SÉNAT DE BELGIQUE BELGISCHE SENAAT
________________
Session 2011-2012 Zitting 2011-2012
________________
28 décembre 2011 28 december 2011
________________
Question écrite n° 5-4662 Schriftelijke vraag nr. 5-4662

de Bert Anciaux (sp.a)

van Bert Anciaux (sp.a)

à la ministre de la Justice

aan de minister van Justitie
________________
Traite et trafic des êtres humains - Condamnations pénales - Diminution - Motifs Mensenhandel en -smokkel - Strafrechtelijke veroordelingen - Daling - Redenen 
________________
traite des êtres humains
poursuite judiciaire
mensenhandel
gerechtelijke vervolging
________ ________
28/12/2011Verzending vraag
11/12/2013Herkwalificatie
6/1/2014Antwoord
28/12/2011Verzending vraag
11/12/2013Herkwalificatie
6/1/2014Antwoord
________ ________
Herindiening van : schriftelijke vraag 5-2420
Geherkwalificeerd als : vraag om uitleg 5-4475
Herindiening van : schriftelijke vraag 5-2420
Geherkwalificeerd als : vraag om uitleg 5-4475
________ ________
Question n° 5-4662 du 28 décembre 2011 : (Question posée en néerlandais) Vraag nr. 5-4662 d.d. 28 december 2011 : (Vraag gesteld in het Nederlands)

Il ressort du rapport annuel 2009 sur la traite et le trafic des êtres humains du Centre pour l'égalité des chances et la lutte contre le racisme, que le nombre de condamnations pénales pour traite et trafic des êtres humains a diminué après avoir atteint un sommet en 2003. De 384 condamnations en 2003, on est redescendu à 188 en 2008, soit plus de la moitié en moins.

Je souhaiterais obtenir une réponse aux questions suivantes :

1) Comment le ministre explique-t-il cette évolution ? Peut-on dire que l'on accorde moins de priorité à la traite et au trafic des êtres humains ? Ce phénomène est-il moins fréquent qu'il y a quelques années ? Peut-il motiver sa réponse ?

2) Peut-il me communiquer les chiffres relatifs au nombre de condamnations pénales pour traite et trafic des êtres humains pour les années 2009 et 2010 ? Combien de peines de prison ont-elles été prononcées ? Combien d'amendes ont-elles été infligées ? Comment évalue-t-il et explique-t-il ces chiffres ?

3) Le Plan national de sécurité 2008-2011 signale la traite des êtres humains comme une priorité. La Justice considère-t-elle toujours qu'il s'agit d'une priorité ? Dans l'affirmative, comment peut-il prouver cette priorité ? Dans la négative, sur quels arguments se base-t-il pour motiver ce choix négatif ?

 

Uit het jaarverslag Mensenhandel en -smokkel 2009 van het Centrum voor gelijkheid van kansen en racismebestrijding blijkt dat het aantal uitgesproken strafrechtelijke veroordelingen voor mensenhandel en -smokkel sinds een hoogtepunt in 2003 gestaag terugloopt. Van 384 straffen in 2003 tot 188 in 2008 is dat meer dan een halvering.

Graag kreeg ik een antwoord op de volgende vragen:

1) Hoe verklaart de geachte minister deze evolutie? Kan men spreken van een lagere prioriteit voor mensenhandel en -smokkel? Komt dit fenomeen mogelijk minder voor dan enkele jaren geleden? Kan hij zijn antwoord motiveren?

2) Kan hij mij de cijfers bezorgen van het aantal strafrechtelijke veroordelingen voor mensenhandel en -smokkel voor de jaren 2009 en 2010? Hoeveel gevangenisstraffen werden er daarbij uitgedeeld? Hoeveel boetes werden er opgelegd? Hoe evalueert en duidt hij deze cijfers?

3) Het Nationaal Veiligheidsplan 2008-2011 vermeldt mensenhandel als prioriteit. Beschouwt Justitie dit nog steeds als een prioriteit? Zo ja, hoe kan hij deze prioriteit bewijzen? Zo niet, op basis van welke argumenten motiveert hij deze negatieve keuze?

 
Réponse reçue le 6 janvier 2014 : Antwoord ontvangen op 6 januari 2014 :

1-2. Concernant votre question relative aux condamnations, je peux vous communiquer ce qui suit :

Le service de la Politique criminelle rassemble les statistiques en matière de condamnations, de suspensions du prononcé et d’internements depuis 1994. Sa base de données est issue de la base de données du Casier judiciaire central. Celui-ci est chargé d'encoder, dans son système, les bulletins de décisions, passées en force de chose jugée, qui lui sont transmis par les greffes des cours et tribunaux statuant en matière pénale.

