen regio's het laatste decennium veranderd is. De auto
blijft de meest dominante wijze van vervoer (63 % van de Belgen
gebruiken voornamelijk hun auto). Een lichte daling van het
autogebruik wordt wel vastgesteld in de grote steden in vergelijking
met de resultaten van het MOBEL-onderzoek. Het gebruik van de fiets
en van het openbaar vervoer alsmede de verplaatsingen te voet nemen
duidelijk toe.
Het onderzoek heeft ook regionale verschillen, die soms heel
belangrijk zijn, aangetoond. In ‘t algemeen bevestigen deze
resultaten de trends die in andere regionale of federale
onderzoeken, maar ook in de buurlanden, worden waargenomen. Ze
kunnen deels verklaard worden door sociaaleconomische en culturele
veranderingen, maar ze weerspiegelen ook het succes van een
mobiliteitsbeleid dat zachte vervoersmodi in de afgelopen decennia
heeft aangemoedigd. De realisatie van een dergelijk rapport is
nuttig om het mobiliteitsbeleid uit te stippelen.
Onze doelstelling is de voortzetting en de versterking van
het mobiliteitsbeleid en een coördinatie van onze acties op
alle niveaus en ook met de gewesten. Het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest en het Waalse Gewest hebben een financiële bijdrage aan
het onderzoek geleverd, terwijl het Vlaamse Gewest de resultaten van
zijn OVG-Onderzoek Verplaatsingsgedrag nr. 3 uit 2008 voor
integratie in het BELDAM-onderzoek ter beschikking heeft gesteld.
De voorgestelde beleidslijnen en maatregelen trachten mobiliteit
en beheersing van het energieverbruik samen te brengen, door
problemen die door het vervoer worden veroorzaakt (congestie,
pendelstromen, autosolisme, vervuiling, peri-urbanisatie, …)
aan te pakken.
Kostprijs.
Het BELDAM-onderzoek werd gefinancierd door de Federale
Overheidsdienst (FOD) Mobiliteit en Vervoer en de Programmatorische
Overheidsdienst (POD) Wetenschapsbeleid (BELSPO). De bijdrage van de
FOD Mobiliteit en Vervoer bedroeg 280 000 euro.
De samenwerking met BELSPO maakte deel uit van het
AGORA-programma (dat als doel heeft financiële steun te bieden
aan federale administraties in het kader van onderzoek en
wetenschappelijke ontwikkeling).
Naast deze basisfinanciering werd er aan de mobiliteitsactoren
(provincies, gewesten, federale en regionale instellingen voor
statistieken, Openbare Vervoersmaatschappijen, …) voorgesteld
om financieel deel te nemen aan het project in ruil voor het
uitdiepen van het onderzoek op het niveau dat hen aanbelangt.
Het is op die manier dat BELDAM financiële ondersteuning
heeft gekregen van de Nationale Maatschappij der
Belgische Spoorwegen (NMBS), de Provincie Luxemburg in
partnerschap met de TEC Namen-Luxemburg, het Waals Instituut voor
Evaluatie, Toekomstverwachting en Statistiek en van het Brussels
Hoofdstedelijk Gewest in samenwerking met de De
Maatschappij voor Intercommunaal Vervoer te Brussel (MIVB)
Hun bijdragen vertegenwoordigden bijna 60 % van de totale
financiering.De Maatschappij voor Intercommunaal
Vervoer te Brussel (MIVB)
Vervolgstudie.
Gelet op de definitieve afschaffing van de 'klassieke' tellingen,
zijn mobiliteitsonderzoeken het enige instrument om een goed
duidelijke en ruimtelijke visie te verkrijgen. Ze dienen voor het
opbouwen van een database voor het begrijpen van de mobiliteit van
individuen en gezinnen (begrip van verplaatsingsketens in het
bijzonder).
Daarom vinden we het noodzakelijk om dit nationaal onderzoek
regelmatig bij te werken. Met dit beheersinstrument kunnen we het
effect van het mobiliteitsbeleid en van de genomen maatregelen
evalueren en aanpassen aan de vastgestelde resultaten. Idealiter zou
dit onderzoek binnen vijf of tien jaar opnieuw moeten gebeuren.
Wat de toegang tot de resultaten betreft, zal het eindrapport van
het onderzoek, vanaf 31 augustus 2012 op de website van de FOD
Mobiliteit en Vervoer, www.mobilit.fgov.be
en op de websites www.belspo.be en www.beldam.be
kunnen worden gedownload.
Anderzijds organiseert Belspo, in samenwerking met de FOD
Mobiliteit en Vervoer, een workshop op 20 september aanstaande om de
resultaten van de analyses van de onderzoeksteams bij dit onderzoek
aan het grote publiek voor te stellen.
Tot slot kan iedereen die tot de BELDAM-databases (gecodeerde
data) toegang wenst te krijgen, een met redenen omkleed verzoek bij
de Groupe de Recherche Transport (GRT) van de Facultés
Universitaires Notre-Dame de la Paix te Namen indienen. Uit de
motivatie moet blijken dat de gegevens enkel zullen worden gebruikt
voor hetzelfde doeleinde als waarvoor ze werden verzameld (namelijk
een beter begrip van de mobiliteit in België). De
geïnteresseerden moeten ook een privacyverklaring ondertekenen
waarbij ze zich ertoe verbinden de voorschriften van de
Privacycommissie te eerbiedigen.
|