Ces chiffres concernent les années 2000 à 2009. Toutefois, les données à partir de 2005 restent provisoires. Des bulletins de condamnation sont encore régulièrement introduits pour ces années. Environ 25% des bulletins de l'année 2009 n'ont pas encore été introduits. Le tableau 1 prend pour point de départ le nombre de condamnations pour des infractions relatives à la traite des êtres humains.

Certains détails techniques nécessitent une certaine attention.

Avant la réforme de 2005, plusieurs articles du Code pénal ou des lois spéciales visaient les faits de traite des êtres humains ou des faits liés à la traite des êtres humains.

  • Article 380 du Code pénal - exploitation de la débauche et de la prostitution.

  • Article 77bis de la loi du 15 décembre 1980 - article punissant à la fois la traite et le trafic des êtres humains ( les deux notions n'étaient à l'époque pas bien distinctes).

En 2005, tous ces articles ont été revus, afin que les incriminations traite et du trafic des êtres humains soient conformes au Protocole de Palerme. La traite des êtres humains est dorénavant intégrée dans l’article 433quinquies du Code pénal mais se trouve toujours à l'article 77bis de la loi du 15 décembre 1980.

Bien que les modifications législatives de 2005 aient été effectuées, les codes de la base de données n'ont été adaptés qu'en 2009. Entre 2005 et 2010, c'étaient par conséquent encore les anciennes incriminations qui servaient de base pour les données de condamnation relative à la traite des êtres humains.

Pour ces raisons, les données doivent être appréhendées avec prudence qui s'impose :

Pour définir les qualifications propres à la traite des êtres humains, on utilise les anciennes dispositions du Code pénal et de la loi du 15 décembre 1980. Toutefois, l'article 77bis de la loi du 15 décembre 1980 concernait alors à la fois les faits de traite et de trafic des êtres humains. Il est donc possible que les condamnations relatives à la traite et au trafic soient mélangées dans les chiffres mentionnés, sans que l'on puisse distinguer la traite du trafic.

Le tableau 2 prend pour point de départ le nombre de décisions pour des infractions relatives à la traite des êtres humains. Un bulletin de condamnation peut comporter une ou plusieurs décisions principales. Ces décisions (peines) sont prises à l’égard d'une infraction ou un groupe d'infractions (ce qui est plus souvent le cas). Les peines proposées ici sont donc des peines ordonnées pour un groupe d'infractions qui comporte au moins une infraction de traite des êtres humains.

Les statistiques de condamnation diminuent depuis 2005. Cela ne signifie cependant pas qu'il y a une diminution des condamnations relatives à la traite des êtres humains. Comme cela a déjà été mentionné, les chiffres concernent également le trafic des êtres humains. La proportion que représente la traite des êtres humains, et en particulier les chiffres mentionnés concernant l'article 77bis est donc inconnue.

De plus, l'on peut en déduire qu'une partie des dossiers de traite des êtres humains n'est plus ou n'a pas été enregistrée sous un des codes ci-dessous parce qu'ils ont été introduits sous l'article 433quinquies qui n'a été intégré dans la banque de données qu'au cours de l'année 2009.

Même si, comparativement aux trois années précédentes, on constate une légère diminution du nombre de peines prononcées (87 % par rapport à 90 % à 95 % en 2006, 2007 et 2008), en termes de peines, on note une augmentation du nombre de confiscations prononcées en chiffres relatifs par rapport à 2008 et 2007 (38 % contre 23 % et 31 % en 2007 et 2008).

La méthode de calcul a complètement changé depuis 2010. Un code spécifique a été créé pour la traite des êtres humains. Bien qu'il y ait encore quelques problèmes d'encodage, les données relatives à la traite des êtres humains sont maintenant plus précises. Il est donc impossible de comparer les données antérieures à 2010 avec les données postérieures à cette même année. A partir de 2010, les données donnent donc une image plus précise de l'application de l'incrimination spécifique de traite des êtres humains que les précédentes méthodes de calcul.

3. La lutte contre la traite et le trafic des êtres humains reste une priorité pour le gouvernement. En effet, un Plan d'action relatif à la traite des êtres humains a été approuvé en 2008 par le gouvernement, et ce pour une durée de trois ans. Un nouveau Plan d’action national relatif à la traite des êtres humains a été présenté au Conseil des ministres en 2012. Ce plan est la suite du premier plan d'action approuvé en 2008 et constitue la base d'une lutte concrète pour les deux années suivantes (2012-2014).

La mise en œuvre de ce plan d'action est liée aux activités de la Cellule interdépartementale de coordination de la lutte contre le trafic et la traite des êtres humains, créée par l'arrêté royal du 16 mai 2004.

Cette cellule est composée des principaux acteurs politiques, administratifs et institutionnels impliqués dans la lutte contre la traite des êtres humains. En principe, elle se réunit deux fois par an.

Afin de préparer le travail de la Cellule Interdépartementale, l'arrêté royal a créé un Bureau. Celui-ci est de composition plus limitée. Il est présidé par le Service de la Politique criminelle et son secrétariat est exercé par le Centre pour l'égalité des chances et la lutte contre le racisme. Les autres acteurs sont les services d’inspection sociale, l'Office des Étrangers, la Police fédérale, le Service public fédéral (SPF) Affaires Étrangères et la Sûreté de l'État. Il se réunit tous les mois afin d'assurer la mise en œuvre et le suivi quotidien des décisions de la Cellule.

Une réunion de la Cellule s'est tenue en 2008 et en 2009. Il est vrai que la Cellule ne s'est pas réunie en 2010 comme le prévoit l'arrêté royal. Deux facteurs en sont responsables. Tout d'abord, il y a eu une hésitation quant à organiser une réunion étant donné qu'il était logique d'attendre la formation d'un nouveau gouvernement. En outre, toute l'attention s'est concentrée sur la présidence belge de l'Union européenne.

Il y a eu une nouvelle réunion de la Cellule le 7 juillet 2011. Pendant cette réunion, le point a été fait sur certains projets du Plan d'action. Une réunion s'est tenue le 8 mai 2012 et deux autres réunions se tiendront en 2013, à savoir le 28 juillet 2013 et le 18 décembre 2013.

Vous trouvez ci-dessous l'état d'avancement de certains projets développés par le Bureau.

Sur la base des questionnaires internationaux, il est apparu que la Belgique doit prendre des initiatives en termes de prévention.

Le Bureau a donc créé un groupe de travail ad hoc relatif à la prévention. Voici les différentes initiatives prises par le groupe de travail :

  • A l'initiative du Bureau et à la demande des postes diplomatiques belges, une brochure d'information a été rédigée en 2009. Cette brochure a pour objectif d'informer les personnes d'origine étrangère et souhaitant un visa de travail sur les risques d'exploitation. Il leur est également conseillé de bien s'informer auprès de l'employeur potentiel sur leur départ vers la Belgique. Différents points de contact sont donc mentionnés dans la brochure. Cette dernière a été mise à la disposition de différents ambassadeurs-pilotes. Ces ambassades glissent cette brochure dans le passeport du demandeur de visa.

    Cette brochure d'information relative à l'exploitation économique a été envoyée aux postes diplomatiques concernés (Chine, Inde, Equateur, Philippines). Une brochure d'information a été rédigée en 2011 pour les ambassades du Brésil et du Maroc. Elle a ensuite été élargie à la Thaïlande, la Tunisie, le Nigeria et l'Algérie.

  • Le Bureau a développé un instrument de sensibilisation du personnel médical des hôpitaux. Le personnel peut en effet également être confronté à des victimes potentielles de la traite des êtres humains. Dans ce cadre, une concertation a été organisée avec trois centres d’accueil spécialisés. La brochure "Traite des êtres humains, que faire ?" explique la problématique, la situation des victimes et montre comment le personnel médical peut aider ces personnes. Il peut ainsi orienter les victimes vers des centres d’accueil spécialisés qui leur offrent une assistance psychologique, administrative et juridique. Cette campagne a été lancée en septembre 2012 et sera évaluée en 2014.

  • Sous cette législature, le Bureau de la Cellule s'est également penché sur d'autres points du plan d'action en cours d'exécution : évaluation de la directive relative à la protection des victimes de la traite des êtres humains, la sanction des donneurs d’ordre, le statut des interprètes, ...En 2012/2013, le Bureau a entre autres travaillé sur la reconnaissance des centres d’accueil spécialisés (voir à ce propos l'AR du 18 avril 2013 relatif à la reconnaissance des centres spécialisés dans l'accueil et l'accompagnement des victimes de traite et de certaines formes aggravées de trafic des êtres humains et à l'agrément pour ester en justice), la rédaction d'une fiche pour les collaborateurs de Fedasil, etc. Ces initiatives ont été réalisées dans le cadre du plan d'action national 2012-2014.

  • En outre, le Service de la Politique criminelle a effectué les évaluations annuelles de la circulaire relative aux recherches et poursuites en matière de traite des êtres humains. Cette évaluation a ensuite été présentée lors d'une journée d'information aux magistrats du réseau d'expertise Traite et trafic des êtres humains. Cette journée, financée par le Service de la Politique criminelle, a été organisée conjointement avec le réseau d'expertise du Collège des procureurs généraux et permet un échange d'informations entre les magistrats sur les questions d'actualité relatives à la traite des êtres humains. Ceci a également été intégré dans le plan d'action.

  • Le plan d'action comprend encore la ratification de la Convention du Conseil de l’Europe sur la lutte contre la traite des êtres humains. Cet objectif a également été réalisé le 27 avril 2009.

Protection des victimes.

Dans le domaine de la protection des victimes, il était demandé dans le plan d'action d'approuver une directive visant un exposé détaillé et clair des procédures à suivre dans le cadre de l'identification et de la protection des victimes de la traite des êtres humains.

Une circulaire a été finalisée et approuvée par les ministres compétents et le Collège des procureurs généraux le 26 septembre 2006, il s'agissait de la circulaire relative à la mise en œuvre d’une coopération multidisciplinaire concernant les victimes de la traite et/ou de certaines formes aggravées de trafic d’êtres humains. Cette circulaire a été rédigée au sein du groupe de travail présidé par l'Office des Étrangers et composé par la Cellule interdépartementale.

Il convient de signaler que, conformément au plan d'action, cette circulaire a clarifié certaines procédures spécifiques s'appliquant aux mineurs étrangers non-accompagnés. Cela s'applique également à la procédure à suivre pour garantir la protection des victimes qui seraient exploitées dans le cadre d'un service privé chez un diplomate (travail domestique).

Le Bureau de la Cellule interdépartementale a finalisé l'évaluation de l'application de cette circulaire (plan d'action partie 4.1). Tous les membres du Bureau ont présidé différentes tables rondes dans le cadre de cette évaluation. Bien que cette évaluation aurait dû être achevée fin 2010, la présidence belge n'a pas pu respecter ce délai. En outre, des discussions supplémentaires ont dû être organisées, ce qui a ralenti l'évaluation.

Le Service de la Politique criminelle a rédigé une note de recommandations. Cette note a été présentée à la Cellule interdépartementale. Différentes recommandations ont été retenues, comme l'organisation de formations obligatoires, l'amélioration de la communication des parquets à l'Office des Étrangers en cas de décision de clôture d'une procédure d'assistance, etc.

Une seconde partie de l'évaluation se concentrera davantage sur la question de la protection des mineurs. Lors des activités, il a semblé pertinent d'approfondir cette question. Cette évaluation a été finalisée en 2013 et les recommandations seront présentées lors de la réunion du CIC du 18 décembre 2013.

Présidence belge de l'Union européenne.

Outre ces activités, le Bureau et le département de la Justice ont pris différentes initiatives dans le cadre de la traite des êtres humains lors de la présidence belge de l'Union européenne.

Le service de droit pénal européen a en effet assuré la coordination des négociations de la nouvelle circulaire relative à la lutte contre la traite des êtres humains.

En outre, le Service de la Politique criminelle, en collaboration avec les membres du Bureau de la CIC, les membres du CEIPA (Center for European and International Policy Action) et la Commission européenne, a organisé une conférence de deux jours pour les experts en traite des êtres humains : « Towards a multidisciplinary approach to prevention of trafficking in human beings, prosecution of traffickers and protection of victims » .Celle-ci a eu lieu les 18 et 19 octobre, lors du Anti-Trafficking Day européen. Les conclusions de cette conférence ont été publiées sur le site internet anti-trafficking de la Commission européenne (http://ec.europa.eu/anti-trafficking/index.action) tout comme sur le site de la présidence belge ( http://www.eutrio.be/fr).

Annexe QPV - n°5 4662 (cf. n° 5 2420).

Tableau 1 : Condamnations relatives à la traite des êtres humains.

Condamnations

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009


Total

207

179

234

265

320

404

363

324

305

250

198

132

Tableau 2 : Peines prononcées en matière de traite des êtres humains.

Décisions

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Total Traite des êtres humains

207

181

234

267

320

404

365

324

305

250

198

132

Traite des êtres humains et peine d’emprisonnement

204

177

228

256

318

381

350

307

290

229

189

115

Traite des êtres humains et peine d’emprisonnement avec sursis

124

110

127

149

139

186

179

154

161

120

111

64

Traite des êtres humains et amende

183

158

209

242

284

350

317

277

266

211

167

108

Traite des êtres humains et peine de travail

0

0

0

0

1

3

4

8

2

11

2

7

Traite des êtres humains et confiscations

0

0

0

19

112

113

126

110

121

59

62

51

Traite des êtres humains et privation des droits

179

143

172

182

213

274

282

231

224

178

156

91

Traite des êtres humains et destitution des titres, grades et fonctions

0

0

0

0

0

0

1

0

0

1

0

0

Traite des êtres humains et interdiction d'exercent une fonction ou une activité

16

24

4

15

26

26

7

13

3

3

4

4

Traite des êtres humains et mise à disposition du gouvernement

0

0

0

1

0

1

1

1

2

1

1

0

  

1-2. In verband met uw vraag inzake de veroordelingen kan ik u het volgende meedelen:

Sinds 1994 verzamelt de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid de statistieken inzake veroordelingen, opschortingen en interneringen. Zijn gegevensbank is gebaseerd op de gegevensbank van het Centraal Strafregister. Deze is belast met het invoeren in het systeem van in kracht van gewijsde gegane beslissingsbulletins die hem door de griffies van de hoven en rechtbanken die in strafzaken uitspraak doen worden bezorgd.

Deze cijfers hebben betrekking op de jaren 2000 tot 2009. Vanaf 2005 gaat het evenwel om voorlopige cijfers. Er worden nog regelmatig veroordelingsbulletins voor deze jaren ingevoerd. Voor 2009 werd ongeveer 25 % van de bulletins nog niet ingevoerd. In tabel 1 wordt uitgegaan van het aantal veroordelingen voor misdrijven inzake mensenhandel.

Bepaalde technische details verdienen hierbij de nodige aandacht.

Vóór de hervorming van 2005 waren verschillende artikelen van het Strafwetboek of de bijzondere wetten gericht op feiten van mensenhandel of op met mensenhandel verwante feiten.

  • Artikelen 380 van het Strafwetboek – uitbuiting van de ontucht en de prostitutie.

  • Artikel 77bis van de wet van 15 december 1980 – artikel dat zowel mensenhandel als mensensmokkel strafbaar stelde (beide begrippen werden op dat moment niet goed van elkaar onderscheiden).

In 2005 werden al deze artikelen herzien, zodat de strafbaarstellingen mensenhandel en mensensmokkel in overeenstemming waren met het protocol van Palermo. Mensenhandel is voortaan opgenomen in artikel 433quinquies van het Strafwetboek. Mensenhandel staat nog steeds in artikel 77bis van de wet van 15 december 1980.

Hoewel de wetswijzigingen in 2005 hebben plaatsgevonden, werden de codes van de gegevensbank hier slecht in 2009 aan aangepast. Tussen 2005 en 2010 zijn oude strafbaarstellingen bijgevolg nog de basis voor de veroordelingsgegevens inzake mensenhandel.

Dit heeft tot gevolg dat de gegevens, omwille van onderstaande redenen, met de nodige omzichtigheid moeten worden benaderd:

Teneinde de kwalificaties die aan mensenhandel beantwoorden af te bakenen, worden de oude bepalingen van het Strafwetboek en de wet van 15 december 1980 gebruikt. Artikel 77bis van de wet van 15 december 1980 had toen echter betrekking op feiten van zowel mensenhandel als mensensmokkel. Zodus is het mogelijk dat veroordelingen inzake mensenhandel en mensensmokkel in de geleverde cijfers door elkaar zijn gehaald zonder dat deze kunnen worden onderscheiden.

In tabel 2 wordt uitgegaan van het aantal beslissingen voor misdrijven inzake mensenhandel. Een veroordelingsbulletin kan een of meerdere hoofdbeslissingen bevatten. Deze beslissingen (straffen) worden genomen ten aanzien van een misdrijf of een groep misdrijven (hetgeen vaker het geval is). De straffen die hier worden voorgesteld zijn dus straffen die worden opgelegd ten aanzien van een groep misdrijven waartoe minstens een mensenhandelmisdrijf behoort.

Sinds 2005 dalen de veroordelingsgegevens. Dit betekent evenwel geen daling van de veroordelingen inzake mensenhandel. Zoals reeds vermeld, omvatten de cijfers tevens gegevens inzake mensensmokkel. Het aandeel van mensenhandel, in het bijzonder voor de met betrekking tot artikel 77bis geleverde cijfers, is dus niet gekend.

Bovendien kan er worden van uitgegaan dat een deel van de dossiers mensenhandel niet meer onder een van onderstaande codes wordt geregistreerd of geregistreerd geweest is omdat ze onder artikel 433quinquies zijn ingevoerd dat pas in de loop van 2009 in de gegevensbank werd opgenomen.

Ook al wordt, in vergelijking met de drie voorbije jaren, een kleine cijferdaling van het aantal uitgesproken straffen vastgesteld (87 % ten opzichte van 90 tot 95 % in 2006, 2007 en 2008), stijgt, in termen van straf, het aantal uitgesproken verbeurdverklaringen in relatieve cijfers ten aanzien van 2008 en 2007 (38 % ten opzichte van 23 % en 31 % in 2007 en 2008).

Vanaf 2010 is de methode van berekenen volledig veranderd. Er werd een specifieke code voor mensenhandel gemaakt. Ondanks dat er nog enkele coderingsproblemen zijn, zijn de gegevens inzake mensenhandel nu meer precies. Het is dus niet mogelijk om de gegevens voor 2010 te vergelijken met de gegevens erna. De gegevens vanaf 2010 geven dus een nog beter beeld over de toepassing van de specifieke strafbaarstelling mensenhandel dan de vorige berekeningsmethodes.

3. De strijd tegen de fenomenen mensenhandel en mensensmokkel blijft een prioriteit voor de regering. In 2008 werd namelijk een Actieplan inzake de strijd tegen de mensenhandel door de Regering goedgekeurd voor een termijn van drie jaar. In 2012 werd een nieuw Nationaal Actieplan inzake de strijd tegen de mensenhandel aan de Ministerraad voorgelegd. Het plan is een vervolg op het eerste actieplan dat goedgekeurd is in 2008 en vormt de basis voor een concrete aanpak de komende twee jaar (2012-2014).

De uitvoering van dit actieplan is verbonden met de activiteiten van de Interdepartementale Coördinatiecel ter bestrijding van mensenhandel en mensensmokkel, opgericht door het Koninklijk Besluit van 16 mei 2004.

Deze Cel is samengesteld uit de belangrijkste politieke, administratieve en institutionele actoren in de strijd tegen de mensenhandel. Zij komt in principe twee keer per jaar samen.

Teneinde het werk van deze Cel voor te bereiden, creëerde het Koninklijk Besluit een Bureau. De samenstelling van dit Bureau is meer beperkt. Zij wordt voorgezeten door de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid en het secretariaat wordt uitgeoefend door het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding. Andere actoren zijn de sociale inspectiediensten, Dienst Vreemdelingenzaken, de Federale politie, de Federale Overheidsdienst (FOD) Buitenlandse Zaken en de Staatsveiligheid. Het Bureau komt maandelijks samen teneinde de uitvoering en de opvolging van de beslissingen van de Cel te verzekeren.

Zowel in 2008 als in 2009 werd er een vergadering van de Cel gehouden. Het is inderdaad zo dat de Cel geen vergadering heeft gehouden in 2010 zoals voorzien in het Koninklijk besluit. Twee factoren zijn hiervoor verantwoordelijk. Eerst en vooral is er getwijfeld om een vergadering te houden aangezien het logisch was te wachten op de samenstelling van een nieuwe regering. Daarnaast is alle aandacht gegaan naar het Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie.

Op 7 juli 2011 was er opnieuw een vergadering van de Cel. Tijdens deze vergadering werden een stand van zaken gegeven van een aantal projecten uit het Actieplan. In 2012 werd er een vergadering gehouden op 8 mei 2012 en in 2013 zullen er twee vergaderingen gehouden zijn namelijk op 28 juli 2013 en op 18 december 2013.

Hieronder kan u de stand van zaken van een aantal projecten uitgewerkt door het Bureau terug vinden.

Op basis van internationale vragenlijsten bleek dat België moet werken aan initiatieven inzake preventie.

Het Bureau heeft dan ook een adhoc werkgroep inzake preventie opgericht. Door de werkgroep werden verschillende initiatieven genomen:

  • Op initiatief van het Bureau en op vraag van Belgische diplomatieke posten, werd in 2009 een informatiefolder met betrekking tot de economische exploitatie opgesteld. Deze folder heeft als doel om de mensen van vreemde oorsprong en vragende partij voor een werkvisum te wijzen op de risico’s van uitbuiting. Daarnaast wordt hen ook aangeraden zich goed te informeren bij de potentiële werkgever voor hun vertrek naar België. Verschillende contactpunten zijn dan ook op de folder vermeld. Deze folder werd aan verschillende “test” ambassadeurs ter beschikking gesteld. Deze ambassades stoppen hun document in het paspoort van de visumaanvrager.

    Deze informatiefolder werd verstuurd naar de betrokken diplomatieke posten (China, India, Ecaudor, Filippijnen). In 2011 werd ook een informatiefolder opgesteld voor de ambassades van Brazilië en Marokko. Dit werd in 2012 en 2013 uitgebreid naar Thailand, Tunesië, Nigeria en Algerije.

  • Het Bureau heeft een sensibilisatie-instrument ontwikkeld ten aanzien van het medisch personeel van ziekenhuizen. Het personeel kan namelijk ook geconfronteerd worden met potentiële slachtoffers van mensenhandel. In dit kader werd ook overleg gepleegd met de drie gespecialiseerde onthaalcentra. De brochure “Mensenhandel… Wat kunt u doen?” legt de problematiek uit, licht de situatie van de slachtoffers toe en toont aan hoe het medisch personeel die mensen kan helpen. Zo kunnen ze de slachtoffers doorverwijzen naar gespecialiseerde onthaalcentra die hen psychologische, administratieve en juridische bijstand verlenen. Dit initiatief werd gelanceerd in september 2012. Deze campagne zal in 2014 geëvalueerd worden.

  • Tijdens deze legislatuur heeft het Bureau van de Cel zich ook over andere in uitvoering zijnde kwesties van het actieplan gebogen: evaluatie van de richtlijn inzake de bescherming van slachtoffers van mensenhandel, bestraffing van opdrachtgevers, statuut van de tolken, ..In 2012-2013 heeft het Bureau onder andere gewekt aan de erkenning van de gespecialiseerde onthaalcentra (zie hiervoor KB van 18 april 2013inzake de erkenning van de centra gespecialiseerd in de opvang en begeleiding van slachtoffers van mensenhandel en van bepaalde zwaardere vormen van mensensmokkel en inzake de erkenning om in rechte op te treden), opstellen van een fiche voor de medewerkers van Fedasil, enzovoort Deze initiatieven werden gerealiseerd in het kader van het Nationaal Actieplan 2012-2014.

  • Hiernaast heeft de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid jaarlijkse evaluaties van de richtlijn betreffende de opsporingen en vervolgingen inzake mensenhandel uitgevoerd. Deze evaluatie werd vervolgens tijdens een informatiedag aan de magistraten van het expertisenetwerk mensenhandel en mensensmokkel voorgelegd. Deze dag, die door de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid werd gefinancierd, werd samen met het expertisenetwerk van het College van procureurs-generaal georganiseerd en maakt een informatie-uitwisseling tussen magistraten over actualiteitsvragen inzake mensenhandel mogelijk. Dit was tevens in het actieplan opgenomen.

  • Het actieplan beval nog de bekrachtiging van het Verdrag van de Raad van Europa inzake de strijd tegen mensenhandel aan. Dit werd tevens op 27 april 2009 gerealiseerd.

Bescherming van de slachtoffers.

Op het vlak van de bescherming van de slachtoffers, was er in het actieplan vraag naar de goedkeuring van een richtlijn die gericht was op het gedetailleerd en duidelijk uiteenzetten van de te volgen procedures in het kader van de identificatie en de bescherming van slachtoffers van mensenhandel.

Een omzendbrief werd door de bevoegde ministers en het College van procureurs-generaal op 26 september 2006 gefinaliseerd en goedgekeurd, met name de omzendbrief betreffende het opzetten van een multidisciplinaire samenwerking inzake slachtoffers van mensenhandel en/of bepaalde zware vormen van mensensmokkel. Deze werd opgesteld binnen de werkgroep die door de Dienst Vreemdelingenzaken werd voorgezeten en door de Interdepartementale Cel werd samengesteld.

Er moet op worden gewezen dat deze omzendbrief, overeenkomstig het actieplan, bepaalde specifieke procedures heeft verduidelijkt die van toepassing zijn op niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. Dit geldt ook voor de te volgen procedure om de bescherming van slachtoffers te garanderen die in het kader van een privédienst aan een diplomaat (huishoudelijk werk) zouden zijn uitgebuit.

Het Bureau van de Interdepartementale Cel heeft de evaluatie van de toepassing van deze omzendbrief (actieplan deel 4.1) gefinaliseerd. In het kader van deze evaluatie hebben alle leden van het Bureau verschillende rondetafels voorgezeten. Hoewel deze evaluatie eind 2010 beëindigd had moeten zijn, heeft het Belgische voorzitterschap deze termijn niet kunnen naleven. Daarenboven moesten, bovenop hetgeen voorzien was, bijkomende gesprekken worden georganiseerd waardoor de evaluatie werd verlengd.

De Dienst voor het Strafrechtelijk beleid heeft een nota met aanbevelingen opgesteld. Deze werd aan de Interdepartementale Cel voorgesteld. Er werden verschillende aanbevelingen weerhouden, zoals het organiseren van verplichte opleidingen, het verbeteren van de communicatie van de parketten aan de Dienst Vreemdelingenzaken bij een beslissing tot afsluiting van een bijstandsprocedure, enzovoort.

Een tweede deel van de evaluatie zal meer bepaald betrekking hebben op de kwestie van de bescherming van minderjarigen. Tijdens de werkzaamheden leek het relevant deze kwestie verder uit te diepen. Deze evaluatie werd in 2013 gefinaliseerd en de aanbevelingen zullen voorgelegd worden op de vergadering van de ICC op 18 december 2013.

Europees voorzitterschap van België.

Naast deze werkzaamheden heeft het Bureau en het departement Justitie verschillende initiatieven genomen in het kader van mensenhandel tijdens het Europees voorzitterschap van België.

De dienst voor het Europees strafrecht heeft namelijk de onderhandelingen van de nieuwe richtlijn inzake de strijd tegen de mensenhandel gecoördineerd.

Daarnaast heeft de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid, in samenwerking met de leden van het Bureau van de ICC, van CEIPA (Center for European and International Policy Action) en in samenwerking met de Europese Commissie, een tweedaagse conferentie georganiseerd voor experten inzake mensenhandel: “Towards a multidisciplinary approach to prevention of trafficking in human beings, prosecution of traffickers and protection of victims” .Deze vond plaats op 18-19 oktober, op de Europese Anti-Trafficking Day. De conclusies van deze conferentie werden gepubliceerd op de anti-trafficking website van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/anti-trafficking/index.action ) net zoals op de website van het Belgisch voorzitterschap ( http://www.eutrio.be/nl).

Bijlage QPV - nr. 5 4662 (cf. nr. 5 2420)

Tabel 1: Veroordelingen inzake “mensenhandel”.

Veroordelingen

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009


Totaal

207

179

234

265

320

404

363

324

305

250

198

132

Tabel 2: Uitgesproken straffen inzake mensenhandel.

Beslissingen

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Totaal Mensenhandel

207

181

234

267

320

404

365

324

305

250

198

132

Mensenhandel en gevangenisstraf

204

177

228

256

318

381

350

307

290

229

189

115

Mensenhandel en gevangenisstraf met uitstel

124

110

127

149

139

186

179

154

161

120

111

64

Mensenhandel en geldboete

183

158

209

242

284

350

317

277

266

211

167

108

Mensenhandel en werkstraf

0

0

0

0

1

3

4

8

2

11

2

7

Mensenhandel en verbeurdverklaringen

0

0

0

19

112

113

126

110

121

59

62

51

Mensenhandel en verlies van rechten

179

143

172

182

213

274

282

231

224

178

156

91

Mensenhandel en ontzetting uit titels, graden en functies

0

0

0

0

0

0

1

0

0

1

0

0

Mensenhandel en verbod op het uitoefenen van een functie of activiteit

16

24

4

15

26

26

7

13

3

3

4

4

Mensenhandel en terbeschikkingstelling van de regering

0

0

0

1

0

1

1

1

2

1

1

0